Tyron 's Talking Therapy

Tyron 's Talking Therapy Coaching /Guidance & Counseling /
Psychosocial Supports

#မိသားစုအတွင်းအပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့စရိုက်မိသားစုအတွင်း အပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ရှိတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုတာ မိသားစုဝင်တွေဟာဖြစ်လာတဲ့ ပ...
20/02/2026

#မိသားစုအတွင်းအပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့စရိုက်

မိသားစုအတွင်း အပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ရှိတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုတာ မိသားစုဝင်တွေဟာဖြစ်လာတဲ့ ပြဿနာ၊ အမှားအယွင်း၊ သို့မဟုတ်အပျက်သဘောဆောင်တဲ့စိတ်လှုပ်ရှားခံစားမှုများအတွက် ဘာ ကြောင့်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ နားလည်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းမရှိ၊ ထောက်ထားစာနာမှုမရှိ၊ ဖြေ ရှင်းဖို့အားထုတ်ခြင်းမရှိဘဲ ချက်ခြင်းအပြစ်တင်တဲ့ ဓလေ့ စရိုက်ရှိတဲ့မိသားစုပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်ပါ တယ်။ အဲဒီလိုချက်ခြင်းအပြစ်တင်တတ်တဲ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ လက်ညှိုးငေါက်ငေါက်ထိုးပြီးအပြစ်တင် တတ်ကြပါတယ်။ အပြစ်တင်ခံရသူကလည်း သူ့မှာတာဝန်မရှိ ကြောင်းမိမိကိုယ်မိမိ ကာကွယ်ပြော လာတတ်ပါတယ်။ အဲဒီပတ်ဝန်းကျင်မှာဆိုရင် လူတစ်ယောက်ချင်း ဟာမိမိတို့ဘေးကင်းလုံခြုံရေး အတွက်အခြားလူတွေအပေါ်အပြစ်ပုံချတတ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလိုအပြစ် တင်တတ်မှုကြောင့်အဲဒီ မိသားစုမှာစိတ်ဖိစီးမှုတွေများကြပါတယ်။ စိတ်ပိုင်းလုံခြုံမှုကင်းတဲ့အနေအ ထားဖြစ်လာပါတယ်။ အဲဒီမိသားစုပတ်ဝန်းကျင်မျိုးကိုအဆိပ်သင့်တဲ့ပတ်ဝန်းကျင်လို့ပင်ခေါ်နိုင်ပါတယ်။

ဘာကြောင့်အဲဒီလိုမိသားစုမျိုးဖြစ်နေရကြောင်း အကြောင်းရင်များ၊ ဘယ်လိုဆက်နွယ်ဖြစ်ပျက်မှုများ နှင့် ထိုအပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ကို ဘယ်လိုကျော်လွန်နိုင်ကြောင်း ကိုဆွေးနွေးတင်ပြလိုပါတယ်။
မိသားစုအတွင်းအပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ဖြစ်စေတဲ့အကြောင်းရင်များ

• မိမိကိုယ်မိမိကာကွယ်တဲ့အကျင့်ရှိခြင်း - အခြားလူတွေကိုအပြစ်တင်ခြင်းဆိုတာ မိမိတာဝန်ယူ ထားတဲ့ကိစ္စ၊အလုပ်အတွက် အမှားအယွင်း၊ ကျရှုံးမှုနှင့် ဘေးအန္တရယ်မကင်းမှုများဖြစ်လာတဲ့ အခါ မိမိကိုယ်မိမိ ကာကွယ်တဲ့အကျင့်ကြောင့်ဖြစ်လာတာပါ။

• အားပြိုင်ဆိုင်မှုများခြင်း- အပြစ်တင်ခြင်းဟာ မိသားစုဝင်အချင်းချင်း ပါဝါ ပြိုင်ဆိုင်ရာမှဖြစ် လာ တတ်ပါတယ်။ ဥပမာမိဘ သို့မဟုတ်အသက်ကြီးတဲ့ညီအစ်ကိုမောင်နှမများက ကလေး တွေ နှင့်အငယ်တွေအပေါ်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်နှင့်မိမိက သူတို့ထက် စွမ်းနိုင်ကြောင်းပြသရာမှစတင် ဖြစ်လာပါတယ်။

• အပြစ်တင်ခြင်းဆိုတာသင်ယူတတ်မြောက်လာတဲ့အပြုအမူတစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ မိသားစုတွင်း မှာ ကလေးများလုပ်မိတဲ့အမှားများကိုအပြစ်ပေးခြင်း၊ အရှက်ရစေခြင်း ဆိုတဲ့လုပ်ဆောင်မှုဖြင့် ဆက်စပ်ပေးတတ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို လုပ်ဆောင်တဲ့ဓလေ့ကြောင့် ကလေးတွေမှာ မိမိကိုယ် မိမိကာကွယ်ဖို့ အခြားလူကိုအပြစ်တင်ခြင်းဆိုတဲ့စိတ်အလေ့အကျင့်ဖြစ်လာတာပါ။

• ပြဿနာကိုမဖြေရှင်းနိုင်ဘဲ နာကျင်မှုသာဖြစ်စေပါတယ်။ မိသားစုဝင်များအနေဖြင့် သူတို့မှာခံ စား နေရတာတွေ၊ စိတ်လှုပ်ရှားခံစားနေရတဲ့ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကို အခြားသူများအပေါ် အပြစ် တင်ပုံချလာတတ်ကြပါတယ်။ မိမိပြဿနာကိုကိုယ်တိုင်ဖြေရှင်းမှုကိုရှောင်ရှားရန်အခြားလူအ ပေါ် အပြစ်ပုံချတတ်လာကြပါတယ်။

• သယာဝမကျတဲ့မျှော်မှန်းချက်များထားခြင်း- အားလုံးပြီးပြည့်စုံလိုမှု၊ သို့မဟုတ် အလွန်မြင့် မား တဲ့မျှော်မှန်းချက်များထားပြီးထိုမျှော်မှန်းချက်များဖြစ်မလာတဲ့အခါ အခြားမိသားစုဝင်များအ ပေါ် အပြစ်တင်ခြင်းများဖြစ်လာစေ တတ်ပါတယ်။

အပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် လက္ခဏာများ

• မိသားစုတွင် တစ်ယောက်ယောက်မှာ ပြဿနာဖြစ်လာတိုင်းအမြဲလိုလိုအပြစ်တင်ခံရတတ်ပါ တယ်။ အဲဒီလူမှာ သူတစ်ပါးတို့အတွက် ကြားကဝင်ခံရတဲ့သဘောဖြစ်ပါတယ်။ ပြဿနာဖြစ် တိုင်း မဟုတ်သော်မှာအများအားဖြင့် အခြားလူများအတွက်ကြားခံပြီးအပြစ်တင်ခံရသူ ရှိနေ တတ်ပါတယ်။

• အပြစ်တင်မှုကိုပြောင်းခြင်း- အပြစ်တင်ခံရသူက အပြစ်တင်သူကို သူ့မှာတာဝန်မရှိကြောင်း ကာကွယ်ပြောတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မျိုးမှာ အပြစ်တင်သူက “မင်းသာအဲဒီလိုမလုပ်ဘူး ဆိုရင်ငါကမင်းကို ဘာကြောင့်အော်မှာလဲ” လို့ အော်ရခြင်းမှာ အကြောင်းရှိလို့သာဖြစ်ကြောင်း အပြစ်ထပ်တင်ပါတယ်။ အပြစ်တင်အော်တာကိုခိုင်မာစေပါတယ်။

• အဆိပ်သင့်တဲ့အရှက်ရစေခြင်း- အပြစ်တင်ခြင်းနှင့်အရှက်ရစေခြင်းတို့ဟာ တခုနဲ့တစ်ခု ဆက် သွယ်နေတတ်ကြပါတယ်။ မိသားစုများကို သူတို့ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့အပြုအမူ၊ စိတ်လှုပ်ရှားခံစားမှု၊ သို့မဟုတ် အကျင့်စာရိတ္တကြောင့် အရှက်ရအောင်ပြုလုပ်ပါတယ်။ ထိုအပြုအမူများကအတွင်း စိတ်မှာ ဒေါသထွက်ပြီးနာကျင်စေတဲ့အတွက် အရှက်ရအောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းအ ကြောင်း ပြတတ် ကြပါတယ်။

• အပြစ်တင်သူကအပြစ်အတင်ခံရသူအား ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း- အပြစ် တင်သူကအပြစ်တင်ခံရသူအား တကယ်အမှန်တရားအပေါ် သူတို့အမြင်ရှုထောင့်ကဘာလဲ ဆိုပြီးကြိုးကိုင်ချယ်လှယ်တဲ့မေးခွန်းမေးတတ်ကြပါတယ်။

အပြစ်တင်ခြင်းက လူတစ်ဦးခြင်းအပေါ်နှင့် လူချင်းဆက်ဆံရေးအပေါ်သက်ရောက်တဲ့ဆိုးကျိုးများ

• စိတ်ကျန်းမာရေးကိုထိခိုက်စေခြင်း- အစဥ်အမြဲလိုအပြစ်တင်နေခြင်းကြောင့်အပြစ်တင်ခံရ သူမှာ စိတ်ပူပင်သောကရောက်လာပါ တယ်။စိတ်ဓာတ်တွေကျလာပါတယ်။ ဆက်တိုက်ပင်ပန်း တဲ့အတွက်ကိုယ်အား၊ စိတ်အားချုံ့ကျ လာပါတယ်။ မိမိကိုယ်မိမိလေးစားတန်ဖိုးထားမှုများ လည်းကျဆင်းလာပါတယ်။

• ယုံကြည်မှုပျက်ပြယ်ခြင်း- တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက်ယုံကြည်မှုပျက်လာတဲ့အတွက် ပွင့် လင်း စွာပြောဆိုဆက်ဆံခြင်းမရှိတော့ပါ၊ ရင်းနှီးမှုလည်ပျက်သွားပါတယ်။ အပြန်အလှန် ဆက်ဆံရေးကောင်းစေတဲ့အခြေခံတွေပျက်ကုန်ပါတော့တယ်။

