28/07/2025
အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ Hepatitis – ရှာဖွေ၊ ကာကွယ်၊ ကုသ၊ တိုက်ဖျက်ကြစို့!
28 July 2025 𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐇𝐞𝐩𝐚𝐭𝐢𝐭𝐢𝐬 𝐃𝐚𝐲
ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့ဟာ ကမ္ဘာ့အသည်းရောင်အသားဝါနေ့ ( 𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐇𝐞𝐩𝐚𝐭𝐢𝐭𝐢𝐬 𝐃𝐚𝐲 ) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက လူသန်းပေါင်းများစွာ ခံစားနေရတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါတွေအကြောင်း အသိပညာပေးဖို့နဲ့ ဒီရောဂါတွေကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွေကို ပိုမိုမြှင့်တင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။
ဘာကြောင့် အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါက အရေးကြီးတာလဲ။
အသည်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အရေးကြီးဆုံး ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်ပြီး အသက်ရှင်သန်ဖို့အတွက် လုပ်ငန်းဆောင်တာပေါင်း ၅၀၀ ကျော်ကို နေ့စဥ်လုပ်ဆောင်ပေးနေပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်တဲ့ အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါဟာ ဒီအရေးကြီးတဲ့ အသည်းကို တိုက်ခိုက်ပြီး အသည်းရောင်ရမ်းခြင်း၊ အသည်းခြောက်ခြင်း၊ အသည်းကင်ဆာနဲ့ အသက်ဆုံးရှုံးမှုတွေအထိ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
ကမ္ဘာပေါ်မှာ လူပေါင်း ၃၀၀ သန်းကျော်ဟာ နာတာရှည် အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီပိုး (Hepatitis B) နဲ့ စီပိုး (Hepatitis C) ကို ခံစားနေရပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာတင် အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီနဲ့ စီပိုးကြောင့် လူပေါင်း ၁.၃ သန်း သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ နေ့စဥ် စက္ကန့် ၃၀ တိုင်းမှာ လူတစ်ဦးနှုန်း အသည်းရောင်ရောဂါကြောင့် သေဆုံးနေရတယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။
ရောဂါကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။
အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ ဖြစ်စေတဲ့ အသည်းရောင်ရောဂါပိုး (၅) မျိုး (အေ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီး) ရှိပေမယ့်၊ ဘီပိုးနဲ့ စီပိုးတို့ဟာ နာတာရှည်ဖြစ်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ပိုရှိပါတယ်။ သို့သော် ကောင်းတဲ့အချက်ကတော့ ဒီရောဂါတွေကို ကာကွယ်လို့ရတယ်၊ ကုသလို့ရပြီး အချို့ဆို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ပါတယ်။
(၁) ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း: အသည်းရောင်အသားဝါ အေပိုးနဲ့ ဘီပိုးအတွက် ထိရောက်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးတွေ ရှိပါတယ်။
(၂) စစ်ဆေးခြင်း: လူအများစုဟာ ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပိုးသယ်ဆောင်သူအဖြစ် နေထိုင်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသည်းရောင်အသားဝါပိုး ရှိမရှိ စစ်ဆေးခြင်းဟာ အရေးကြီးဆုံး ပထမအဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ရောဂါကို စောစီးစွာသိရှိမှသာ ထိရောက်တဲ့ ကုသမှုတွေ ခံယူနိုင်မှာပါ။
(၃) ကုသမှုခံယူခြင်း: အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုးအတွက်ဆိုရင် ဆေးသစ်တွေနဲ့ ကုသပါက ၉၅% ကျော်အထိ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ပါပြီ။ ဘီပိုးအတွက်လည်း ထိရောက်တဲ့ ဆေးဝါးတွေ ရှိပါတယ်။
(၄) တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး: အသည်းရောင်အသားဝါ အေနဲ့ အီးပိုးတို့ဟာ မသန့်ရှင်းတဲ့ အစားအသောက်၊ ရေသောက်သုံးခြင်းနဲ့ တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှု အားနည်းခြင်းကနေ ကူးစက်နိုင်တာကြောင့် လက်ကို ဆပ်ပြာနဲ့ သေချာဆေးကြောခြင်း၊ သန့်ရှင်းတဲ့ ရေသောက်သုံးခြင်း၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ အစားအသောက်များကို စားသုံးခြင်းတို့ဟာ အရေးကြီးပါတယ်။
(၅) ဘေးကင်းသော ဆေးထိုးအပ်အသုံးပြုခြင်း: ဆေးထိုးအပ်၊ မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓား၊ သွားပွတ်တံ စသည်တို့ကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၊ တက်တူးထိုးခြင်း၊ နားပေါက်ဖောက်ခြင်းတို့ကို သန့်ရှင်းစနစ်ကျသော ဆိုင်များတွင် ပြုလုပ်ခြင်းတို့က ဘီနှင့် စီပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
(၆) သွေးနှင့်ထိတွေ့မှု သတိထားခြင်း: ရောဂါပိုးရှိသူ၏ သွေး၊ ကိုယ်တွင်းအရည်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ပါ။
(၇) အရက်သောက်သုံးမှု လျှော့ချခြင်း/ရှောင်ကြဥ်ခြင်း: အရက်သောက်သုံးခြင်းက အသည်းကို ထိခိုက်စေပြီး အသည်းရောင်ရောဂါအခြေအနေကို ပိုဆိုးစေနိုင်ပါတယ်။
"Hepatitis: Let's Break It Down" (အသည်းရောင်ခြင်းကို တိုက်ထုတ်ကြစို့!)
ဒီနေ့မှာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါအကြောင်း ပိုမိုသိရှိနားလည်ဖို့၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်နဲ့ ချစ်ခင်ရသူတွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေ၊ ကာကွယ်ဆေးတွေနဲ့ ကုသမှုတွေကို ရှာဖွေဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။
ကျန်းမာသောအသည်းသည် ကျန်းမာသောဘဝအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်ပါတယ်။
သင့်အသက်၊ သင့်အသည်း... ကာကွယ်ကြပါစို့!
✅✅ သင်တို့ရဲ့ ကျောင်း၊ အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများ ဖြန့်ဝေလိုပါက 𝐋𝐢𝐟𝐞 𝐒𝐚𝐯𝐢𝐧𝐠 𝐇𝐚𝐧𝐝𝐬 ကို ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်နော်။
