02/01/2026
☸️ සෑම මසකම පොහෝ දින පළ කෙරෙන බෞද්ධ ලිපි මාලාවේ සත්වන ලිපිය 2026 දුරුතු පුන් පොහෝ දිනට සමගාමීව මෙසේ එක් කරන්නෙමු. ☸️
———————————————————————————
🌼 බෞද්ධ ලිපි අංක 07 - කාලාම සූත්රය🌼
මා මීළඟට කතා කරන්න යන්නේ ඉතාම වැදගත් මාතෘකාවක් ගැන ය. මේ ප්රශ්නය අද බොහෝ දෙනෙකුට තිබෙනවා මෙන්ම එදා බුද්ධ කාලයේ බෝහෝ පිරිසකටද පැවතුනු බව පෙනී යයි.
ඉතින් ඒ කල බොහෝ ආගමික නිකායවල්, විවිධ දර්ශන දරපු පූජකවරු අද මෙන්ම ඊටත් වැඩියෙන් එදා කාලයේ සිටියෝ ය. ඉතින් මේ අය ගම්නියම් වලට පැමිණ තමාගේ දර්ශනවාද අදහස් පතුරන ලද්දෝ ය. සමහරු සමහර දර්ශනවාද තමාට වාසි අයුරින් අර්ථය, අදහස් වෙනස් කර දේශනා කළෝ ය.
අදත් ඒ ආකාරයමයි. හරි කුමක්ද වැරදි කුමක්ද කිනම් දේ පිලිගන්නවාද කුමක් බැහැර කරනවාද කියන දෙය මිනිස්සුන්ට විශාල ප්රශ්නයක් වී තිබෙයි. අද වෙනකොට බොහෝ දෙනෙක් මේ හරි දේ වැරදි දේ තෝරා බේරා ගැනීමට බොහෝ උත්සාහ දරමින් සිටිති. ඒ පිළිබඳ භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරනා ලද සූත්රයක් ඇසුරින් සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි.
ඒ සූත්රය මෙසේ ය.....
දිනක් අප භාග්යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා සමග චාරිකාවේ වඩින තුර කාලාම නම් ක්ෂත්රියන්ගෙ කේසපුත්ත නම් නියම්ගමට වැඩි සේක.
භාග්යවතුන් වහන්සේ දැක ශ්රද්ධාව පහල වූ මේ පිරිස බුදු ගුණ වයන්නට පටන්ගත්තෝ ය.
ඔවුන් භාග්යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසූහ.
"ස්වාමීනී, කේසපුත්ත ගමට එන්නා වූ සමහර ශ්රමණ බ්රාහ්මණයෝ ඇත්තාහ. ඔවුහු තම වාදයම දක්වත්, අනිත් වාදයන්ට ගරහත්, නින්දා කරත්, බැහැර කරත්, ස්වාමීනි, ඔවුන්ගේ කථා පිළිබඳ මේ පින්වත් ශ්රමණ බ්රාහ්මණයන් අතරේන් කවරෙක් නම් සැබෑවක් කියයිද කවරෙක් බොරු කියයිද අපහට සැක සංකා ඇතිවන්නෝ ය."
මෙහිදී භාග්යවතුන් වහන්සේ මේ පිළිබඳ ඔවුන්හට ප්රශංසා කොට එසේ නිසි වේලාවේ සැක ඉපිදවා ගැනීම ඉතාම නිවැරදි බව පවසා මෙසේ කාලාම සූත්රය දේශනා කල සේක.
අන් අය කියනා දේ කරුණු 9 කින් මෙසේ නොපිළිගත යුතුය.
1. අන් අය ඒ ගැන කතා කරන බැවින්
2. පරම්පරාවෙන් කටින් කට ආ පමණින්
3. මෙය මෙසේ විය හැකියැයි සිතීමෙන්
4. අපගේ ඉගැන්වීම් හා සමාන වේ යැයි සිතීමෙන්
5. තර්කානුකූල යැයි සිතීමෙන්
6. මේ කියනා දේ යහපත් දෙයක් යැයි සිතීමෙන්
7. නුවණින් තීරණය කොට ගන්නා ලද දෘශ්ටියට සමාන යැයි සිතීමෙන්
8. මේ මහණ තෙම යහපත් කෙනෙකි යැයි සිතීමෙන්
9. මොහු අපේ ගුරුවරයා කියාද සිතා ඒ කරුණු පිළිගැනීම සිදුනොකළ යුතු ය.
එසේ නම් කරුණු පිළිගත යුත්තේ කෙසේද ?
කරුණු මෙසේ කාරණා 5 කින් පිළිගත හැකිය.
1. මේ දේශනා කරන ලද කරුණ කුමක් පිළිබදව වේද, එය හිත පිණිස වේද ,අයහපත පිණිස වේද,
2. මේ කරුණ යමෙකු තුළ දීර්ඝ කලක් හිත පිණිස වේද දුක් පිණිස වේද, නැත්නම් යහපත පිනිස වේද, අන්යාද ඒ දුක් සහිත බවේ හෝ යහපත් බවෙහි සමාදන් කෙරේද,
3. මේ දේශනා කරනා ලද කරුණු/ධර්මයෝ කුසල් වේද, අකුසල් වේද, වරද වේද, නිවරද වේද,
4. නුවනැත්තන් විසින් ගරහන ලද්දා වේද, පසසන ලද්දා වේද,
5. සමාදන් වන්නා වූ අයගේ දුක පිණිස හෝ යහපත පිණිස වේද,
මෙසේ සිතා විමසා බැලිය යුතුය. මෙහිදී නුවණැත්තන් යනු හුදෙක් උගතුන් නොවන බවත් යහපත් සිල් ගුණදම් පුරනා ආර්යය උතුමන්ම වන බවත් මතක තබා ගත යුතුම ය.