• ကြောက်တဲ့စိတ်ကိုအခြေခံတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်လာခြင်း- အပြစ်တင်တတ်တဲ့မိသားစုမှာ ဆိုရင် ဘေးဖြစ်နေနိုင်တာမျိုးကိုမိသားစုဝင်များက ပြုလုပ်ရန်ဝန်လေးတုံ့ဆိုင်းလာပါတယ်။ ဝေဖန်ခံရ မှု၊အပြစ်ပေးခံရမှုများကိုကြောက်နေတဲ့အတွက်မိသားစုများဟာဆန်းသစ်တီထွင်နိုင်မှုမရှိတော့သလို သူတို့စိတ်မှာရှိတာတွေကိုလည်း ထုတ်မပြောကြတော့ပါ။

• မျိုးဆက်တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ကူးစက်နိုင်ခြင်း- အပြစ်တင်တတ်တဲ့မိသားစုပတ်ဝန်းကျင်မှာမွေးဖွား ကြီးပြင်းလာတဲ့ကလေးတွေဟာ ထိုအပြစ်တင်တတ်တဲ့အပြုအမူများကိုအတုယူပြီး နောက်ပိုင်း သူတို့မိသားစုအတွင်းမှာလည်းအလားတူအပြစ်တင်တဲ့ပုံစံများကို ကျင့် သုံးလာတတ်ကြပါ တယ်။
အပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ကိုချိုးဖယ်နိုင်တဲ့နည်းဗျူဟာများ

• တာဝန်ခံမှုကိုစံနမူနာပြပေးပါ။ မိဖများနှင့်ခေါင်းဆောင်များဟာ သူတို့လုပ်မိတဲ့အမှားများ အတွက် တာဝန်ခံပြီး တောင်းပန်ခြင်းပြုလုပ်ရန်လိုအပ်ပါတယ်။ မိမိလုပ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ် လာတဲ့ရလဒ်များအတွက် တာဝန်ခံခြင်းမှာ ပြီးပြည့်စုံအောင်ကြိုးစားခြင်းထက်ကောင်း မြတ်တဲ့တန်ဖိုးထားမှုဖြစ်ပါတယ်။

• အပြစ်တင်ခြင်းမှ ပြဿနာဖြေရှင်းခြင်းသို့ ပြောင်းလဲကျင့်သုံးပါ။ “အဲဒါဘယ်သူကြောင့် ဖြစ်တာလဲ” လို့ အပြစ်ရှာတာမျိုးအစား “အခုဖြစ်လာတဲ့အခက်အခဲကို တို့အားလုံး ဘယ်လို ဝိုင်းဝန်းဖြေရှင်းကြမလဲ” ဆိုတဲ့ပြဿနာဖြေရှင်းတဲ့ချဥ်းကပ်နည်းဖြင့်ပြောင်းလဲကျင့်သုံးရန် လိုအပ်ပါတယ်။

• နယ်ပယ်ဘောင်ကန့်သတ်ပေးပါ။ ဘယ်လိုအပြုအမူတွေကတော့ လက်မခံနိုင်ကြောင်းရှင်း လင်းစွာပြောပြထားရန် လိုအပ်ပါတယ်။ ဥပမာ-------ဒီလိုအပြစ်တင်ပြောတာမျိုးကိုတော့ စိတ်ထဲမှာမသက်မသာခံစားရပါတယ်။ စကားပြောနေတာကို ဆက်လက်နားမထောင်တော့ဘဲ အပြင်ထွက်သွားတာမျိုးက လူတစ်ယောက်အပေါ် ပုဂ္ဂိုဘ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်တာနဲ့တူကြောင်း ရှင်းပြထားသင့်ပါတယ်။

• ထောက်ထားစာနာတတ်အောင်လေ့ကျင့်ပေးပါ။ တစ်ခုခုဖြစ်လာတဲ့အခါ ဖြစ်လာစေတဲ့အ ကြောင်းရင်းများကို နားလည်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ အ‌ခြေအနေကို နားလည်အောင် အား ထုတ် ခြင်း၊ အမှားလုပ်မိတဲ့အတွက်ဖြစ်လာတဲ့စိတ်ခံစားမှုကို နားလည်အောင် ထောက်ထား စာနာ တတ်တဲ့အလေ့အကျင့် ပြုလုပ်ပေးပါ။ တစ်ခုခုမှားသွားရင်ချက်ခြင်းအပြစ်တင်လိုတဲ့စိတ်ထား အစားအထက်ပါအတိုင်းထောင်ထားစာနာစိတ်ထားတတ်အောင်လေ့ကျင့်ပေးပါ။

• လိုအပ်ရင်ပြင်ပမှာအကူအညီတောင်းခံပါ။ အလွန်နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်းဖြစ်နေတဲ့အဆိပ်သင့်တဲ့ အ ပြန်အလှန်ဆက်ဆံရေးကို ပြောလည်သွားစေဖို့အတွက် မိသားစုအလိုက် ကုသရေးခံယူရန် လို အပ်ပါတယ်။

အပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့မှာ “ဒါဘယ်သူ့ကြောင့်လဲဆိုပြီး” အပြစ်ရှာတတ်တဲ့စိတ်နေစိတ်ထားမှ “ဒီ အခက်အခဲမှတို့တတွေဘာမှာသင်ယူနိုင်ပါသလဲ”ဆိုတဲ့ရှုထောင့်အမြင်နဲ့မြင်တတ်တဲ့စိတ်နေစိတ်ထားသို့ပြောင်းရန် အထူးလိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှာသာ အပြန်အလှန်ယုံကြည်အားထားမှု၊ ဖွံ့ဖိုးတိုးတက်မှုနဲ့မိမိတို့ လုပ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ရလဒ်များအပေါ် တာဝန်ခံမှုများတိုးတက်လာ မှာဖြစ်ပါတယ်။

မိတ်ဆွေများ မိသားစုအတွင်အပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ဆိုးကို ဒို့တတွေဘယ်လို ဝိုင်းဝန်း ‌ဖြေရှင်းကြမလဲဆိုတဲ့ချဥ်းကပ်နည်းဖြင့် ချဥ်းကပ်ပြီး ချစ်ခင်စည်းလုံးတဲ့မိသားစုဘဝကို ထူထောင် နိုင်ကြပါစေ။

မေတ္တာဖြင့်
ဒေါက်တာသိန်းလွင်၊ ပါမောက္ခ၊ (ငြိမ်း)၊ ပညာရေးစိတ်ပညာဌာန၊ ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်။

#အပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့စရိုက်အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ တစ်ခုခုမှားသွားတယ်ဆိုရင် ချက်ခြင်းပြုလုပ်တတ်တဲ့ ဓလေ့စရိုက်တစ်ခုမှာ အပြစ် တင်ဖ...
19/02/2026

#အပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့စရိုက်

အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ တစ်ခုခုမှားသွားတယ်ဆိုရင် ချက်ခြင်းပြုလုပ်တတ်တဲ့ ဓလေ့စရိုက်တစ်ခုမှာ အပြစ် တင်ဖို့ လက်ညှိုးထိုးတဲ့ဓလေ့ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်သူအမှားလုပ်လိုက်တာလဲ။ ဘယ်သူ့ကြောင့်မှားသွား တာလဲလို့ အပြစ်ရှာတတ်ကြပါတယ်။ တစ်ယောက်ယောက်အပေါ်အပြစ်တင်လက်ညှိးထိုးလိုက်တဲ့အခါတိုင်း လက် သုံးချောင်းကအပြစ်တင် နေသူ မိမိဘက်သို့ ညွှန်ပြနေပါတယ်။ အပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ဟာ အဖွဲ့အစည်းအဆင့်တိုင်းအတွက် အပျက်သဘော ဆောင် တဲ့အကျိုးသက်ရောက်မှုများရှိစေပါတယ်။ အဖွဲ့အစည်းအတွင်အပြန်အလှန် လေးစားယုံကြည်မှုကိုပျက်စေပါတယ်။ မှားရင်အပြစ်တင်ခံရမှာ ကြောက်တဲ့အတွက်ဆန်းသစ်တီ ထွင်နိုင်စွမ်းတွေကျဆင်း စေပါတယ်။ ခြုံကြည့်လိုက်ရင်အပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ကြောင့် အဖွဲ့ အ စည်းတိုးတက်မှုမှာအဟန့် အတားများစွာဖြစ်စေပါတယ်။ Resume Now ရဲ့လေ့လာချက်တစ်ခုမှာ (၆၁%) သောဝန်ထမ်းတွေ ဟာအလုပ်မှထွက်ကုန်ကြပါတယ်။ ထွက်ရတဲ့အကြောင်းတွေကတော့ မိမိအမှားအတွက်အခြားလူ တွေအပေါ်အပြစ်တင်ပုံချမှုက (၂၆%)၊ ခေါင်းဆောင်များကို လုပ်ဖေါ် ကိုင်ဘက်များနှင့်ပတ်သက်တဲ့သ တင်း အမှားများပေးမှုက (၂၁%)၊ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်အောင် မြင် နိုင်တဲ့အရေးကြီးတဲ့သတင်း အချက် အလက်များကိုတမင်ထိန်ချန်ထားမှုက (၁၀%) နှင့် အခြားတစ် ယောက်ကျရှုံးအောင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိ ရှိလုပ်ဆောင်မှုက (၆%) ရှိကြောင်းထိလေ့လာချက်မှာဖေါ် ပြထားပါတယ်။ ဒီလေ့လာတွေ့ရှိချက်က အပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ကအလွန်စိုးရိမ်စရာကြောင်း ပြနေပါတယ်။

အပြစ်တင်တဲ့ဓလေ့ကိုပယ်ဖျက်နိုင်အောင်ဘာများပြုလုပ်သင့်ပါသလဲ။ မကောင်းတဲ့အပြစ်တင်တဲ့ ဓလေ့ထုံးကို ပယ်ဖို့အတွက် အသေအချာအားထုတ်မှုပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ အဖြစ်မှန်ကို ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာပြန်လည်ထင်ဟပ်သုံးသပ်ရန်မှာ ကောင်းတဲ့လုပ်ဆောင်မှုဖြစ်ပါတယ်။ အပြုသ ဘော ဆောင်တဲ့အပြောင်းအလဲဖြစ်လာရန် မိမိလုပ်ဆောင်မှုအတွက်တာဝန်ယူတဲ့အလေ့အကျင့်၊ လုပ် ရင်းကိုင်ရင်းမှားသွားတာမှသင်ယူတဲ့အလေ့အကျင့်၊ အပြစ်တင်နေတာထက် ဖြစ်လာတဲ့အနေအထား ကို သုံးပြီးပိုတိုးတက်အောင်ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတာကိုစဥ်းစားတဲ့နည်းလမ်းသုံးရန် လိုအပ်ပါတယ်။ ထိရောက်တဲ့အနီးကပ်ကြီးကြပ်လေ့ကျင့်ပေးတဲ့နည်းလမ်းမှာ အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။

အပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ဆိုတာ ဘယ်လိုဓလေ့စရိုက်လဲ။

အပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့စရိုက်ဆိုတာ လူတစ်ယောက်ခြင်းကဖြစ်စေ၊ အဖွဲ့လိုက်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်မိတဲ့ အမှားအတွက် အပြစ်ရှာပြီး အပြစ်တင်နေတတ်တဲ့ဓလေ့စိုက်ရှိခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအပြစ်တင်တဲ့ ဓလေ့က မိမိလုပ်တဲ့အလုပ်အတွက်ကိုယ်တိုင်တာဝန်ယူမှုမရှိတဲ့အခါ ဖြစ်လာပါတယ်။ မိမိအမှားကို ဝန်ခံလိုက်ရင် မန်နေဂျာထံမှဖြစ်စေ ခေါင်းဆောင်ထံမှဖြစ်စေအပြစ်တင်ခံရမှာကို ကြောက်တဲ့အတွက် ဖြစ်ပါတယ်။

အခုလိုအပြစ်တင်တတ်တဲ့ဓလေ့ရှိတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာဆိုရင် လူတွေက ပြဿနာပြေအောင်ဖြေရှင်း ရေးထက် အပြစ်တင်မခံရအောင်အမှားမလုပ်မိအောင်သာအလေးထားနေတတ်ကြပါတယ်။ အဆင့် တိုင်းမှာဝန်ထမ်းတွေမှာအလွန်နက်ရှိုင်းစွာအမြစ်တွယ်နေတဲ့အပြစ်တင်ခံရမှာကြောက်တဲ့စိတ်ကြောင့် လက်တွေ့ဘဝမှာ မိမိကိုယ်မိမိကာကွယ်ဖို့ကိုသာအလေးထားနေကြပါတယ်။ လုပ်ဆောင်မှုစွမ်းရည် တိုးတက်ရေးကိုအလေးမထားတော့ပါဘူး။

လူတွေဟာအပြစ်တင်ခံရမှာကြောက်တဲ့အတွက် တာဝန်ကိုရှောင်လာကြပါတယ်၊ အမှားလုပ်မိမှာ ကြောက်ကြပါတယ်။ မိမိအတ္တကိုကာကွယ်ကြပါတယ်။ အခြားလူတွေကပြစ်တင်ဝေဖန်တာမျိုးမရှိ အောင် တာဝန်ရှောင်ကြပါတယ်။ စိန်ခေါ်တဲ့အလုပ်တွေကိုရှောင်ရှားလာကြပါတယ်။ ခေါင်းဆောင် ကိုဖြစ်စေ၊ လုပ်ဖေါ်ကိုင်ဖက်များကိုဖြစ်စေ မယုံတဲ့အခါမိမိကိုယ်မိမိကာကွယ်တဲ့စိတ်ကပိုအားကောင်း လာတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုအနေအထားဖြစ်လာတဲ့အခါ လူတိုင်းကမိမိအတ္တအတွက်သာဦးတည်ပြီး အများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိတော့ပါ။ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ဦးတည်ချက်ကို ရောက်အောင်ဦး တည်လုပ်ဆောင်ခြင်းမရှိတော့ပါ။ ထိုကဲ့သို့အနေအထားရှိလာတဲ့အခါ အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် အောက်ပါ ကဲ့သို့သော ပျက်သုန်းတဲ့အနေအထားများကြုံလာစေပါတယ်။

• ဆန်းသစ်တီထွင်လုပ်ဆောင်ခြင်းကိုရှောင်ရှားလာပါတယ်။အမှားလုပ်မိရင်အပြစ်တင်ခံရမှာကြောက်တဲ့အတွက်ဆန်းသစ်တဲ့အလုပ်တွေ၊စိန်ခေါ်တဲ့အလုပ်တွေကို ဝန်ထမ်းတွေကရှောင် လာကြ ပါတယ်။ စိတ်ကူးသစ်တွေကိုဘေးချိတ်ထားလာကြပါတယ်။ လက်တွေ့စမ်းသပ်လုပ် ဆောင်မှုများကို အားမပေးတော့ပါ။ ဒါကြောင့်အဖွဲ့အစည်းကမတိုးတက်ဘဲရပ်တံ့နေပါတော့ တယ်။

• အချင်းချင်းအပြန်အလှန်ယုံကြည်မှုများပျက်ပြယ်ကုန်ပါတယ်။ အမှားလုပ်မိတိုင်းလက်ညှိုးထိုး အပြစ်တင်ခံရတဲ့အခါ လုပ်ဖေါ်ကိုင်ဘက်များအတွင်းအပြန်အလှန်ယုံကြည်မှုပျက်လျက် “တို့ အားလုံး”ဆိုတဲ့စိတ်ထားထက် “ငါ” ဆိုတဲ့စိတ်နေစိတ်ထားက ပိုကြီးထွားအမြစ်တွယ် လာပါ တယ်။ ပူပေါင်းဆောင်ရွက်မှုပျက်ပြားကုန်ပါတော့တယ်။

• တာဝန်ခံမှုနှင့်တာဝန်ယူမှုများလျော့ကျလာပါတယ်။ အမှားကိုလက်ညှိုးထိုးအပြစ်တင်တတ်တဲ့ ဓလေ့ ရှိတဲ့အခါ အစစ်အမှန် တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုများပျက်ပြယ်ကုန်ပါတယ်။ လူတွေက တာဝန်မယူရရေးအတွက်သာ သူတို့အင်အားတွေကိုသုံးနေကြပါတယ်။ ဖြစ်လာတဲ့အခက်အခဲ ပြဿနာကို တာဝန်ယူပြီးဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲဆိုတဲ့စိတ်ကူးတွေပျောက်ကုန်ကြပါတယ်။

• ဝန်ထမ်းတွေအလုပ်မှထွက်မှုပိုများပြားလာစေပါတယ်။ အပြစ်တင်ခံရမှာကို ကြောက်နေရမှု ကြောင့်အလုပ်ခွင်ဟာစိတ်ဖိစီးမှုအလွန်များတဲ့အနေအထားဖြစ်လာပြီး အခြားနေရာတွင်အလုပ် ရှာရန် အလုပ်မှထွက်သူအရေအတွက်များလာပါတယ်။

• သင်ယူမှုအခွင့်အလမ်းများဆုံးရှုံးကုန်ပါတယ်။ မှားတာကိုအပြစ်တင်မှုသာအလေးထားပြီး အမှား မှပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းအလေ့အကျင့်မရှိတဲ့အတွက် အမှားတွေက ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်လာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပြဿနာတွေပိုများလာစေပါ တယ်။

မိတ်ဆွေများ အမှားကို သာအပြစ်တင်နေရင် ကောင်းမွန်တိုးတက်တဲ့အနေအထားရောက်လာမှာ မဟုတ်တော့ပါ။ ဒါကြောင့် အမှားကိုအပြစ်တင်နေမဲ့အစား အမှားဆိုတာ သင်ယးစရာအခွင့် အလမ်း ဖြစ်တယ်လို့သဘောထားပြီး ပိုတိုးတက်ရေးအတွက် ဖြစ်လာတဲ့အမှာများကိုအသုံးပြုနိုင်ကြပါစေ။

နောက်ရက်မှာ အမှားကိုအပြစ်တင်နေတဲ့ဓလေ့မှ အမှားကိုစမ်းစစ်ပြီးသင်ယူစရာအခွင့်အလမ်း အဖြစ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲနည်းကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးတင်ပြပါမယ်။

မေတ္တာဖြင့်
ဒေါက်တာသိန်းလွင်၊ ပါမောက္ခ၊ (ငြိမ်း)၊ ပညာရေးစိတ်ပညာဌာန၊ ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊

3 Things to remember in hard Times၁။ ။ သင့်ရုန်းကန်လှုပ်ရှားမှုတွေအတွက် ဘယ် ​ေသာအခါ မှ မဝံ့မရဲ မဖြစ်ပါနဲ့။...
19/02/2026

3 Things to remember in hard Times

၁။ ။ သင့်ရုန်းကန်လှုပ်ရှားမှုတွေအတွက် ဘယ် ​ေသာအခါ
မှ မဝံ့မရဲ မဖြစ်ပါနဲ့။

၂။ ။ အောင်မြင်မှုရတဲ့သူတိုင်းဟာ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့
ကာလကို ရင်ဆိုင်ဖြတ်ကျော်ခဲ့ရတာပါပဲ။

၃။ ။ အမြဲသတိရှိနေဖို့က သင်ဟာ သင်တွေးထင်ထားတာ
ထက်ပိုပြီး ကြံ့ခိုင်တယ်ဆိုတာပါပဲ။

ဘိက္ခုပညာကာရ

၁။ ။တည်ဆဲအတိုင်း မြဲတဲ့အရာရယ်လို့ ဘဝမှာ မရှိပါဘူး။၂။ ။အချိန်ဆိုတာ ကုစားဖို့အတွက် ပဓါနကျတဲ့အရာဖြစ်ပါ တယ...
18/02/2026

၁။ ။တည်ဆဲအတိုင်း မြဲတဲ့အရာရယ်လို့ ဘဝမှာ မရှိပါဘူး။

၂။ ။အချိန်ဆိုတာ ကုစားဖို့အတွက် ပဓါနကျတဲ့အရာဖြစ်ပါ
တယ်။

၃။ ။ရွေ့ပြောင်းဖို့ အဆောတလျင် သင်ရွေးချယ်ဆုံးဖြတ်.
လိုက်လျင်၊သင့်ဒုက္ခဆင်းရဲဟာလဲ အဆောတလျင်ပဲ
နိဂုံးကမ္ပတ် အဆုံးသတ်သွားပါလိမ့်မယ်။

ဘိက္ခုပညာကာရ

❛⁠ ပန်းတိုင်ကို သွားရတယ်ဆိုတာ လရောင်အောက်မှာ လမ်းလျှောက်တာ မဟုတ်ဘူး ။ ။ ▪️မြသန်းတင့် (၁၉၂၉-၁၉၉၈)
18/02/2026

❛⁠ ပန်းတိုင်ကို သွားရတယ်ဆိုတာ
လရောင်အောက်မှာ
လမ်းလျှောက်တာ မဟုတ်ဘူး ။ ။

▪️မြသန်းတင့် (၁၉၂၉-၁၉၉၈)

