Dr.Harem Jaafar پزیشکی پسپۆڕی ددان

17/09/2025

بەرزکردنەوەی جيوب (Sinus Lift) چییە؟

بەرزکردنەوەی جيوب بریتییە لە نەشتەرگەرییەک کە لە شەویلگەی سەرەوە ئەنجام دەدرێت بۆ زیادکردنی بڕی ئێسک بۆ چاندنەوەی ددان بەتایبەتی کاتێک کە کەمبوونەوەی ئێسک بەهۆی لەدەستدانی ددان یان نەخۆشی پووکەوە بووەتە هۆی نەبوونی بەرزی پێویست. لە کاتی نەشتەرگەرییەکەدا، پزیشکی نەشتەرگەر کونێکی بچووک لە ئێسکی شەویلگەدا دروست دەکات بۆ بەرزکردنەوەی پەردەی جیوب و شانەکەی. پاشان، ماددەی پڕکەرەوەی ئێسک دەخرێتە ناو بۆشاییەکە، کە بنەمایەک دروست دەکات بۆ گەشەی ئێسکی نوێ بۆ پاڵپشتییەکی پتەوی چاندنی ددان.

بۆچی بەرزکردنەوەی جیوب پێویستە؟

کەمبوونەوەی ئێسک: باوترین هۆکار بۆ بەرزکردنەوەی جیوب بریتییە لە کەمبوونەوەی بەرچاوی ئێسک لە شەویلگەی سەرەوە، کە دەکرێت دوای لەدەستدانی ددان یان بەهۆی نەخۆشی پێشکەوتووی پووک (periodontal disease) ڕووبدات.

نەبوونی ئێسکی پێویست بۆ دان چاندن: کاتێک ئێسکی شەویلگەی سەرەوە زۆر تەنک یان کورت بێت، بڕی پێویست ئێسک نابێت بۆ جێگیرکردنی چاندنی ددان بە شێوەیەکی سەلامەت.

نزیکیی جیوبەکان: جیوبەکانی شەویلاگی سەرەوە (maxillary sinuses)، کە لەسەرەوەی ددانە خرێ و پێشە خرێکانە لەوانەیە زۆر نزیک بن لە شەویلگە، ئەمەش پێویستی بە زیادکردنی ئێسک دەبێت بۆ جێگیربوونی دان چاندنەکە.

چی ڕوودەدات لە کاتی نەشتەرگەرییەکەدا؟

ئامادەکاری: پزیشکی نەشتەرگەر بڕینێک لە پووکدا دەکات و بە وریاییەوە کونێکی بچووک لە ئێسکی شەویلگەدا دروست دەکات بۆ گەیشتن بە جیوبەکە.

بەرزکردنەوەی پەردە: پەردەی تەنکی ناوپۆشی بۆشایی جیوب بە هێواشی پاڵ دەنرێت یان "بەرز دەکرێتەوە" بۆ دروستکردنی بۆشایی.

پڕکردنەوەی ئێسک: ماددەی پڕکەرەوەی ئێسک، کە دەکرێت لە جەستەی خودی نەخۆشەوە بێت یان لە بەخشەرێکەوە بێت، دەخرێتە ناو بۆشاییە تازە دروستکراوەکە لە ژێر پەردەی بەرزکراوەی جیوبەکەدا.

داخستن: پاشان شانەی پووک بە دوورینەوە دادەخرێتەوە بەسەر شوێنەکەدا.

چی ڕوودەدات دوای نەشتەرگەرییەکە؟

ماددەی ئێسکی زیادکراو بە تێپەڕبوونی کات وردە وردە لەگەڵ ئێسکی شەویلگەی بوونیادنراو تێکەڵ دەبێت، و پێکهاتەیەکی پتەو و چڕ دروست دەکات.

پرۆسەی چاکبوونەوە بە گشتی چەند مانگێک دەخایەنێت، پاشان دەکرێت دانەچاندنی ددان دابنرێت.

