Ethiopian health today

02/02/2026

✍️Health is our common Agenda

01/02/2026

I recently had the distinct honor of receiving a signed copy of “A Medical School Like No Other”, authored by my esteemed colleague and predecessor, Prof. Yared Wondmikun Endailalu, the first President of the University of Gondar.

This historical work is far more than a record of events; it is compelling testimony to the courage, resilience, and vision that shaped a defining chapter in the history of our University and its Teaching Hospital. As Prof. Yared so eloquently reflects in his dedication, this legacy has been sustained by generations of educators and leaders who refused to let the flame of medical excellence fade.

For anyone interested in the evolution of Ethiopian medical education, particularly through the lens of Gondar College of Medical Science, and the broader history of Gondar, this book is an essential reading. It vividly captures the spirit of an institution that has profoundly influenced healthcare in Ethiopia and beyond.

How to access the book?

Due to current contractual arrangements, the book is not yet available on Amazon. However, copies can be obtained directly through the publisher or the author’s official website:

• Publisher: Africa World Press & Red Sea Press
https://africaworldpressbooks.com/a-medical-school-like-no-other/

OR

• Author’s Official Website:
https://www.yaredwe.com/

I encourage our global academic community and University of Gondar alumni to engage with this important work. Let us share and preserve our history widely.

A special gift—and a must-read history.
፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥
February 1, 2026

የጎንደር ዩኒቨርሲቲ የመጀመሪያው ፕሬዝዳንት በሆኑት በፕሮፌሰር ያሬድ ወንድምኩን እንዳይላሉ የተጻፈውንና “A Medical School Like No Other” የተሰኘውን መጽሐፍ በደራሲው ፊርማ ስለተላከልኝ ትልቅ ክብርና ደስታ ተሰምቶኛል።

​ይህ የታሪክ ሥራ ተራ ኩነቶች የተመዘገቡበት ሰነድ አይደለም፤ ይልቁንም የዩኒቨርሲቲያችንን እና የማስተማሪያ ሆስፒታላችንን ወሳኝ የታሪክ ምዕራፍ የቀረጹ የጥንካሬ፣ የጽናት እና የራዕይ ህያው ምስክር ነው። ፕሮፌሰር ያሬድ በመጽሐፉ መግቢያ ላይ በግልጽ እንደገለጹት፤ ይህ ውድ ቅርስ የህክምና የልህቀት ብርሃን እንዳይጠፋ ባደረጉ ትውልድ ተሻጋሪ መምህራን እና መሪዎች ጥረት ጸንቶ የቆየ ነው።

​ስለ ኢትዮጵያ የህክምና ትምህርት እድገት በተለይም በጎንደር የህክምና ሳይንስ ኮሌጅ እይታ እንዲሁም ስለ ሰፊው የጎንደር ታሪክ ለማወቅ ፍላጎት ላለው ማንኛውም ሰው ይህ መጽሐፍ ተመራጭ ነው። መጽሐፉ በኢትዮጵያና ከዚያም ባለፈ በጤናው ዘርፍ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳደረውን የዚህን ተቋም መንፈስ በጉልህ ያሳያል።

​መጽሐፉን እንዴት ማግኘት ይቻላል?
​ከውል ስምምነቶች ጋር በተያያዘ መጽሐፉ ለጊዜው በአማዞን (Amazon) ላይ አይገኝም። ሆኖም ግን በቀጥታ ከአሳታሚው ወይም ከደራሲው ይፋዊ ድረ-ገጽ ማዘዝ ይቻላል፦
​• አሳታሚ (Publisher): Africa World Press & Red Sea Press
https://africaworldpressbooks.com/a-medical-school-like-no-other/