1. သင်ချစ်တဲ့လူတိုင်းဟာလဲ သေဆုံးကြရမှာပါ။သိတ်နောက်မကျခင် သင့်အချစ်ကို ဖော်ထုတ်ပြသပါ။2. သင့်ဘဝအဓိပ္ပါယ်ကို သင်ကိုယ်တိုင်က...
18/02/2026

1. သင်ချစ်တဲ့လူတိုင်းဟာလဲ သေဆုံးကြရမှာပါ။သိတ်နောက်မကျခင် သင့်အချစ်ကို ဖော်ထုတ်ပြသပါ။

2. သင့်ဘဝအဓိပ္ပါယ်ကို သင်ကိုယ်တိုင်က ရွေးထုတ်ပြသည့်ကာလတိုင်အောင်၊ သင့်ဘဝဟာ အဓိပ္ပါယ် ကင်းမဲ့နေပါလိမ့်မယ်။

3.ပြီးပြည့်စုံတဲ့ပုဂ္ဂိုလ် မရှိပါဘူး။ကျုပ်တို့အားလုံးအပြစ်အ
နာအဆာရှိကြတယ်။အဲဒီအချက်ကပဲ ကျုပ်တို့ကို တုဘက်ကင်းအောင်ဖန်တီးခဲ့တာဖြစ်တယ်။

#ငြိမ်းချမ်းရေးအဆိုအမိန့်များ၁။ အမှောင်ကအမှောင်ကိုကင်းဝေးအောင်မစွမ်းနိုင်ပါ၊ အလင်းကသာလျှင်အမှောင်ခွင်းအောင်ဆောင် နိုင်ပ...
18/02/2026

#ငြိမ်းချမ်းရေးအဆိုအမိန့်များ

၁။ အမှောင်ကအမှောင်ကိုကင်းဝေးအောင်မစွမ်းနိုင်ပါ၊ အလင်းကသာလျှင်အမှောင်ခွင်းအောင်ဆောင် နိုင်ပါတယ်။ အမုန်းတရားဖြင့်အမုန်းတရားကိုကင်းဝေးအောင်မစွမ်းဆောင်နိုင်ပါ။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် သာအမုန်းတရားကိုကင်းပျောက်အောင်စွမ်းဆောင်နိုင်ပါတယ်။ (မာတင်လူသာကင်းဂျူနီယာ)

၂။ မျက်လုံးတစ်လုံးကို ကမ်းအောင်လုပ်ရင် တန်ပြန်အနေနဲ့မျက်လုံးတစ်လုံးကိုကမ်းအောင် ပြန်ကလဲ့ စားချေမယ်ဆိုရင် တလောကကလုံးအကန်းတွေသာဖြစ်ကုန်ပါလိမ့်မယ်။ (မဟာတမ္မဂန္တီ)

၃။ ငြိမ်းချမ်းကိုဖော်ဆောင်နိုင်ဖို့ အပြုံးဖြင့် စရမှာပါ။ (မာသာသရီဆာ)

၄။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာတရားရဲ့စွမ်းအားက အာဏာကိုမက်မောတဲ့စွမ်းအားကိုကျော်လွန်နိုင်တဲ့အခါ လောကလူသားတို့ဟာငြိမ်းချမ်းမှုကိုသိလာကြပါလိမ့်မယ်။ (ဂျင်မီ၊ ဟင်းဒရစ်)

၅။ ငြိမ်းချမ်းမှုကို အင်အားသုံးပြီး မထိန်းသိမ်းနိုင်ပါ။ နားလည်မှုရှိမှသာ ငြိမ်းချမ်းမှုကိုဖေါ်ဆောင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ (အဲဘတ် အိုင်းစတိုင်း)

၆။ သင်မှန်တာကိုပြုလုပ်တဲ့အခါ သင့်စိတ်ထဲမှ ငြိမ်းအေးမှုကိုခံစားရပြီး အဲဒီငြိမ်းအေးမှုနဲ့ဆက်စပ်ပြီး တည်ငြိမ်မှုကိုလည်းခံစားရပါတယ်။ ဒါကြောင့်မှန်တာကို ထပ်ခါထပ်ခါပြုလုပ်ပါ။ (ရိုင်း၊ တီ၊ ဘင်းနက်)

၇။ မေတ္တာတရားကို မြတ်နိုးတဲ့စွမ်းအားက အာဏာပါဝါကိုမက်မောတဲ့စွမ်းအားထက်သာလွန် အား ကောင်းလာတဲ့အခါ လောကမှာငြိမ်းချမ်းမှုအကြောင်းသိလာကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ (မဟာတမ္မဂန္တီ)

၈။ ငြိမ်းချမ်းမှုဆိုတာ အတွင်းစိတ်နှလုံးသားမဖြစ်လာတာပါ။ အတွင်းမှာမငြိမ်းအေးဘဲ ရှာမနေပါနဲ့။ (ဗုဒ္ဓ)

၉။ သင့်အကောင်းဆုံးစိတ်ဆန္ဒများကိုသင့်နှလုံးသားနှင်ကပ်ထားပါ။ ပြီးတော့ ဘာဖြစ်လာသလဲဆိုတာ စောင့်ကြည့်ပါ။ (တော်နီ၊ ဒယ်လီစိုး)

၁၀။ သင့်ကိုဆန့်ကျင်သူနဲ့တွေ့ကြုံတဲ့အခါတိုင်း သူ့အပေါ်မေတ္တာထားလျက်အနိုင်ယူပါ။ (မဟာတမ္မဂန္တီ)

၁၁။ ဖေဖေရေ စစ်သားတွေဟာတစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်သတ်ပြီးကမ္ဘာ့ပြဿနာတွေကို သူတို့ ဘယ်လိုဖြရှင်းနေတာလဲ။ (ဘီ ဝါတန်ဆန်)

၁၂။ တစ်ခါတစ်ရံသင့်အနေဖြင့် အခြားလူကသူ့သေနပ်ကို အောက်သို့ချစေရန်သင်အနေဖြင့် သေနပ်ကောက်ကိုင်ရန်လိုအပ်ပါတယ်။ (မက်ကွန်းအိပ်)

၁၃။ သင်ဟာကမ္ဘာလောကမှာအချိန်ဘယ်လောက်ကြာကြာနေနေတယ်၊ သင့်မှငွေတွေဘယ်လောက် များများရှိတယ်၊ လူတွေကသင့်အပေါ် ဘယ်လောက်အာရုံစိုက်ကြတယ်ဆိုတာအရေးကြီး တဲ့ကိစ္စမ ဟုတ်ပါဘူး။ သင့်ဘဝမှ အပြုသဘောဆောင်တဲ့တုံ့ပြန်ခံစားမှုများကို ထုတ်လွှင့်နိုင်သလဲဆိုတဲ့ အချက် ကသာအရေးကြီးပါတယ်။ (အမစ် ရေး)

မိတ်ဆွေများငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တတ်အားသရွေ့ကြိုးစားလုပ်ဆောင်နိုင်ကြပါစေ။

မေတ္တာဖြင့်
ဒေါက်တာသိန်းလွင်၊ ပါမောက္ခ၊ (ငြိမ်း)၊ ပညာရေးစိတ်ပညာဌာန၊ ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊

17/02/2026

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံက လူငယ်ထုဟာ အလွန်ခက်ခဲတဲ့ ကာလတစ်ခုကို ဖြတ်သန်းနေရပါတယ်။ စိတ်ပျက်အားငယ်စရာတွေ၊ ဖိအားတွေနဲ့ လူမှုရေးရာ အခက်အခဲတွေကြားမှာ လူငယ်တွေရဲ့ "စိတ်ကျန်းမာရေး" ဟာ အဓိက ခြိမ်းခြောက်ခံနေရပါတယ်။

ဒီအခြေအနေတွေကို ကျန်းမာရေးရှုထောင့်ကနေ သုံးသပ်ပြီး ရေးသားထားတဲ့ ဆောင်းပါးလေးပါ။

ရှင်သန်ခြင်းရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး - မြန်မာလူငယ်များနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေး စိန်ခေါ်မှုများ