کاریگەرییە لاوەکییە ئەگەرییەکان بریتین لە هەڵاوسان، کەمێک خوێنبەربوون لە لووت یان دەم، و ناڕەحەتی لە ناوچەی پووکدا.
ئەم کردارە ئاڵۆزەو تەنها پزیشکی پسپۆڕ ئەبێت پێی هەستێ بەڵام زۆرکات ئومێدی چاندن ئەگێڕێتەوە بۆ کەسانێک کە لەبەر شۆڕی جیوبەکان یا نەمانی ئێسک چاندنیان بۆ ناکرێ
د.هەرێم

11/09/2025

10/09/2025

ڤیتامین C
ڤیتامین سی زۆر گرنگە بۆ تەندروستی پووک بەهۆی ئەوەی پشتگیری بەرهەمهێنانی کۆلاجین دەکات بۆ شانەی پووکی بەهێز، وەک دژە ئۆکسێنەرێک کاردەکات بۆ کەمکردنەوەی هەوکردن، و سیستەمی بەرگری بەهێز دەکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەوکردن و خێراکردنی چاکبوونەوە. کەمی ڤیتامین سی دەتوانێت ببێتە هۆی خوێنبەربوونی پووک، هەستیاری زیاتر، و مەترسی زیاتری تووشبوون بە نەخۆشییەکانی ناودەم (نەخۆشی پووک).

چۆنیەتی سوودەکانی ڤیتامین سی بۆ تەندروستی پووک:

شانەی پووک بەهێز دەکات: ڤیتامین سی زۆر گرنگە بۆ دروستکردنی کۆلاجین، پرۆتینێک کە هێز و توانای کشانی دەدات بە بەستەرە شانەکان وەک پووکەکانت، کە ددانەکانت جێگیر دەکەن.

هەوکردن کەم دەکاتەوە: وەک دژە ئۆکسێنەرێکی بەهێز، ڤیتامین سی یارمەتی بێلایەنکردنی جۆرە چالاکەکانی ئۆکسجین (ROS) دەدات—ڕادیکاڵە ئازادەکان کە بەشدارن لە هەوکردن و زیان بە خانەکانی دەم دەگەیەنن لە کاتی پرۆسەکانی هەوکردندا.

پشتگیری فرمانی بەرگری دەکات: ڤیتامین سی فرمانی سیستەمی بەرگری باشتر دەکات، پشتگیری بەرهەمهێنانی خڕۆکە سپییەکان دەکات کە دژی بەکتریا و هەوکردنەکانی ناو دەم دەجەنگن.

خێراکردنی چاکبوونەوە: یارمەتی پرۆسە سروشتییەکانی چاکبوونەوەی جەستە دەدات، کە زۆر گرنگە بۆ چاککردنەوەی شانەی پووکی زیانپێگەیشتوو و چاکبوونەوە لە برینە بچووکەکانی دەم.

ڕێگریکردن لە خوێنبەربوونی پووک: ئاستی پێویستی ڤیتامین سی یارمەتی بەهێزکردنی موولوولەکانی خوێن لە پووکدا دەدات، ئەمەش وای لێدەکات کەمتر تووشی خوێنبەربوون بێت.

دەرئەنجامەکانی کەمی:

کەمی توندی ڤیتامین سی دەتوانێت ببێتە هۆی نەخۆشی سکۆرڤی، حاڵەتێک کە دەتوانێت بە نیشانەکانی وەک خوێنبەربوونی پووک، جووڵەی زیاتری ددان، و هەستیاری گشتی پووک دەربکەوێت.

خواردنی ناتەواوی ڤیتامین سی مەترسی تووشبوون بە هەوکردنی پووک و جۆرەکانی تری نەخۆشییەکانی دەم زیاد دەکات.

چۆنێتی بەدەستهێنانی ڤیتامین سی بە پێویست:

خواردنی ژەمێکی دەوڵەمەند بە خواردنەکانی ڤیتامین سی وەک پرتەقاڵ، کەلەرم، بیبەری شیرین، و کیوی.

بیر لە خواردنی حەبی ڤیتامین سی ڕۆژانە بکەرەوە، بەڵام پێشتر ڕاوێژ بە پزیشکی پسپۆڕ بکە بۆ دیاریکردنی بڕی گونجاو و دڵنیابوون لەوەی کە گونجاوە بۆ پێداویستییەکانت.