​ወይም

​• የደራሲው ድረ-ገጽ (Author’s Official Website):
https://www.yaredwe.com/

​መላው የአገራችን ሕክምና ታሪክ ማወቅ የሚፈልጉ፣ የአካዳሚክ ማህበረሰብ እና የጎንደር ዩኒቨርሲቲ የቀድሞ ተማሪዎች (Alumni) ይህንን ጠቃሚ ሥራ እንዲያነቡት አበረታታለሁ። ታሪካችንን በስፋት እናጋራ፤ እንጠብቅም።

​ልዩ ስጦታ—ሊነበብ የሚገባ ታሪክ!
፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥፥
ጥር 24 ቀን 2018 ዓ.ም

​ Medical Information Higher Education News Ministry of Health,Ethiopia Ethiopian Medical Association Ethiopian Public Health Institute Aynishet Adane Lijalem Gashaw Afework Kassu
✍️ Dr Asrat Atsedeweyn

01/02/2026

የፊንጢጣ ፊስቱላ!!!
✍️Dr Dhabessa

01/02/2026

ውፍረት እና ስኳር 🤔

01/02/2026

ካለፉት ዓመታት በበለጠ በመላው ዓለም የምንመገበው የስኳር መጠን ጨምሯል። ስኳር ለጤና ጎጂ ነው የሚል ማስጠንቀቂያ ቢሰጥም እምብዛም ለውጥ ያመጣ አይመስልም። በመላው ዓለም ከልክ ያለፈ ውፍረት ከመቼውም በላይ ተባብሷል። በ2025 ወንዶች 57.4 በመቶ እና ሴቶች 60.3 በመቶ ከልክ ላለፈ ውፍረት ይጋለጣሉ ተብሎ ይገመታል።

በአንጻሩ የዓለም ጤና ድርጅት ጠዋት ላይ መመገብ ያለብንን የስኳር መጠን ልኬት አስቀምጧል። ከዚህ ልኬት ማለፍ ለጉዳት ያጋልጣል።

https://bbc.in/45K7bEm
✍️ Amharic

ከቡና እና ከሻይ ጋር እንዲሁም በሌላ መልኩ የምንወስደው ስኳር ምን ያህል ይጎዳናል?

01/02/2026

ለጥቁረት ማጥፊያ የገዛሁት ሴረም ጥቁረቱን ጨመረብኝ ብለው ተስፋ ቆርጠዋል?
Congratulations! 💐 ደስ ሊልዎት ይገባል።

ይህንን እና መሰል አዲስ የቆዳ ቀለም ማስተካከያ ሴረሞችን መጠቀም ሲጀምሩ፣ በመጀመሪያዎቹ ከ 2 እስከ 4 ሳምንታት ነጠብጣቦቹ ወይም ጥቁረት የነበረው ክፍል ከመጥፋት ይልቅ ደምቆ ሊታይ ይችላል። ብዙዎች በዚህ ግራ ይጋባሉ፤ ነገር ግን ሳይንሱ እንደሚነግረን ይህ የሴረሙ ውጤታማነት መገለጫ እንጂ የጉዳት ምልክት አይደለም።

ይህ ሂደት በሳይንሱ "Transient Hyperpigmentation" ወይም "Pigment Surfacing" ይባላል። ለምን እንደሚከሰት በሦስት ሳይንሳዊ ነጥቦች እንየው፦

1. የሴል ለውጥ መፋጠን (Accelerated Cell Turnover)
በሴረሙ ውስጥ ያሉት Alpha Arbutin እና Kojic Acid የቆዳ ሴል እድሳትን ያፋጥናሉ። የቆዳችን ሴሎች በየጊዜው ከውስጠኛው የቆዳ ክፍል ወደ ላይኛው የቆዳ ክፍል እየተተኩ ይመጣሉ። በቆዳዎ ጥልቀት ውስጥ ተደብቆ የነበረው ትርፍ ቀለም (Pigment) በሴረሙ አማካኝነት በፍጥነት ወደ ላይኛው የቆዳ ክፍል ይገፋል። ይህ ቀለም ገና ተገፎ ስላልተወገደ፣ ልክ የላይኛው የቆዳዎ ገጽ ላይ ሲደርስ ከበፊቱ ይልቅ ደምቆና ተለይቶ ሊታይ ይችላል።