ယနေ့ခေတ် မြန်မာလူငယ်တွေဟာ လုံခြုံမှုမရှိခြင်း၊ အနာဂတ် ပျောက်ဆုံးခြင်းနဲ့ နေ့စဉ်ရှင်သန်ရေး ရုန်းကန်နေရခြင်းတွေကြောင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုတွေကို အပြင်းအထန် ခံစားနေရပါတယ်။ ဒီအချက်တွေက လူငယ်တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို ဘယ်လို ထိခိုက်နေသလဲဆိုတာ သတိပြုဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၁။ နာတာရှည် စိတ်ဖိစီးမှု (Chronic Stress) နှင့် ၎င်း၏ အကျိုးဆက်များ
နေ့စဉ်ကြားသိနေရတဲ့ သတင်းဆိုးတွေ၊ မရေရာတဲ့ အနာဂတ်နဲ့ လူမှုစီးပွား ကျဆင်းမှုတွေက လူငယ်တွေကို နာတာရှည် စိတ်ဖိစီးမှုထဲ တွန်းပို့နေပါတယ်။
* ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် သက်ရောက်မှု: ကိုယ်ခံအားစနစ် ကျဆင်းခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အစာအိမ်ရောဂါနှင့် အိပ်မပျော်ခြင်း ဝေဒနာများ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။
* စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ: စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှု အားနည်းခြင်းနှင့် ဘာကိုမှ စိတ်မပါတော့ခြင်း (Apathy) တို့ ဖြစ်ပွားတတ်ပါတယ်။
၂။ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် စိတ်ပျက်ခြင်းနှင့် လူမှုရေး အခက်အခဲများ
လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ဝေဖန်မှုတွေ၊ အမြင်မတူမှုတွေနဲ့ အမုန်းစကားတွေကြောင့် လူငယ်တွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာပါတယ်။ ဒါကို ကျန်းမာရေးရှုထောင့်အရ "Social Isolation" (လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှ ဖယ်ကြဉ်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် မိမိဘာသာ ခွဲထွက်ခြင်း) လို့ ခေါ်ဆိုနိုင်ပြီး ဒါဟာ စိတ်ကျရောဂါ (Depression) ဖြစ်ပွားဖို့ အဓိက အကြောင်းရင်း တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ရှင်သန်သူ၏ အပြစ်ရှိသလို ခံစားရမှု (Survivor’s Guilt)
ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က သူငယ်ချင်းတွေ၊ ရွယ်တူတွေ ဒုက္ခရောက်နေချိန်မှာ ကိုယ်က အသက်ရှင်နေရတာ၊ စားသောက်နေရတာကိုပဲ အပြစ်ရှိသလို ခံစားရတတ်ပါတယ်။ ဒီခံစားချက်ဟာ ရေရှည်မှာ မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးမထားတော့ဘဲ (Low Self-esteem) စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြိုလဲမှုတွေ ဖြစ်စေပါတယ်။
ကျော်ဖြတ်နိုင်ဖို့ ဘာတွေလုပ်ကြမလဲ?
ဒီလို ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေမှာ ကျန်းမာစွာ ရှင်သန်နိုင်ဖို့ အောက်ပါ အချက်တွေကို သတိပြုသင့်ပါတယ်။
* သတင်းအဆိပ်သင့်မှုမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ (Digital Detox): တစ်နေ့တာလုံး သတင်းဆိုးတွေပဲ ကြည့်နေမည့်အစား မိမိစိတ်ကို အနားပေးမည့် အချိန်သီးသန့် သတ်မှတ်ပါ။
* ရင်ဖွင့်ပါ (Social Support): ယုံကြည်ရတဲ့ မိတ်ဆွေ သို့မဟုတ် မိသားစုဝင်တစ်ဦးဦးကို မိမိရဲ့ ခံစားချက်တွေ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုပါ။
* မိမိကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ပါ (Self-care): အခြေအနေတွေ ဘယ်လောက်ဆိုးပါစေ အစားမှန်မှန်စားခြင်း၊ လုံလောက်စွာ အိပ်စက်ခြင်းနဲ့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်းက စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့ကျစေပါတယ်။
* အတတ်ပညာတစ်ခုခု အာရုံစိုက်ပါ: အနာဂတ်အတွက် ပြင်ဆင်နေခြင်းက "ငါ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး" ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို လျော့ကျစေပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု ပြန်ရစေပါတယ်။
> မှတ်ချက်: အကယ်၍ မိမိကိုယ်ကို သတ်သေလိုစိတ် ပေါ်လာခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို လုံးဝ မဖြတ်သန်းနိုင်တော့ပါက ကျွမ်းကျင်တဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေး ပညာရှင်များ၊ အွန်လိုင်း Counselling ဝန်ဆောင်မှုများနဲ့ အမြန်ဆုံး ဆက်သွယ်ပါ။
>
လက်ရှိ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေက သင့်အမှား မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီခက်ခဲတဲ့ ကာလမှာ စိတ်ဓာတ်မကျဘဲ ကျန်းမာစွာနဲ့ ရှင်သန်နေထိုင်နိုင်ဖို့ အပြန်အလှန် ဖေးမကူညီကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

Body and Soul — လူ့ဘဝ၏တန်ဖိုးကို တည်ဆောက်ခြင်းလူ့ဘဝကို တန်ဖိုးရှိအောင် တည်ဆောက်လိုပါက ကိုယ် (Body) နှင့် စိတ် (Soul / Mi...
17/02/2026

Body and Soul — လူ့ဘဝ၏တန်ဖိုးကို တည်ဆောက်ခြင်း

လူ့ဘဝကို တန်ဖိုးရှိအောင် တည်ဆောက်လိုပါက ကိုယ် (Body) နှင့် စိတ် (Soul / Mind) တို့၏ စံပြညီညွတ်မှုသည် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကျန်းမာမှသာ စိတ်ကစေလိုသည့် အကြံအစည်များကို လက်တွေ့ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ စိတ်ကျန်းမာမှသာလည်း ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် သဘာဝကျ၊ တာဝန်ယူနိုင်ပြီး လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအကျိုးပြုဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

ကိုယ်ကျန်းမာခြင်း၏ အဓိပ္ပါယ်

ကိုယ်ကျန်းမာခြင်းဆိုသည်မှာ ရောဂါမရှိခြင်းသာမက

ဇီဝစနစ်များ၏ အညီအမျှလုပ်ဆောင်နိုင်မှု

စွမ်းအင် (Energy) တည်ငြိမ်မှု

အိပ်စက်ခြင်း၊ အစာအာဟာရ၊ လေ့ကျင့်ခန်း စနစ်တကျဖြစ်ခြင်း
တို့ပါဝင်သည်။

ဂရိဒဿနပညာရှင်များက “Sound mind in a sound body” ဟုဆိုကြသည်။ ကိုယ်သည် စိတ်၏ ယာဉ်ဖြစ်သည်။ ယာဉ်ကောင်းမရှိလျှင် လမ်းကြောင်းမြင့်မားသော်လည်း မရောက်နိုင်။

ဟစ်ပိုကရတီးစ် (Hippocrates) ကလည်း “Natural forces within us are the true healers of disease” ဟုဆိုခဲ့သည်။ သဘာဝကျသော အိပ်စက်ခြင်း၊ အစာအာဟာရ၊ လေ့ကျင့်ခန်း၊ နေရောင်၊ စိတ်တည်ငြိမ်မှုတို့သည် ကိုယ်ကျန်းမာရေး၏ အခြေခံဖြစ်သည်။

စိတ်ကျန်းမာခြင်းနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အရည်အသွေး

စိတ်ကျန်းမာခြင်းဆိုသည်မှာ

စိတ်ဖိစီးမှုကို စနစ်တကျထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း

အကြံအစည်ကို သဘောတရားနှင့်ညီညွတ်စွာစီမံနိုင်ခြင်း

ကိုယ်တိုင်၏ အတွင်းတန်ဖိုးကို သိမြင်နားလည်ခြင်း
တို့ဖြစ်သည်။

ဗီယင်နာမှ စိတ်ပညာရှင် Viktor Frankl သည်

“He who has a why to live can bear almost any how.”
ဟုဆိုခဲ့သည်။

အသက်ရှင်ရခြင်း၏ အဓိပ္ပါယ် (Meaning) ကို သိရှိသူသည် အခက်အခဲများကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ စိတ်၏ ကျန်းမာခြင်းသည် အဓိပ္ပါယ်ရှာဖွေမှုနှင့် သက်ဆိုင်သည်။

ထို့ပြင် Abraham Maslow ၏ Hierarchy of Needs သီအိုရီအရ
အခြေခံလိုအပ်ချက်များ (အစာ၊ အိပ်စက်မှု၊ လုံခြုံမှု) ပြည့်စုံမှသာ လူသည် Self-Actualization — ကိုယ်တန်ဖိုးအပြည့်အဝဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းသို့ တက်နိုင်သည်။

အိပ်၊ စား၊ ကာမ ထက်မြင့်မားသောဘဝ

လူသားဘဝသည်

Biological existence (ဇီဝဘဝ)
မှသာမက

Psychological growth (စိတ်ဖွံ့ဖြိုးမှု)

Spiritual transcendence (ဉာဏ်ပညာ/ဓမ္မမြင့်တက်မှု)
သို့တက်နိုင်စွမ်းရှိသည်။

ဘုရားရှင်၏ အတွေးအခေါ်အရ “ကာမဂုဏ်အပေါ်သာ အခြေခံသောဘဝ” သည် နိမ့်မြင့်လှုပ်ရှားနေသည့်ဘဝဖြစ်သည်။ စိတ်ကို သန့်ရှင်းစေပြီး ပညာကို တိုးမြှင့်ခြင်းဖြင့်သာ လူသည် သာမန်လူမှုဘဝထက် မြင့်မားသောအဆင့်သို့ တက်နိုင်သည်။

ကိုယ်နှင့်စိတ်၏ အပြန်အလှန်ဆက်နွယ်မှု

ယနေ့ခေတ် Neuroscience သုတေသနများအရ

စိတ်ဖိစီးမှုသည် Cortisol ဟော်မုန်းတိုးစေပြီး ကိုယ်ခံအားလျော့စေသည်

လေ့ကျင့်ခန်းသည် Endorphin နှင့် Serotonin တိုးစေပြီး စိတ်တည်ငြိမ်မှုတိုးစေသည်

ထို့ကြောင့် ကိုယ်နှင့်စိတ်သည် သီးခြားမဟုတ်ဘဲ အပြန်အလှန်ထောက်ပံ့နေသည်။

တန်ဖိုးရှိသောဘဝတည်ဆောက်ရန် လက်တွေ့လမ်းညွှန်

၁. စနစ်တကျအိပ်စက်ခြင်း – ၇–၈ နာရီ
၂. အာဟာရညီမျှမှု – Protein, Fiber, Healthy fats
၃. လေ့ကျင့်ခန်း – Resistance + Cardio
၄. Meditation / Reflection – စိတ်တည်ငြိမ်မှု
၅. Meaningful Work – ကိုယ်တန်ဖိုးဖော်ထုတ်နိုင်သော အလုပ်
၆. Service to Others – ကိုယ်တိုင်ထက် ပိုမြင့်သော အများအကျိုးပြုရန် ရည်ရွယ်ချက်

လူဖြစ်ရကျိုးနပ်ခြင်း၏ အဓိပ္ပါယ်

လူဖြစ်ရကျိုးနပ်သည်ဟု ဆိုရာတွင်

ကိုယ်၏ အင်အားကိုသာမက

စိတ်၏ အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုးများကို အသုံးချနိုင်ခြင်း

ကိုယ်တိုင်သာမက လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အကျိုးဖြစ်စေခြင်း
တို့ပါဝင်သည်။

Marcus Aurelius က

“What we do now echoes in eternity.”
ဟုဆိုသည်။

ယနေ့၏ လုပ်ရပ်များသည် မနက်ဖြန်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဆက်လက်ဖန်တီးနေသည်။

**

ကိုယ်ကျန်းမာခြင်းသည် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကိုပေးသည်။
စိတ်ကျန်းမာခြင်းသည် လမ်းကြောင်းမှန်ကိုပေးသည်။
ဉာဏ်ပညာသည် ရည်ရွယ်ချက်ကိုပေးသည်။

အိပ်၊ စား၊ ကာမ သုံးမျိုးထက်ပိုပြီး
အကျိုးရှိသောဘဝ၊ တန်ဖိုးရှိသောဘဝကို တည်ဆောက်နိုင်မှသာ
လူဖြစ်ရကျိုးနပ်သည်။

