14/12/2025
Ανταγωνισμός ή Συνεργασία; Οι Αθέατες Εντάσεις στη Μαιευτική Κοινότητα
________________________________
Η μαιευτική κοινότητα αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς πυλώνες του συστήματος υγείας, καθώς βρίσκεται στο επίκεντρο της φροντίδας της γυναίκας, της εγκυμοσύνης και του νεογνού. Παρότι η φύση του επαγγέλματος απαιτεί αυξημένη συνεργασία, αλληλεγγύη και συντονισμό, σε πολλές περιπτώσεις αναπτύσσονται φαινόμενα ανταγωνισμού που επηρεάζουν τόσο την επαγγελματική καθημερινότητα των μαιευτών όσο και την ποιότητα φροντίδας που λαμβάνουν οι γυναίκες. Ο ανταγωνισμός αυτός εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους, άλλοτε ως σύγκρουση αρμοδιοτήτων μεταξύ μαιευτών και άλλων επαγγελματιών υγείας και άλλοτε ως αντιπαράθεση διαφορετικών φιλοσοφιών φροντίδας, ιδίως όταν αφορούν την προσέγγιση του φυσιολογικού τοκετού και τον βαθμό ιατρικής παρέμβασης. Σε ορισμένα περιβάλλοντα εμφανίζεται επίσης ανταγωνισμός μεταξύ μαιών του ίδιου χώρου εργασίας, συχνά λόγω διαφορών εμπειρίας, τρόπων πρακτικής, διεκδίκησης ρόλων ή ακόμη και εξουσιαστικών δυναμικών που δημιουργούνται σε στρεσογόνες συνθήκες, όπως εκείνες των μαιευτηρίων.
Τα αίτια του ανταγωνισμού είναι πολυδιάστατα. Σε αρκετές περιπτώσεις η ρίζα του βρίσκεται στην ασάφεια των επαγγελματικών δικαιωμάτων και στην ατελή αναγνώριση του αυτόνομου ρόλου της μαίας στο σύστημα υγείας. Όταν το εύρος ευθύνης δεν είναι σαφώς καθορισμένο ή δεν γίνεται σεβαστό, προκύπτουν συγκρούσεις αρμοδιοτήτων που δημιουργούν ένταση και ανασφάλεια. Επιπλέον, η υποστελέχωση, η αυξημένη πίεση εργασίας και το συνεχές άγχος οδηγούν συχνά σε εσωτερικές συγκρούσεις, καθώς σε απαιτητικά περιβάλλοντα οι επαγγελματίες αισθάνονται ότι πρέπει να αποδείξουν την αξία τους ή να προστατέψουν το επαγγελματικό τους έδαφος. Ο σύγχρονος διάλογος που αφορά τον τοκετό—από τη μία η προσέγγιση που υποστηρίζει τη φυσιολογική εξέλιξη της διαδικασίας και από την άλλη η πιο ιατροκεντρική προσέγγιση—δημιουργεί συχνά αντιπαραθέσεις, ιδίως όταν οι απόψεις δεν στηρίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα. Παράλληλα, στον ευρύτερο χώρο της περιγεννητικής φροντίδας εμπλέκονται και άλλοι επαγγελματίες, όπως οι μαιευτήρες-γυναικολόγοι, οι σύμβουλοι γαλουχίας και οι doulas, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για ξεκάθαρες συνεργασίες, αλλά ταυτόχρονα συχνά γεννά ανταγωνισμό για επαγγελματική αναγνώριση.
Οι επιπτώσεις του ανταγωνισμού είναι σημαντικές. Όταν κυριαρχούν η δυσπιστία και η μειωμένη συνεργασία, ελλοχεύει ο κίνδυνος λαθών, καθώς η μαιευτική πράξη απαιτεί υψηλό επίπεδο συντονισμού και σαφή επικοινωνία. Η ποιότητα της φροντίδας επηρεάζεται αρνητικά και οι γυναίκες συχνά αντιλαμβάνονται τις εντάσεις, γεγονός που επηρεάζει την εμπειρία κύησης και τοκετού. Επιπλέον, ο ανταγωνισμός ενισχύει το επαγγελματικό άγχος και συμβάλλει στην εξουθένωση, που ήδη αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σε επαγγέλματα με υψηλή συναισθηματική και σωματική καταπόνηση. Όταν η επαγγελματική κουλτούρα γίνεται ανταγωνιστική αντί συνεργατική, υπονομεύεται η δυνατότητα των μαιευτών να λειτουργήσουν με ενσυναίσθηση, ηρεμία και ενότητα, στοιχεία καθοριστικά για την εύρυθμη λειτουργία των υπηρεσιών μητρότητας.
Ωστόσο, παρά τις προκλήσεις, ο ανταγωνισμός δεν αποτελεί αναπόφευκτο χαρακτηριστικό του επαγγέλματος. Με σαφή οριοθέτηση επαγγελματικών ρόλων και δικαιωμάτων, ενίσχυση της διεπιστημονικής συνεργασίας, προώθηση της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού, είναι δυνατόν να αναπτυχθεί ένα υποστηρικτικό και συνεργατικό περιβάλλον. Η ηγεσία στον χώρο της μαιευτικής μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο, λειτουργώντας ως πρότυπο συμπεριφοράς και ενθαρρύνοντας τον διάλογο και την κοινή λήψη αποφάσεων. Η τεκμηριωμένη πρακτική, βασισμένη σε επιστημονικά δεδομένα, μπορεί επίσης να συμβάλει στη μείωση των συγκρούσεων, καθώς παρέχει κοινή βάση αναφοράς και αντικειμενικά κριτήρια. Τελικά, η μαιευτική κοινότητα έχει τη δυνατότητα να μετατρέψει τον ανταγωνισμό σε συνεργασία, εφόσον καλλιεργηθεί μια κοινή κατανόηση του κοινού στόχου: την προαγωγή της υγείας, της ασφάλειας και της θετικής εμπειρίας της γυναίκας και του νεογνού. Στην καρδιά της μαιευτικής βρίσκεται η φροντίδα, και όταν αυτή συνοδεύεται από αλληλεγγύη, οι υπηρεσίες υγείας γίνονται όχι μόνο αποτελεσματικότερες αλλά και βαθύτερα ανθρώπινες.