2. የኬራቲኖሳይት መከማቸት (Keratinocyte Congestion)
በመጀመሪያዎቹ ሳምንታት የሞቱ የቆዳ ሴሎች (Corneocytes) የመላጥ ሂደታቸው ሳይጠናቀቅ፣ ቀለሙ ያለባቸው ሴሎች በቆዳው የላይኛው ገጽ ላይ ይከማቻሉ። በዚህ ወቅት የሜላኒን ክምችቱ በአንድ ቦታ ላይ ስለሚሰበሰብ፣ ነጠብጣቡ ወይም ጥቁረቱ ከመጥፋቱ በፊት ለጊዜው ደመቅ/ጠቆር ብሎ ይታያል።

3. የሜላኒን ኦክሳይድ መሆን (Oxidized Melanin)
በቆዳ ውስጥ የነበረው ሜላኒን ወደ ላይኛው የቆዳ ክፍል ሲወጣ ለኦክስጅን እና ለብርሃን ይጋለጣል። ይህ ኬሚካላዊ ለውጥ ቀለሙ ከመክሰሙ በፊት ጥቂት ስቴፖችን ያከናውናል። ይሄውም በህክምና አጠራሩ ''Melanogenesis'’ ይባላል።

Tyrosinate → (oxidation) → DOPAquinone → Melanin

ይህ ሂደት ሜላኒኑ እንዲጠቁር ያደርገዋል፤ ይህም ጥቁረቱ "እየተበተነ" መሆኑን ያሳያል።
ሜላኒኑ እንዲጠቁር ያደርገዋል" ሲባል፦ ከላይ በጥቂቱ እንደተገለፀው፤ በቆዳ ውስጥ ተደብቆ የነበረው ሜላኒን (Pigment) በሴረሙ አማካኝነት ተሰባብሮ ወደ ላይኛው የቆዳ ገጽ ሲወጣ፣ ከአየር (Oxidization) እና ከብርሃን ጋር ይገናኛል። ልክ የተላጠ አፕል አየር ሲነካው እንደሚጠቁረው ሁሉ፣ ሜላኒኑም ወደ ውጭ ሲወጣ ቀለሙ ይበልጥ ደምቆ ይታያል። ይህም በቆዳው ውስጥ ተከማችቶ የነበረው ጥቁረት እየተሰባበረና ለመወገድ ወደ ላይ እየወጣ መሆኑን ያረጋግጣል።

ክሊኒካዊ የጊዜ ሰሌዳ (Clinical Projections)

ውጤቱን ለመለካት በሚከተለው የጊዜ ሰሌዳ መታገስ አስፈላጊ ነው፦

⛷ከ2-4 ሳምንታት (Modulation of Inflammation / Initial Brightening): በዚህ ወቅት ቆዳዎ ከሴረሙ ጋር ይላመዳል። ሴረሙ በጥቁረቱ ወይም በነጠብጣቦቹ ዙሪያ ያለውን መደበኛ ቆዳ በፍጥነት ማጽዳት ስለሚጀምር፣ የዙሪያው ቆዳ ብሩህነትን ሲያሳይ ያኛው ያልጠፋው ጥቁር ነጠብጣብ በንፅፅር ጎልቶ ይወጣል።

⛷በ8ኛው ሳምንት (Visible Reduction): ወደ ላይ የወጣው ጥቁረት መበተን ይጀምራል። የነጠብጣቦቹ ጥቁረት (Pigment density) በግልጽ ይቀንሳል።

⛷ከ12ኛው ሳምንት (Stabilization)ጀምሮ: የቆዳ ቀለም ሙሉ በሙሉ ይስተካከላል ወይም እየተስተካከለ ይሄዳል፣ የሜላኒን ምርት ሂደት ተመጣጣኝ በመሆን አዲስ የቆዳ ቀለም መዛባት እንዳይከሰት ይከላከላል። ወይም በግልፅ ቋንቋ የቆዳዎ ቀለም ተመልሶ እንዳይበላሽ እና ጤናማ መልኩን እንዲጠብቅ ያደርገዋል።

የፀሀይ ነጠብጣቦች (Liver Spots) ላይ ለምን ይበረታል?