လူ့ဘဝ၏ အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုးသည် အောင်မြင်မှုလား၊ အကျိုးပြုမှုလား၊ သို့မဟုတ် အဓိပ္ပါယ်ရှိမှုလား?
ဒီမေးခွန်းကို ဆက်လက်တွေးခေါ်ခြင်းပင်လည်း စိတ်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်သည်။
Tyron 's Talking Therapy

#မိသားစုအတွင်းရှိကပ်ပါးကောင်များ(Family Parasites) အကြောင်းလူသားတို့၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း "မိသားစု" ဆိုသည်မှာ အလွန်မွန်...
16/02/2026

#မိသားစုအတွင်းရှိကပ်ပါးကောင်များ
(Family Parasites) အကြောင်း

လူသားတို့၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း "မိသားစု" ဆိုသည်မှာ အလွန်မွန်မြတ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကျ​နော်တို့ မြန်မာလူမျိုးများအပါအဝင် အာရှယဉ်ကျေးမှုတွင် မိသားစုဆိုသည်မှာ အပြန်အလှန် ဖေးမကူညီခြင်း၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် လုံခြုံမှုပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော "အိမ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ ရှိပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် မိသားစုတိုင်းသည် ထိုကဲ့သို့ နွေးထွေးမှု မရှိကြပါ။ အချို့သော မိသားစုများတွင် "မိသားစု" ဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်၌ တစ်ဖက်သတ် ပေးဆပ်ရသူနှင့် တစ်ဖက်သတ် အမြတ်ထုတ်သူဟူ၍ နှစ်မျိုးကွဲပြားနေတတ်ပါသည်။ ဤစာတမ်းတွင် ဖော်ပြမည့် အကြောင်းအရာမှာ သာမန် မှီခိုသူများအကြောင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်ချင်းစာတရား (Empathy) လုံးဝ ကင်းမဲ့ပြီး မိသားစုဝင်များ၏ လုပ်အား၊ ငွေကြေးနှင့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားများကို ကပ်ပါးကောင်သဖွယ် စုပ်ယူရှင်သန်နေသူများ (Family Parasites) အကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။

ကျန်းမာသော မိသားစု ဆက်ဆံရေး (Healthy Family Dynamic) တစ်ခုတွင် "ပေးကမ်းခြင်း" နှင့် "ယူငင်ခြင်း" (Give and Take) မျှတမှု ရှိရပါမည်။ ဥပမာအားဖြင့် မိဘက သားသမီးကို ငယ်စဉ်က လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့လျှင်၊ သားသမီးက အရွယ်ရောက်သောအခါ မိဘကို ပြန်လည် စောင့်ရှောက်ခြင်းသည် သဘာဝကျသော သံသရာ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် "ကပ်ပါး ဆက်ဆံရေး" (Parasitic Relationship) တွင်မူ ထိုမျှတမှု မရှိတော့ဘဲ၊ တစ်ဖက်က အမြဲတမ်း ပေးဆပ်နေရပြီး၊ ကျန်တစ်ဖက်က အမြဲတမ်း တောင်းဆို ရယူနေခြင်းသာ ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့သည် "သွေးသားတော်စပ်မှု" ကို လက်နက်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုပြီး မိသားစုဝင်များထံမှ အခွင့်အရေးများကို မတရားသဖြင့် ရယူလေ့ ရှိပါသည်။

ဒီနေရာမှာ အလွန်အရေးကြီးသော ခွဲခြားမှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကူအညီ လိုအပ်နေသူတိုင်းသည် ကပ်ပါးကောင် မဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် -
ကျန်းမာရေး မကောင်းသောကြောင့် အလုပ်မလုပ်နိုင်သူ၊
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသူ၊
အလုပ်ပြုတ်သွား၍ ခေတ္တခဏ ရုန်းကန်နေရသူများသည် "မှီခိုသူများ" (Dependents) သာ ဖြစ်ပြီး ကပ်ပါးကောင်များ မဟုတ်ကြပါ။ သူတို့တွင် ကျေးဇူးတင်တတ်သော စိတ်ရှိပြီး၊ အခွင့်အရေး ရပါက ပြန်လည် ပေးဆပ်လိုစိတ် ရှိကြပါသည်။
သို့သော် "မိသားစု ကပ်ပါးကောင်" (Family Parasite) ဆိုသည်မှာ
ကာယဉာဏ စွမ်းအား ပြည့်စုံသော်လည်း အလုပ်မလုပ်ဘဲ နေလိုသူ၊
မိမိကိုယ်တိုင် ရုန်းကန်နိုင်စွမ်း ရှိသော်လည်း သူတစ်ပါး ချွေးနည်းစာကိုသာ မျှော်ကိုးနေသူ၊
အကူအညီ ရယူနေရသော်လည်း ကျေးဇူးတင်စိတ် မရှိဘဲ "ငါ့ကို ကျွေးရမွေးရမှာ နင်တို့တာဝန်" ဟု ယူဆထားသူများကို ဆိုလိုပါသည်။

ဤ ဆောင်းပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုကဲ့သို့သော လူပုဂ္ဂိုလ်များကြောင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နစ်နာနေရသော မိသားစုဝင်များအတွက် အခြေအနေမှန်ကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်သာစေရန်နှင့်၊ ထိုပြဿနာသည် မိမိတစ်ဦးတည်း ကြုံတွေ့နေရသော ကိစ္စမဟုတ်ဘဲ လူမှုဗေဒနှင့် စိတ်ပညာ ရှုထောင့်အရ လေ့လာစရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြရန် ဖြစ်ပါသည်။

မိသားစု ကပ်ပါးကောင်များကို လေ့လာကြည့်ပါက သူတို့တွင် အလွန်ထင်ရှားသော တူညီသည့် စိတ်နေသဘောထား လက္ခဏာရပ် (၅) မျိုးကို တွေ့ရှိရပါသည်။

၁။ Empathy Deficit Disorder (EDD) - ကိုယ်ချင်းစာစိတ် လုံးဝ ကင်းမဲ့နေခြင်း
ကပ်ပါးကောင်များ၏ အဆိုးရွားဆုံး လက္ခဏာမှာ ကိုယ်ချင်းစာတရား မရှိခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့သည် မိမိလိုချင်တာ ရဖို့အတွက် မိသားစုဝင် တစ်ယောက် ဒုက္ခရောက်သွားမည်ကို လုံးဝ ဂရုမစိုက်ကြပါ။

Case Study 1
အသက် ၃၀ အရွယ် မောင်နှမဝမ်းကွဲ တစ်ယောက်သည် သူ့အစ်မဖြစ်သူထံမှ ငွေအမြဲတမ်း တောင်းခံလေ့ ရှိသည်။ တစ်နေ့တွင် အစ်မဖြစ်သူသည် ဆေးရုံတက်နေရပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူနေရသည်။ ထိုအချိန်တွင် မောင်ဖြစ်သူက ဆေးရုံသို့ ရောက်လာသည်။ သို့သော် သူ ရောက်လာခြင်းသည် အစ်မဖြစ်သူ၏ ရောဂါအခြေအနေကို စိတ်ပူ၍ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ဖုန်းဘေလ်ကုန်နေ၍ ပိုက်ဆံလာတောင်းခြင်း ဖြစ်နေသည်။ အစ်မဖြစ်သူက နာကျင်နေကြောင်း ပြောပြသော်လည်း၊ သူက "နင်ကလည်း ငါ့အခက်အခဲကို မကြည့်ဘူး၊ ပိုက်ဆံလေး တစ်သောင်းလောက် ပေးလိုက်ရင် ပြီးရောဟာကို" ဟု ပြန်လည် အပြစ်တင်ခဲ့သည်။

ဤဖြစ်ရပ်တွင် ကပ်ပါးကောင်သည် အစ်မဖြစ်သူ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှုကို မမြင်နိုင်ဘဲ၊ မိမိလိုအပ်ချက် (ဖုန်းဘေလ်) ကိုသာ ဗဟိုပြု တွေးခေါ်နေကြောင်း တွေ့ရပါသည်။ ဒါကို စိတ်ပညာတွင် Empathy Deficit Disorder ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။

၂။ The ATM Mentality မိဘနှင့် ဆွေမျိုးများကို ငွေထုတ်စက်သဖွယ် သဘောထားခြင်း
သူတို့အတွက် မိသားစုဝင်များ ဆိုသည်မှာ "လူသား" များ မဟုတ်ဘဲ "အရင်းအမြစ်" (Resources) များသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဆက်ဆံရေး တစ်ခုလုံးသည် ငွေကြေးနှင့် အကျိုးစီးပွားအပေါ်တွင်သာ အခြေခံပါသည်။
သူတို့သည် ပိုက်ဆံလိုမှသာ ဖုန်းဆက်တတ်သည်။
အဆင်ပြေနေချိန်တွင် မိသားစုကို လှည့်မကြည့်ဘဲ၊ ဒုက္ခရောက်မှ "သွေးက စကားပြောတယ်" ဟု အော်ဟစ်ကာ ပြေးလာတတ်သည်။
မိဘ (သို့မဟုတ်) အစ်ကို/အစ်မ သည် သူတို့အတွက် အချိန်မရွေး ငွေထုတ်ပေးရမည့် ATM စက်များ ဖြစ်သည်ဟု စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ထားကြသည်။ ငွေမထုတ်ပေးနိုင်သောအခါ "ATM စက် ပျက်နေသည်" ဟု သဘောထားကာ ဒေါသထွက်ကြ၊ ကန်ကျောက်ကြသည်နှင့် တူပါသည်။

၃။ Entitlement Complex "ငါ ရကိုရရမယ်" ဆိုသော လုပ်ယူထားသည့် အခွင့်အရေး ယူလိုစိတ်
ဒါသည် အံ့သြစရာအကောင်းဆုံး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကပ်ပါးကောင်များသည် သူတို့ အလုပ်မလုပ်ဘဲ ရနေသည့် အရာများကို "သူများမေတ္တာကြောင့် ရတာ" ဟု မမြင်ဘဲ "ငါ့မွေးရာပါ အခွင့်အရေး" ဟု မြင်ကြပါသည်။
"မိဘပဲ.. သားသမီးကို ကျွေးရမှာ တာဝန်လေ" (အသက် ၄၀ ရောက်နေသည့်တိုင် ဒီစကားကို ပြောနေဆဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်)။
"ငါ့အစ်ကိုက ချမ်းသာတာပဲ၊ ငါ့ကို ကားတစ်စီးလောက် ဝယ်ပေးတာ ဘာဖြစ်သွားမှာမို့လို့လဲ" (အစ်ကိုဖြစ်သူ၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကို ထည့်မတွက်ဘဲ၊ သူချမ်းသာလျှင် ငါ့ကို ခွဲပေးရမည်ဟူသော ဆိုရှယ်လစ်ဆန်ဆန် လွဲမှားသော အတွေးအခေါ်မျိုး ရှိတတ်သည်)။
ဤစိတ်ထားကြောင့် သူတို့သည် အကူအညီ မရသောအခါ ကျေးဇူးမတင်သည့်အပြင် "မတရားဘူး"၊ "ရက်စက်တယ်" ဟု ပြောင်းပြန် စွပ်စွဲလာတတ်ကြသည်။