د.هەرێم

06/09/2025

يەکێکی تر لەو نەشتەرگەریانەی کە بەکاریئەهێنین بۆ داپۆشینی ڕەگێ ددان دوای داخورانی پوکەکە.

نەشتەرگەری چاندنی شانەی گرێدەر (Connective Tissue Graft)

ئەم نەشتەرگەرییە جۆرێکە لە چاندنی پووک کە باو و گونجاوە، تیایدا پزیشکی پسپۆڕ پارچەیەک شانەی گرێدەر لە مەڵاشووت وەردەگرێت و دەیخاتە ژێر چینێکی پووک لە خوار شوێنی داخورانەکە، ئەمەش بۆ داپۆشینی ڕەگی ددانە دەرکەوتووەکان، ئەستوورکردنی پووکی تەنک، و باشترکردنی شێوەی زەردەخەنەکەت. ئەم جۆرە چاندنە بە باشترین دادەنرێت چونکە ڕەنگی سروشتی پووک دەپارێزێت، توانایەکی باشی هەیە بۆ داپۆشینی ڕەگ، و ئازارێکی کەمی هەیە لەو شوێنەی شانەکەی لێ وەرگیراوە (شوێنی بەخشەر) کە زووش چاک دەبێتەوە.

بۆچی چاندنی شانەی گرێدەر بەکار دێت؟

کشانەوەی پووک (Gum Recession): بۆ داپۆشینی ڕەگی ددانەکان کە بەهۆی کشانەوەی پووکەوە دەرکەوتوون.

پووکی تەنک: بۆ ئەستوورکردنی شانەی پووکی تەنک، بەمەش پشتێنەیەکی پتەوتر و تەندروستتری پووک لە دەوری ددان دروست دەبێت.

کێشەی جوانکاری: بۆ باشترکردنی شێوەی گشتی پووک و ددان.

کەمکردنەوەی هەستیاری: بۆ کەمکردنەوەی هەستیاری لە ڕەگی ددان، کە لەوانەیە دەرکەوتبێت و ئازاربەخش بێت.

چۆن نەشتەرگەری چاندنی شانەی گرێدەر ئەنجام دەدرێت؟

وەرگرتنی شانە: پزیشکی پووک بەشێکی بچووک لە سەربانی دەمت دەرەکات بە ئەندازەی داخورانەکە

دانانی شانە چێنراوەکە: شانە وەرگیراوەکە دەخرێتە ژێر چینێکی پووکی ئێستا لەو شوێنەی پووک کشاوەتەوە.

دورینەوە: چینەکەی پووک دەدورێتەوە بۆ جێگیرکردنی شانە چێنراوەکە، و سەربانی دەمیش دەدورێتەوە بۆ داخستنی شوێنی بەخشەرەکە.

چاکبوونەوە: شانە چێنراوەکە بە وریاییەوە دادەنرێت بۆ ئەوەی خوێنێکی نوێی پێ بگات، ئەمەش یارمەتی دەدات کە لەگەڵ شانەی پووکی دەورووبەریدا تێکەڵ بێت.

سوودەکانی ئەم ڕێکارە:

ئەنجامی جوانکاری: شانە چێنراوەکە لە ژێر پووکی ئێستادا دادەنرێت، ئەمەش دەبێتە هۆی ڕەنگێکی زۆر سروشتی و ئەنجامێکی جوانکاری باشتر لە تەکنیکەکانی تری چاندن.

ئاسوودەیی: باشترین چاکبوونەوە و ئاسوودەیی بۆ شوێنی بەخشەرەکە دابین دەکات چونکە چینی سەرەوەی شانە لە مەڵاشوو بە ساغی دەمێنێتەوە.

ڕێژەی سەرکەوتنی بەرز: چاندنی شانەی گرێدەر ڕێژەیەکی بەرز و پێشبینیکراوی سەرکەوتنی هەیە بۆ داپۆشینی ڕەگ دەرکەوتووەکان و دروستکردنی شانەیەکی پووکی جێگیر.
د.هەرێم