እነዚህ ነጠብጣቦች (Lentigines) የሚፈጠሩት ሜላኒኑ በቆዳው የታችኛው ክፍል (Basal layer) ላይ ተከማችቶ ስለሚቀመጥ ነው። ሴረሙ ይህን ክምችት "ለመበተን" ሲሞክር፣ ቀለሙ ተበታትኖ ወደ ላይኛው ገጽ ስለሚወጣ መጠኑ የሰፋ ወይም ቀለሙ የደመቀ ሊመስል ይችላል። ይህ ሂደት "መልካም ምልክት" ሲሆን በሳይንሳዊ አጠራሩ "Purging" ይባላል።

ምን ማወቅ አለብዎት?

ትዕግስት፦ ጥቁረቱ መጀመሪያ ተሰባስቦ ወደ ላይ ይወጣና ከዚያ በኋላ ነው ፒል እያደረገ የሚጠፋው። በመጀመሪያዎቹ አራት ሳምንት ውስጥ ያዩት ለውጥ ጥቁረቱ ለመወገድ እየተዘጋጀ፣ ሴረሙም ስራውን በአግባቡ እየሰራ መሆኑን ያሳያል።

መቆጣትን ይለዩ፦ ቆዳዎ በጣም ቀልቶ፣ አብጦ ወይም አቃጥሎ ከሆነ ግን "Purging" ሳይሆን "Irritation" (መቆጣት) ስለሆነ ጥንቃቄ ይፈልጋል። እነዚህ ምልክቶች ከሌሉ ግን ለተጨማሪ 4 ሳምንታት በትዕግስት ይጠብቁ።

የባለሙያ ምክር፦ በዚህ የለውጥ ወቅት ቆዳዎ አዲስ ሴል እያወጣ ስለሆነ ለፀሐይ ብርሃን ተጋላጭ ነው። ስለዚህ የፀሐይ መከላከያ (Sunscreen SPF-50+) መጠቀምን በፍጹም አይርሱ!

ማጠቃለያ፦ ቆዳዎ የውበትዎ ብቻ ሳይሆን የጤናዎም መገለጫ ነው። በማይታወቁ ውህዶች ቆዳዎን አደጋ ላይ ከመጣል ይቆጠቡ። ማንኛውም ጥርጣሬ ሲኖርዎት ሁልጊዜ የቆዳ ስፔሻሊስት አማክሩ።

Tiru DermaX | SWEDEN
MED-SKIN TECHNOLOGIES



✍️ Tiru DermaX AB

01/02/2026

🧠⚕️
✍️Elon Musk says going to medical school may soon be pointless

Elon Musk believes traditional medical education is losing relevance — and AI is the reason.

According to Musk, artificial intelligence will soon outperform human doctors in diagnosing diseases, analyzing scans, and recommending treatments. He argues that AI systems already have access to far more medical data than any single doctor could ever study, and they don’t get tired, stressed, or make emotional mistakes.

In his view, the future of healthcare won’t depend on years of memorization and training, but on advanced AI tools guiding medical decisions — with humans playing more of a supporting role.

Supporters call it realistic.
Critics call it dangerous oversimplification.

