07/12/2025
🤧 Allergic (ဓာတ်မတည့်ခြင်း)
♦️Allergic (ဓာတ်မတည့်ခြင်း) ဆိုသည်မှာ
ဓာတ်မတည့်ခြင်းဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ် (Immune System) မှ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ပုံမှန်အားဖြင့် အန္တရာယ်မရှိသော အရာဝတ္ထုများ (Allergens) ကို အန္တရာယ်ရှိသည့် ကျူးကျော်သူများအဖြစ် မှားယွင်းစွာ သတ်မှတ်ပြီး တုံ့ပြန်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤတုံ့ပြန်မှုကြောင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်က Histamine ကဲ့သို့သော ဓာတုပစ္စည်းများကို ထုတ်လွှတ်လိုက်ရာမှ ဓာတ်မတည့်မှု လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
♦️ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်စေသော အရာများ (Allergens)
👉ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အရာများ: သစ်ပင်၊ မြက်၊ ပန်းများ၏ ဝတ်မှုန်များ (Hay Fever)၊ ဖုန်မှုန့်မွှားများ၊ မှိုပိုးမွှားများ (Mold Spores)၊ ကြောင်၊ ခွေး စသည့် တိရစ္ဆာန်များ၏ အမွှေးအမျှင်နှင့် အရေခွံဖတ်များ ပါဝင်ပါသည်။
👉အစားအစာများ: အဖြစ်များသည့် အရာများမှာ မြေပဲ၊ 👉သစ်ပင်စေ့များ (ဥပမာ- ဗာဒံ၊ သစ်ကြားသီး)၊ နို့၊ ဥ၊ ဂျုံ၊ ပဲပိစပ်နှင့် ပင်လယ်စာများ ဖြစ်ပါသည်။
👉အင်းဆက်ပိုးမွှားများ: ပျား၊ နကျယ်ကောင် စသည့် အင်းဆက်ပိုးမွှားများ ကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် တုပ်ခြင်းမှ ရရှိသော အဆိပ်များ။
👉ဆေးဝါးများ: အချို့သော ပဋိဇီဝဆေးများ သို့မဟုတ် အခြားဆေးဝါးများ။
♦️ဓာတ်မတည့်မှု၏ လက္ခဏာများ
ဓာတ်မတည့်မှု၏ လက္ခဏာများသည် ဓာတ်မတည့်သည့်အရာနှင့် ထိတွေ့သည့် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။
➡️နှာခေါင်းနှင့် မျက်လုံး: နှာချေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ နှာပိတ်ခြင်း၊ မျက်လုံးနှင့် နှာခေါင်းတို့ ယားယံခြင်း၊ မျက်ရည်များ ကျခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
➡️အသက်ရှူလမ်းကြောင်း: လည်ချောင်း ယားယံခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ရင်ကျပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း (ပန်းနာရင်ကျပ်၏ လက္ခဏာများ) တို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
➡️အသားအရေ: အရေပြားပေါ်တွင် အဖုအပိမ့်များ ထွက်ခြင်း (Hives/Urticaria)၊ အလွန်အမင်း ယားယံခြင်း၊ အရေပြားနီမြန်းခြင်း သို့မဟုတ် နှင်းခူ (Eczema) ပိုဆိုးလာခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
➡️အစာခြေစနစ်: အစားအစာနှင့် ဓာတ်မတည့်ပါက ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါသည်။
🚨အသက်အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတ်မတည့်မှု (Anaphylaxis)
အချို့လူများတွင် Anaphylaxis ဟုခေါ်သော အလွန်ပြင်းထန်သည့် ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ၎င်းသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိပါသည်။ အောက်ပါ လက္ခဏာများ တွေ့ရှိပါက ချက်ချင်း ဆေးကုသမှု ခံယူရပါမည်။
💥မျက်နှာ၊ နှုတ်ခမ်း၊ လျှာ သို့မဟုတ် လည်ချောင်း ရုတ်တရက် ရောင်ရမ်းလာခြင်း။
💥အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကျဉ်းမြောင်းပြီး အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် အသံဝင်ခြင်း။
💥သွေးပေါင်ကျပြီး မူးဝေခြင်း၊ သတိလစ်ချင်သလို ဖြစ်ခြင်း။
♦️ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် စစ်ဆေးခြင်း
ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းကို သိရှိနိုင်ရန် ဆရာဝန်သည်-
⭐အရေပြားဖောက်စစ်ခြင်း (Skin Prick Test): ဓာတ်မတည့်မှုဟု သံသယရှိသော အရာအနည်းငယ်ကို အရေပြားပေါ်သို့ ထိတွေ့ပေးပြီး တုံ့ပြန်မှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်း။
⭐သွေးစစ်ခြင်း (Blood Test): သွေးထဲရှိ ဓာတ်မတည့်မှုနှင့် သက်ဆိုင်သော ပဋိပစ္စည်း (IgE Antibodies) ပမာဏကို စစ်ဆေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
♦️ကုသမှုနှင့် ကာကွယ်ခြင်း နည်းလမ်းများ
ဓာတ်မတည့်မှုကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲရန် နည်းလမ်းများမှာ-
🌼ရှောင်ရှားခြင်း: ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်စေသော အရာများကို တတ်နိုင်သမျှ ဝေးဝေးရှောင်ရှားခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ကာကွယ်နည်း ဖြစ်ပါသည်။
🌼ဆေးဝါးများ သုံးစွဲခြင်း:
🩺Antihistamines: ယားယံခြင်းနှင့် နှာရည်ယိုခြင်းကို လျော့ပါးစေပါသည်။
🩺Corticosteroid Nasal Sprays: နှာခေါင်း၏ ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးပါသည်။
⚡ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုအတွက် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အရ အရေးပေါ်ကုသမှု ဆေးဝါး (ဥပမာ- Epinephrine Auto-injector) ကို ဆောင်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။
🩺ကိုယ်ခံအားကုထုံး (Immunotherapy): အချို့သော နာတာရှည် ဓာတ်မတည့်မှုများအတွက် ဓာတ်မတည့်သည့်အရာကို တဖြည်းဖြည်းချင်း ခန္ဓာကိုယ်နှင့် ယဉ်ပါးလာစေရန် ထိုးဆေး သို့မဟုတ် လျှာအောက်ဆေးများဖြင့် ကုသသော နည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။
📌အရေးကြီးသည့် အကြံပြုချက်- ဓာတ်မတည့်မှု လက္ခဏာများ ခံစားနေရပါက မိမိဘာသာ ဆေးကုသမှုမခံယူဘဲ ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဓာတ်မတည့်မှုဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်နှင့် သွားရောက်ပြသပြီး သေချာစွာ စစ်ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်။
#ကျန်းမာရေးဗဟုသုတ
#ထူးဆေးခန်းပဲခူး