03/09/2025

چاندنەوەی پووکی ئازاد (FGG) چییە و بۆچی دەکرێت؟
بریتییە لە نەشتەرگەرییەک بۆ زیادکردنی پانی شانەی پووکی لکێنراو، بە وەرگرتنی پارچەیەک لە شانەی خودی نەخۆش لە مەڵاشووو چاندنی لەسەر ناوچەی تووشبوو، وەک ددانێک کە پاشەکشەی پووکی هەبووبێت. ئەم نەشتەرگەرییە بە بەنجی لۆکاڵی ئەنجام دەدرێت، بەڵام چاکبوونەوەی دوای نەشتەرگەرییەکە لەوانەیە ئازاری هەبێت لە هەردوو شوێنی مەڵاشوو و شوێنی وەرگری پارچە گۆشتەکە. ئەم تەکنیکە بناغەیەکی جێگیر لە شانەی پووک دابین دەکات بۆ پاراستنی ڕەگی ددان، ڕێگریکردن لە داخورانی زیاتر، و باشترکردنی تەندروستی دەم.

مەبەست و هۆکارەکانی ئەنجامدانی:

زیادکردنی شانەی پووک: ئامانجی سەرەکی FGG دروستکردنی پشتێنەیەکی فراوانتر لە شانەی پووکی ئەستوور، پەمەیی، و کیراتینیزەکراوە. ئەمەش پاڵپشتی بۆ ددانەکان دابین دەکات و ڕێگری دەکات لە گەیشتنی بەکتریا بە ڕووی ڕەگی ددان.

چارەسەرکردنی پاشەکشەی پووک (Gingival Recession): کاتێک شانەی پووک پاشەکشە دەکات، ڕەگی ددانەکە ئاشکرا دەبێت، کە دەتوانێت ببێتە هۆی هەستیاری، کلۆربوون، و کێشەی جوانی. FGG یارمەتی داپۆشینی ئەم ڕەگە ئاشکرایانە دەدات.

باشترکردنی تەندروستی دەم: پشتێنەیەکی بەهێز لە شانەی پووکی لکێنراو پاککردنەوەی پلاک ئاسانتر دەکات و ژینگەیەکی تەندروستتر لە دەوروبەری ددانەکان دەهێڵێتەوە.

ڕێکارەکانی نەشتەرگەرییەکە:

بەنج: بەنجی ناوچەیی بەکاردەهێنرێت بۆ بێهۆشکردنی شانەی پووک، دڵنیابوونەوە لەوەی کە نەخۆش هیچ ئازارێک هەست پێناکات لە کاتی نەشتەرگەرییەکەدا.

وەرگرتنی شانە (Tissue Harvest): پارچەیەکی بچووک لە شانەی دەرەوەی پووک بە وریاییەوە لە قۆڵاژۆ وەردەگیرێت.

دانانی شانەی وەرگیراو (Graft Placement): پاشان شانە وەرگیراوەکە دەچێنرێت و دەدوورێتەوە بۆ شوێنی وەرگر، وەک ناوچەی دەوروبەری ددانێک کە تووشی پاشەکشەی پووک بووە.

چاکبوونەوە:
دوو شوێنی نەشتەرگەری: چونکە گرفتێک لە قۆڵاژۆ وەردەگیرێت و لە شوێنێکی تر دادەنرێت، دوو ناوچە هەن بۆ چاکبوونەوە، کە لەوانەیە ببێتە هۆی ئازارێکی زیاتر لە هەندێک ڕێکاری تری گرفتکردن.
ناڕەحەتی: نەخۆشەکان لەوانەیە ئازار و ناڕەحەتی ئەزموون بکەن لە کاتی پڕۆسەی چاکبوونەوەدا، کە شتێکی باوه‌ لەگەڵ هەر نەشتەرگەرییەک.
خزمەتگوزاری دوای نەشتەرگەری: بەگشتی ڕێنمایی نەخۆشەکان دەکرێت لەسەر چۆنیەتی پاککردنەوەی ناوچەکە بە نەرمی، و پێویستە سەردانەکانی بەدواداچوون بکرێت بۆ چاودێریکردنی چاکبوونەوە و سەرکەوتنی گرفتەکە.
تێبینی: ئەم نەشتەرگەریانە تەنها بە پزیشکی پسپۆڕی پووک ئەنجامدەدرێت و تەکنیک ووردەکاری خۆی هەیە.
د.هەرێم