၄။ Ingratitude - ကျေးဇူးတရားကို နားမလည်ခြင်းနှင့် ကျေးဇူးကန်းသော အပြုအမူများ
သာမန်လူများက သူတစ်ပါးထံမှ အကူအညီရလျှင် အားနာတတ်ကြ၊ ကျေးဇူးတင်တတ်ကြပါသည်။ သို့သော် ကပ်ပါးကောင်များတွင် "အားနာစိတ်" ဟူသော ဝေါဟာရ မရှိပါ။
သူတို့သည် သင်ပေးလိုက်သော ငွေကြေး၊ အစားအသောက်၊ အဝတ်အစားများကို ယူဆောင်သွားပြီးနောက် "ကျေးဇူးပါ" ဟု ပြောဖို့ ဝန်လေးတတ်ကြသည်။
ပိုဆိုးသည်မှာ ထမင်းကျွေးထားသော လက်ကို ပြန်ကိုက်တတ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဥပမာ - အစ်မဖြစ်သူက အိမ်ခေါ်တင်ထားပြီး ကျွေးမွေးထားသော်လည်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အစ်မဖြစ်သူ၏ အတင်းအဖျင်းများကို လိုက်ပြောခြင်း၊ အစ်မဖြစ်သူက သူ့ကို နှိပ်စက်သယောင် ဟန်ဆောင်ခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ ဒါသည် မိမိ၏ နိမ့်ကျမှုကို ဖုံးကွယ်ရန် ထောက်ပံ့သူကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ခြင်း (Biting the hand that feeds you) ဖြစ်ပါသည်။

၅။ Lack of Accountability - တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု ကင်းမဲ့ခြင်း
ကပ်ပါးကောင်များ၏ ဘဝတွင် ဖြစ်ပျက်သမျှ ဆိုးကျိုးများသည် "သူတို့အပြစ် လုံးဝ မဟုတ်" ပါ။ အမြဲတမ်း သူတစ်ပါးကြောင့်သာ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြပါသည်။
အလုပ်ပြုတ်သွားလျှင် - "မန်နေဂျာက စောက်ရမ်းကြောင်လို့"၊ "လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက ငါ့ကို မနာလိုဖြစ်လို့"။
ပိုက်ဆံမရှိလျှင် - "အစိုးရမကောင်းလို့"၊ "မိဘတွေက အမွေမပေးခဲ့လို့"။
သူတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခ၊ ပျင်းရိမှုနှင့် ကျရှုံးမှုများအတွက် ဘယ်တော့မှ တာဝန်မယူဘဲ ဘေးလူများကို လက်ညှိုးထိုးလေ့ ရှိပါသည်။ ဤသို့ အပြစ်လွှဲချခြင်း (Projection) သည် သူတို့၏ စိတ်ကို သက်သာရာရစေသော ကာကွယ်ရေး ယန္တရား (Defense Mechanism) တစ်ခု ဖြစ်နေပါသည်။

မိသားစု ကပ်ပါးကောင်များသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းကိုသာ ဒုက္ခပေးသည် မဟုတ်ဘဲ၊ မိသားစု တစ်ခုလုံး၏ တည်ငြိမ်မှု၊ စီးပွားရေးနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကိုပါ ကင်ဆာရောဂါသဖွယ် တဖြည်းဖြည်း ဝါးမြိုဖျက်ဆီးလေ့ ရှိပါသည်။

ကပ်ပါးကောင်များ၏ အကြီးမားဆုံး လက်နက်မှာ ငွေကြေးတောင်းခံခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့သည် မိဘ သို့မဟုတ် မောင်နှမများ၏ စုဆောင်းငွေကို ကိုယ်ပိုင်ငွေသဖွယ် သဘောထားပြီး သုံးစွဲကြပါသည်။

သူတို့သည် ပြင်ပလူများထံမှ အကြွေးယူပြီး ပြန်မဆပ်ဘဲ ထွက်ပြေးလေ့ ရှိပါသည်။ ထိုအခါ အကြွေးရှင်များက အိမ်သို့ လာရောက် ဆဲဆိုခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြပြီး၊ ဂုဏ်သိက္ခာကို ငဲ့ကွက်သော မိသားစုဝင်များက မဖြစ်မနေ လိုက်လံ ဖြေရှင်းပေးရပါသည်။

မိဘများ၏ ပင်စင်လစာ၊ ကျန်းမာရေးအတွက် စုထားသောငွေ သို့မဟုတ် အိမ်၊ ခြံ၊ မြေများကို ရောင်းချရန် ဖိအားပေးခြင်းဖြင့် မိသားစုတစ်ခုလုံး၏ အနာဂတ် လုံခြုံမှုကို ဖျက်ဆီးပစ်ကြပါသည်။ သူတို့ ရည်ရွယ်ချက် ပြီးမြောက်လျှင် မိသားစုဝင်များ လမ်းဘေးရောက် ဒေဝါလီခံလိုက်ရသည်ကိုပင် ဂရုမစိုက်တတ်ကြပါ။

ငွေကြေးထက် ပိုဆိုးဝါးသည်မှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှိပ်စက်မှု ဖြစ်ပါသည်။ ကပ်ပါးကောင်များနှင့် အတူနေရသော မိသားစုဝင်များသည် အမြဲတမ်း စိုးရိမ်ပူပန်မှု (Anxiety) ကို ခံစားနေရပါသည်။

မိသားစုဝင်များသည် ကပ်ပါးကောင် စိတ်ဆိုးမည်ကို ကြောက်ရွံ့ပြီး ကြက်ဥခွံပေါ် လမ်းလျှောက်နေရသကဲ့သို့ အမြဲတမ်း သတိထား နေထိုင်ရပါသည်။ "ဒီနေ့ သူ စိတ်ကြည်ပါ့မလား"၊ "ငါ ဘာမှားလုပ်မိပြန်ပြီလဲ" ဟူသော အတွေးများဖြင့် နေရခြင်းက ရေရှည်တွင် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ (Depression) နှင့် နာတာရှည် စိတ်ဖိစီးမှု (Chronic Stress) ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။

သူတို့သည် မိသားစုဝင်များ၏ ပျော်ရွှင်မှုကို မလိုလားဘဲ၊ အိမ်တွင် ရယ်မောသံ ကြားလျှင်ပင် မျက်မှောင်ကြုတ်ခြင်း၊ ရန်ရှာခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်ကြပါသည်။

ကပ်ပါးကောင်များသည် ၎င်းတို့၏ နေရာကို ခိုင်မြဲစေရန် "သွေးခွဲခြင်း" နည်းဗျူဟာကို သုံးလေ့ ရှိပါသည်။

သူတို့သည် အမေကို အဖေအကြောင်း အတင်းပြောမည်၊ အစ်ကိုကို ညီမအကြောင်း အတင်းပြောမည်။ ဤနည်းအားဖြင့် မိသားစုဝင် အချင်းချင်း မယုံကြည်မှုများ ဖြစ်လာပြီး၊ သူတို့ကသာ အလယ်ကနေ ကြိုးကိုင်သူ (Manipulator) အဖြစ် ရပ်တည်ကြပါသည်။

မိသားစုဝင်များ အချင်းချင်း ညီညွတ်နေလျှင် သူတို့ကို တော်လှန်မည်ကို ကြောက်သောကြောင့်၊ အချင်းချင်း ရန်ဖြစ်နေစေရန် တမင်ဖန်တီးလေ့ ရှိပါသည်။

ဒါသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အဆိုးရွားဆုံး ရာဇဝတ်မှု တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အလုပ်မလုပ်သော သားသမီးများသည် အိုမင်းမစွမ်း ဖြစ်နေသော မိဘများနှင့် အတူနေပြီး၊ မိဘများကို ပြုစုစောင့်ရှောက်သည်ဟု အကြောင်းပြကာ မိဘ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို သိမ်းပိုက်ကြပါသည်။

မိဘကို ကောင်းမွန်စွာ မကျွေးမွေးဘဲ မိဘ၏ ပင်စင်လစာကို ယူသုံးခြင်း။
မိဘကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်ပြီး အမွေလွှဲခိုင်းခြင်း။
မိဘ နေမကောင်းလျှင် ဆေးကုသပေးရန် ဝန်လေးပြီး၊ မိဘ သေဆုံးသွားလျှင် ရမည့် အမွေကိုသာ မျှော်ကိုးနေခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်ကြပါသည်။

ဤလူများသည် မွေးရာပါ ဆိုးသွမ်းသူများလော၊ သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်က ဖန်တီးလိုက်သူများလော ဆိုသည်ကို ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကြည့်ပါမည်။