Either way, it raises an uncomfortable question:
If AI becomes better than doctors… what happens to medical school as we know it? 👀🤖
✍️GTY

31/01/2026

Beautiful but not Advised for children
✍️ታዳሚ
✍️ኮሶበር

31/01/2026

Beautiful
✍️Injibara
✍️Male Crew

31/01/2026

Beautiful
✍️Injibara
✍️Femal crew

31/01/2026

Beautiful
✍️Injibara

31/01/2026

የጤና ባለሙያነት በዓለም ላይ እጅግ አደገኛ ከሆኑ የሥራ ዘርፎች ወይም ኢንዱስትሪዎች ቀዳሚው ነው።
​የሥራው አደገኝነት ደግሞ በቀላሉ የሚለካ አይደለም። ለምሳሌ ያህል፣ በዋናነት የሚጠቀሱትን ጥቂቶቹን ልጥቀስ፦
👉​ረጅም እና አስጨናቂ የሥልጠና ዓመታት፦
ዶክተር ወይም ሌላ የጤና ባለሙያ ለመሆን የሚጠየቀው ረጅም ዓመታት የሚፈጅ እና አድካሚ የትምህርትና የልምምድ ሂደት።
👉​ረጅም የሥራ ሰዓታት፦
ያለ እረፍትና ያለ እንቅልፍ ለ36 ሰዓታት እና ከዚያ በላይ አልፎ አልፎም ከዚያ ለሚበልጥ ጊዜ የሚቆይ የሥራ ሰዓት።
👉​የተገደበ ማህበራዊ እና ቤተሰባዊ ሕይወት፦
በበዓላት፣ በሳምንት መጨረሻ (ዊኬንድ) እና በምሽት የሥራ ተረኝነት (ዲዩቲ) ምክንያት የሚፈጠር የጊዜ እጥረት።
👉​ተላላፊ ለሆኑ በሽታዎች የመጋለጥ ዕድል፦
ከታካሚዎች ወይም ከሆስፒታል አካባቢ በቀጥታ ወደ ባለሙያው ሊተላለፉ የሚችሉ እና ለሞት ሊዳርጉ የሚችሉ እንደ ሄፓታይተስ ቫይረስ፣ ኤች.አይ.ቪ/ኤድስ፣ ሳንባ ነቀርሳ (ቲቢ) እና መድኃኒት ለለመዱ (MDR) የሆስፒታል ተላላፊ በሽታዎች መጋለጥ።
👉​ከባድ ኃላፊነት እና ጫና፦
በከባድ ሁኔታ የታመሙ ሰዎችን በአስጨናቂ የሥራ ሁኔታ ውስጥ ሆኖ የመንከባከብ ከፍተኛ የሥነ-ልቦና ጫና እና ኃላፊነት።
👉​የአእምሮ ጤና መቃወስ፦
ለረጅም ጊዜ የሚከማች የሥራ ጫና ለከባድ ድብርት (Major Depression) እና ለሌሎች የአእምሮ ሕመሞች ሊዳርግ መቻሉ።
👉​ራስን የማጥፋት አደጋ፦
በተለያዩ ጥናቶች እንደተረጋገጠው፣ በጤና ባለሙያዎች ዘንድ ራስን የማጥፋት አጋጣሚ ከሌሎች ሙያዎች በበለጠ ከፍተኛ ሆኖ መገኘቱ።
​ስለሆነም፣ በሲቪል ሰርቪስ አዋጅ መሠረት የሚከፈለውን የጤና ባለሙያዎች የትርፍ ሰዓት (የዲዩቲ) ክፍያ እና የሥራ ላይ አደጋ አበልን መቀነስ ወይም መገደብ ፍጹም ፍትሃዊ አይደለም።
​የሚመለከታቸው አካላት በሕግ የተደነገገውን እና የጤና ባለሙያዎች እንደ ካሳ ሊያገኙት የሚገባውን ጥቅማጥቅም ተግባራዊ ሊያደርጉ እና ሊከፍሉ ይገባል።
​ይህ ካልሆነ ግን፣ ተነሳሽነታቸው በቀነሰ እና በድብርት ውስጥ ባሉ የጤና ባለሙያዎች ምክንያት ለህዝባችን የሚሰጠው የጤና አገልግሎት ጥራት በከፍተኛ ሁኔታ ይጎዳል።

✍️Fraol