19/08/2025

کیسی سەر ڕەگی ددان
"کیسی پریئەپیکاڵ" کە بە "کیسی ڕەگی ددان"یش ناسراوە، کیسەیەکی پڕ لە شلەیە کە لە نوکی ڕەگی دداندا بەهۆی هەوکردنەوە دروست دەبێت. چارەسەرەکەشی بە شێوەیەکی گشتی یان چارەسەری ڕەگی ددان لەخۆدەگرێت بۆ بنبڕکردنی هەوکردنەکە،یا نەشتەرگەری لابردنی کیس و هێشتنەوەی دانەکە یان ئەگەر ددانەکە زۆر زیانی بەرکەوتبێت، هەڵکێشانی ددانەکە و پاشان لابردنی کیسەکە.

تێگەیشتن لە کیسی سەر ڕەگی ددان

دروستبوون:
ئەم کیسانە لە ئەنجامی هەوکردنێکی درێژخایەن لە نوکی ڕەگی دداندا دروست دەبن، کە زۆرجار بەهۆی کلۆربوونی ددان یان برینداربوونەوە دەست پێ دەکات یا بە هۆی بوونی کێشە لە دەماربڕینی ددانا.

نیشانەکان:
کیسەکانی پریئەپیکاڵ لەوانەیە هەمیشە نیشانەی بەرچاویان نەبێت، بەڵام دەتوانن ببنە هۆی ئازار، ئاوسان، و هەستیاری بەرامبەر گەرما و سەرما.

دەستنیشانکردن:
دەستنیشانکردن بە شێوەیەکی گشتی بریتییە لە گرتنی تیشکی تایبەتە بۆ بینینی کیسەکە و هەڵسەنگاندنی قەبارە و شوێنەکەی.

بژاردەکانی چارەسەر:

چارەسەری ڕەگی ددان:
ئەگەر بتوانرێت ددانەکە ڕزگار بکرێت، چارەسەری ڕەگی ددان ئەنجام دەدرێت بۆ لابردنی ناوکە هەوکردووەکە، پاککردنەوەی کەناڵەکانی ڕەگ، و داخستنیان بۆ ڕێگریکردن لە دووبارە هەوکردنەوە.

هەڵکێشان و لابردنی کیس:
ئەگەر ددانەکە زۆر زیانی بەرکەوتبێت یان کیسەکە گەورە بێت، لەوانەیە پێویست بە هەڵکێشانی ددانەکە بکات، و دواتر لابردنی کیسەکە بە نەشتەرگەری (enucleation).

ڕێگا نەشتەرگەرییەکان:
لە هەندێک حاڵەتدا، ڕێکاری نەشتەرگەری وەک "ئەپیسێکتۆمی" (لابردنی کیس) یان "سیستۆستۆمی" (دەرهێنانی شلەی ناو کیسەکە) لەوانەیە پێویست بن، بەتایبەتی بۆ کیسە گەورەکان یان ئەوانەی کە وەڵامی چارەسەرەکانی تریان نەداوەتەوە.

دەرمانەکان:
ئەنتی بایۆتیک یان دەرمانی تر لەوانەیە بنووسرێت بۆ کۆنترۆڵکردنی هەوکردن و کەمکردنەوەی.

چاودێریکردن:
دوای چارەسەر، پشکنینی بەردەوامی ددان و گرتنی تیشکی ئێکس زۆر گرنگە بۆ چاودێریکردنی پرۆسەی چاکبوونەوە و دڵنیابوونەوە لەوەی کە کیسەکە دووبارە دروست نابێتەوە.

کەی پێویستە بەدوای چارەسەردا بگەڕێیت:

ئەگەر هەر نیشانەیەکت هەبوو کە پەیوەندی بە کیسی پریئەپیکاڵەوە هەبێت، وەک ئازار، ئاوسان، یان هەستیاری، دەستبەجێ سەردانی پزیشکی ددان بکە.
دەستنیشانکردن و چارەسەری زوو زۆر گرنگە بۆ ڕێگریکردن لە ئاڵۆزییەکان و پاراستنی ددانە تووشبووەکە ئەگەر مومکین بێت.
د.هەرێم