මෙසේ කරුණු පිළිගන්නා ආර්යය ශ්රාවකයා මේ ආකාරයෙන් වෙසෙයි.
ලෝභ, ද්වේශ හා මෝහය සිදලූ ආර්යය ශ්රාවකයා මෛත්රී සහගත සිතින්, කරුණා සහගත සිතින්, මුදිතා සහගත සිතින්, උපෙක්ඛා සහගත සිතින් එනම් සතර බ්රහ්ම විහරණයෙන් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි.
එමෙන්ම සියලු දිශාවේ මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා හා උපෙක්ඛා සහගත සිතින් අවෛරීව, ව්යාපාද රහිත වූ සිතින් වාසය කරයි.
එමෙන්ම මෙසේ වූ ආර්යය ශ්රාවකයා සතර ආකාරයකට සැනසීම ලබයි.
1. පරලොව ඉපදීමක් වේ නම් ,කරන ලද යහපත් කර්මයන්ගේ විපාක ඇත්තේ නම් මරණින් මතු සුගතියේ උපදින බව සිතා සැනසෙන්නේ ය.
2. පරලොවක් නැත්තේ නම් කරන ලද හොද නොහොද වල විපාක දීමක් නැත්තේ වේ නම් මේ උපතේදී සුවසේ හිදිමියි සැනසෙන්නේ ය.
3. පව් කරන්නා හට ඇතිවන විපාක දැක මා කිසිදු පවක් නොකෙරෙන්නේය, එසේ නම් පව් නොකරන මා හට කිසිදු දුකක් ඇති නොවෙන්නේ යැයි නොපැමිණෙන්නේ යයි සැනසීමට පත්වෙයි.
4. ඉදින් මා වනාහි පවෙන්ද, විපාකයෙන්ද යන දෙකෙන්ම පිරිසිදු වූ තමා දකිනෙමියි තමාගේ පිරිසිදු සිත දැක සැනසීමට පත්වෙයි.
සූත්රය අවසානයේ සතුටු වූ ක්ෂත්රීයන් අප මහා භාග්යවතුන් වහන්සේට ස්තූති කර වන්දනා මාන සිදු කළෝ ය.
මේ ආකාරයෙන්ම භාග්යවතුන් වහන්සේ පිළිබදවද සිතා විමසා බැලිය යුතු බව හා එය සිදු කරනා ආකාරය පිළිබඳ වීමංසක සූත්රයේදී භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද සේක.
ඔබ අසනා සෑම දහම් කරුණක් මෙන්ම ජීවිතයේ හමුවන ඕනෑම කරුණක් පිළිබඳ මෙසේ සිතා බැලිය යුතු ය. එය අප්රමාදයටත් මෙලොව පරලොව දියුණුවටත් සැප පිණිසත් හේතු වෙයි.
වඩාත්ම වැදගත් දෙය නම් යම් අයෙක් වෙනස් දහමක් දේශනා කරන්නෙය හෝ බුදු සසුන විනාශ කරන්නේ යැයි ද්වේශ උපදවා නොගත යුතු ය. මන්ද එසේ ද්වේශය තුළ සිටීමම බෞද්ධ දර්ශනයට පිටුපා යාමක් වන නිසාය. තේරුම් ගත යුතු දෙයනම් මේ අන් සියල්ලක් මෙන්ම ධර්මයද අනිත්යට යටත් බවත් ඒ නිසා කම්පා නොවිය යුතු බවත් ය.
වැදගත් වන්නේ තමාට ඇසෙන දේ අතුරින් හරි දේ නිවැරදිව තෝරා බේරා ගෙන වැරදි දේ ඉවත් කොට තමා තුළින් තමා යහපත් වීමයි. තමා තුළ ඇතිවන සියලු දේට හේතුව තමාම බවත් සියලු දේ හේතු ඵල දහම අනුව සිදුවන බවත් අයපත් දොරටු අතහැර යහපතේ යෙදෙන්නා නිසා තමාද අන් අයද අවට පරිසරයද සුන්දර වනු ඇති බව තේරුම් ගැනීමත් සිදු කළ යුතු ය. ඒ හේතුවෙන්ම විශේෂයෙන්ම කාලාම සූත්රය මෙසේ ඉදිරිපත් කරන ලදී.
දිට්වා සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් මියගිය අවතැන් වූවා වූ මෙන්ම ආදරණීයන් අහිමි වූ පීඩාවට පත් වූ සියලු දෙනා මෙන්ම ඒ හේතුවෙන් මිය ගිය සියලු සත්ත්වයන්ටද සුවය ළගා වේවා! නිදුක් වේවා! නිරෝගී වේවා !අමා රසය බදු වූ නිවනට පත් වේවා !
සියලු සත්ත්වයෝ සුවපත් වේවා!
- ධර්මදානය පිණිස සකසන ලදී.
සැ.යු.- මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම ධර්ම දානය පිණිස යහපත පිණිස ලියන ලද්දක්වන අතර කිසියම් පුද්ගල හෝ විශ්වාසයකට අයහපතක් කීරීමේ අරමුණින් ලියන ලද්දක් නොවන බව සලකන්න...