17/08/2025

برين يا قورحەی ناو دەم (Aphthous Ulcers): چارەسەر و ڕێنمایی

برینەکانی ناو دەم، کە بە "ئافتۆس ئەڵسەر"یش ناسراون، جۆرێکی باوی برینی ناو دەمن. چارەسەرکردنیان بە گشتی تیشک دەخاتە سەر کەمکردنەوەی ئازار و خێراکردنی چاکبوونەوە. حاڵەتە سووکەکان لەوانەیە بەبێ چارەسەر خۆیان چاک ببنەوە، بەڵام حاڵەتە سەختەکان یان ئەو برینانەی کە زوو زوو دووبارە دەبنەوە، لەوانەیە پێویستیان بە بەکارهێنانی دەرمانی جۆراوجۆری دەرەکی (مەوزوعی) یان سیستەمیک (بۆ گشت لەش) هەبێت.

حاڵەتە سووکەکان:

ئازارشکێنە بێ ڕاچێتەکان: دەرمانەکانی وەک ئایبوپرۆفین یان ئەسیتامینۆفین (پاراسیتامۆڵ) دەتوانن یارمەتیدەر بن لە کۆنتڕۆڵکردنی ئازار.

سڕکەرە دەرەکییەکان: دەرمانەکانی وەک لیدۆکایین دەتوانن ناوچەکە سڕ بکەن و بۆ ماوەیەکی کاتی ئازار کەم بکەنەوە.

غەرغەرەی دژە بەکتریا: غەرغەرەی کلۆرێکسیدین گلوکۆنەیت دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە ڕێگریکردن لە هەوکردن و خێراکردنی چاکبوونەوە.

بەرھەمە پارێزەرەکان: ئەم بەرھەمانە چینێکی پارێزەر لەسەر برینەکە دروست دەکەن، وەک ئەو بەرھەمانەی کە کاربۆکسیمێثيل سيليلۆز یان سوکرالفەیتیان تێدایە.

غەرغەرەی ئاو و خوێ: غەرغەرەکردن بە ئاوی شلەتێن و خوێ دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە پاککردنەوەی ناوچەکە و خێراکردنی چاکبوونەوە.

گۆڕانکاری لە خۆراکدا: دوورکەوتنەوە لە خواردنی تیژ، ترش، یان زۆر سوێر دەتوانێت ئازاردانی برینەکە کەم بکاتەوە.

حاڵەتە سەختەکان و ئەوانەی دووبارە دەبنەوە:

کۆرتیکۆستیرۆیدە دەرەکییەکان: دەرمانەکانی وەک ترایمسینۆلۆن یان فلوسینۆناید دەتوانن هەوکردن کەم بکەنەوە و یارمەتی چاکبوونەوە بدەن.

کۆرتیکۆستیرۆیدە سیستەمیکەکان: لە حاڵەتە زۆر سەختەکاندا، لەوانەیە پزیشک بۆ ماوەیەکی کورت ستیرۆید خواردن (لەرێگەی دەمەوە) وەک پرێدنیزۆن بنووسێت.

دەرمانی تر: لە هەندێک حاڵەتدا، لەوانەیە پزیشک بیر لە بەکارهێنانی دەرمانی وەک کۆلشیسین، پێنتۆکسیفیلین، یان داپسۆن بکاتەوە.

تەواوکەرە خۆراکییەکان: تەواوکەرەکانی ڤیتامین B12 لەوانەیە سوودیان هەبێت، بەتایبەتی بۆ ئەو کەسانەی کە کەمیی ئەم ڤیتامینەیان هەیە.

چارەسەری لەیزەری ئاست نزم: هەندێک توێژینەوە دەریانخستووە کە چارەسەرکردن بە لەیزەر دەتوانێت کاریگەر بێت لە چارەسەرکردنی برینەکانی ناو دەم.

غەرغەرەی بەهێز کە بە ڕاچێتەی پزیشک بێت: لەوانەیە پزیشک غەرغەرەی دەرمانیی وەک دێکسامیسازۆن یان پێکهاتەی تری دژەهەوکردن بنووسێت.

تێبینی .. ئەم جۆرە برینە بە ئازارەو هەنێک جار ڕێگرە لەوەی نەخۆش بە دڵی خۆی نان بخوا .. کرۆکەکەی سپییەو چواردەوری سوور.
د.هەرێم