စိတ်ပညာ ရှုထောင့် (Psychological View)
ကပ်ပါးကောင် အများစုတွင် NPD လက္ခဏာများ ရှိနေတတ်ပါသည်။ သူတို့သည် မိမိကိုယ်ကို အလွန်အရေးကြီးသူဟု ထင်မှတ်နေပြီး (Grandiosity)၊ သူတစ်ပါး၏ ခံစားချက်ကို နားလည်နိုင်စွမ်း (Empathy) လုံးဝ မရှိပါ။ သူတို့အမြင်တွင် ကမ္ဘာကြီးသည် သူတို့ကို လုပ်ကျွေးရန် တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မိသားစုက သူတို့ကို ထောက်ပံ့ခြင်းသည် "ကျေးဇူး" မဟုတ်ဘဲ "တာဝန်" ဟု မှတ်ယူကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရွယ်ရောက်သော်လည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ကလေးအဆင့်၌ ရပ်တန့်နေသူများ ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့သည် "လူကြီးဘဝ" (Adulthood) ၏ တာဝန်ယူမှု၊ အလုပ်လုပ်မှု၊ အခက်အခဲ ရင်ဆိုင်မှုများကို ကြောက်ရွံ့ပြီး မိဘ ရင်ခွင်အောက်တွင်သာ ထာဝရ ခိုလှုံလိုကြပါသည်။ သူတို့သည် အလုပ်ထွက်ရခြင်း၊ အဆင်မပြေခြင်းများကို အမြဲတမ်း ဆင်ခြေပေးပြီး ကိုယ်ပိုင် ခြေထောက်ပေါ် ရပ်တည်ရန် ငြင်းဆန်ကြပါသည်။
ပို၍ ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် သူတို့သည် လူမှုစည်းကမ်း (Social Norms) များကို ဂရုမစိုက်ဘဲ လိမ်ညာခြင်း၊ ခိုးယူခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်ခြင်းများကို ပြုလုပ်လာတတ်ပါသည်။ မိသားစုဝင်များ နာကျင်နေသည်ကို မြင်ရလျှင်ပင် သူတို့တွင် နောင်တရစိတ် (Remorse) မဖြစ်ပေါ်တတ်ပါ။

လူမှုဗေဒ ရှုထောင့် (Sociological View)
ကပ်ပါးကောင် တစ်ကောင် ဖြစ်လာရခြင်းတွင် "မိဘ" (သို့မဟုတ်) "ထောက်ပံ့သူ" (Enabler) ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် အလွန် ကြီးမားပါသည်။
မိဘများက သားသမီး ဒုက္ခရောက်မည်ကို စိုးရိမ်လွန်းသဖြင့် အခက်အခဲ မှန်သမျှကို လိုက်ရှင်းပေးခြင်း၊ အမှားလုပ်လျှင် ပြစ်ဒဏ်မပေးဘဲ ဖုံးဖိပေးခြင်းများသည် သားသမီးကို "မသန်စွမ်း" ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နေခြင်း (Learned Helplessness) ဖြစ်ပါသည်။
ရေရှည်တွင် ထိုသားသမီးသည် ကိုယ်တိုင် ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း မရှိတော့ဘဲ မိဘကိုသာ မှီခိုရသည့် ကပ်ပါးကောင် ဘဝသို့ ရောက်ရှိသွားပါသည်။
ခေတ်ကာလ စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမှု၊ အလုပ်အကိုင် ရှားပါးမှုများသည် လူငယ်များကို မိဘအိမ်မှ ခွဲထွက်ရန် ခက်ခဲစေသည်မှာ မှန်ပါသည်။ သို့သော် ကပ်ပါးကောင်များသည် ဤ အခြေအနေကို "အကြောင်းပြချက်" အဖြစ် အသုံးပြုပြီး ကြိုးစားအားထုတ်မှုကို လုံးဝ စွန့်လွှတ်လိုက်သူများ ဖြစ်ပါသည်။
အာရှနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် အိမ်ထောင်ဖက်နဲ့ကလေးက အစားရတယ် မောင်နှမအစားမရ၊ "သွေးက စကားပြောတယ်"၊ "အစ်ကိုကြီး အဖရာ"၊ "မိဘကို ပြစ်မှားရင် ငရဲကြီးမယ်" ဆိုသော ဆိုရိုးစကားများသည် ကောင်းမွန်သော ရည်ရွယ်ချက် ရှိသော်လည်း၊ ကပ်ပါးကောင်များက ၎င်းတို့ကို "လက်နက်" အဖြစ် အသုံးပြုကြပါသည်။
မိသားစုဝင်များက အကူအညီ မပေးလိုသောအခါ သူတို့က "နင်တို့က သွေးသား အရင်းခေါက်ခေါက်ကို ပစ်ထားရက်တယ်" ဟု ယဉ်ကျေးမှု စံနှုန်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ကာ (Guilt Tripping)၊ မိသားစုဝင်များကို အပြစ်ရှိစိတ် ဝင်အောင် ဖိအားပေးလေ့ ရှိပါသည်။

မိသားစု ကပ်ပါးကောင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရပ်တည်မှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အလွန် ပါးနပ်သော စိတ်ပညာ ကစားကွက်များကို အသုံးပြုလေ့ ရှိပါသည်။ သူတို့သည် မိသားစုဝင်များ၏ "အကြောက်တရား"၊ "တာဝန်သိစိတ်" နှင့် "အပြစ်ရှိစိတ်" (Guilt) တို့ကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချတတ်ကြပါသည်။

Guilt Tripping - "ငါ့ကို မချစ်ဘူးလား" ဟု မေးခွန်းထုတ်၍ အပြစ်ရှိစိတ် ဝင်အောင် လုပ်ခြင်း
ဒါသည် သူတို့၏ အသုံးအများဆုံး လက်နက် ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့ လိုချင်တာ မရသောအခါ ဒေါသထွက်မည့်အစား ဝမ်းနည်းပက်လက် ပုံစံဖမ်းကာ မိသားစုဝင်များ၏ သနားဂရုဏာကို နှိုးဆွတတ်ကြပါသည်။
"ငါက ကံဆိုးသူပါ၊ မိသားစုကတောင် ငါ့ကို ပစ်ထားကြပြီ"၊ "အမေသာ ရှိရင် ငါ့ကို ဒီလို ထားမှာ မဟုတ်ဘူး" စသည်ဖြင့် ကွယ်လွန်သူများကိုပါ အသုံးပြုပြီး အသက်ရှင် ကျန်ရစ်သူများကို စိတ်မကောင်း ဖြစ်အောင် ဖိအားပေးပါသည်။
မိဘ သို့မဟုတ် အစ်ကို/အစ်မ က "ငါတို့လည်း ပိုက်ဆံမရှိတော့ဘူး" ဟု ပြောလျှင် "ဒါဆို ငါ့ကို သေစေချင်တာလား" ဟု အစွန်းရောက်သော စကားလုံးများဖြင့် ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ကာ၊ တစ်ဖက်သားကို လူဆိုး (Villain) ဖြစ်သွားအောင် ဖန်တီးတတ်ကြပါသည်။

Gaslighting - အမှန်တရားကို ဝေဝါးအောင်လုပ်ပြီး မိသားစုကို ပြန်လည် အပြစ်တင်ခြင်း
Gaslighting ဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်သား၏ အမှန်တရား မြင်နိုင်စွမ်းကို ယုံမှားသံသယ ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ကပ်ပါးကောင်များသည် သူတို့၏ အမှားကို ဘယ်တော့မှ ဝန်မခံဘဲ၊ အပြစ်တင်သူကို ပြန်လည် စွပ်စွဲတတ်ပါသည်။
ဥပမာ - အစ်မဖြစ်သူက "နင့်ကို ငါ မနှစ်က သိန်း ၂၀ ချေးထားတာ ပြန်မဆပ်သေးဘူး" ဟု ပြောလျှင်၊ သူတို့က "ဟာ... နင်ကလည်း အဲဒါ ငါ့ကို မုန့်ဖိုးပေးထားတာလေ၊ နင် မှတ်ဉာဏ်တွေ မကောင်းတော့ဘူးလား၊ ဒါမှမဟုတ် ငါ့ကို တမင် သက်သက် စတာလား" ဟု ပြန်ပြောတတ်ပါသည်။
ကြာလာသောအခါ မိသားစုဝင်များသည် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မယုံကြည်တော့ဘဲ "ငါပဲ လွန်နေသလား" ဟု တွေးတောကာ သူတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပါသည်။

Playing the Victim - မိမိကိုယ်ကို သားကောင်အဖြစ် ဟန်ဆောင်ခြင်း
ကပ်ပါးကောင်များသည် ဘဝ၏ ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် "ထာဝရ သားကောင်" (Eternal Victim) နေရာမှ သရုပ်ဆောင်ကြပါသည်။
သူတို့ အလုပ်မလုပ်ခြင်းသည် သူတို့ ပျင်းလို့ မဟုတ်ဘဲ "ကံကြမ္မာက မျက်နှာသာ မပေးလို့"၊ "သူများတွေ နှောင့်ယှက်လို့" ဟု အမြဲတမ်း ဆင်ခြေပေးပါသည်။
သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မိသားစုဝင်များက "သြော်... သူခမျာ သနားပါတယ်၊ ငါတို့ပဲ ကူညီလိုက်ပါမယ်" ဟု ပြောလာစေရန် ဖြစ်ပါသည်။ ဤ သနားဂရုဏာသည် သူတို့အတွက် အောက်ဆီဂျင် ဖြစ်ပါသည်။

Crisis Creation - အရေးပေါ် အခြေအနေများကို တမင်ဖန်တီးခြင်း
သူတို့သည် ပုံမှန်နည်းလမ်းဖြင့် ငွေတောင်းမရသောအခါ "အရေးပေါ် အခြေအနေ" (Emergency) များကို ဖန်တီးတတ်ပါသည်။
"အခု ချက်ချင်း ပိုက်ဆံ မသွင်းရင် ငါ အချုပ်ကျတော့မယ်"၊ "ငါ့ကို လူမိုက်တွေ သတ်တော့မယ်"၊ "နေမကောင်း ဖြစ်လွန်းလို့ သေတော့မယ်" စသည်ဖြင့် မိသားစုဝင်များ စဉ်းစားချိန် မရအောင် လှုံ့ဆော်တတ်ပါသည်။
ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် မိသားစုဝင်များသည် ထိတ်လန့်သွားပြီး အကျိုးအကြောင်း မဆင်ခြင်နိုင်ဘဲ ငွေထုတ်ပေးလိုက်ကြပါသည်။

ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနည်းများနှင့် ကုစားမှုများ (Solutions & Strategies)

ကပ်ပါးကောင် တစ်ကောင်ကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခြင်းသည် ကျောက်ခဲကို ရေညှစ်သကဲ့သို့ အချည်းနှီး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဖြေရှင်းနည်းမှာ "သူတို့ကို ပြောင်းလဲခြင်း" မဟုတ်ဘဲ "ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ခြင်း" နှင့် "တုံ့ပြန်ပုံ ပြောင်းလဲခြင်း" သာလျှင် ဖြစ်ပါသည်။

Setting Boundaries - စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် "မဟုတ်ဘူး" (No) ဟု ပြောရဲခြင်း
ပထမဆုံး အဆင့်မှာ ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ငွေ၊ ကိုယ့်စိတ်ချမ်းသာမှုအတွက် စည်း (Boundary) တစ်ခု တားရပါမည်။
"ငါ့အိမ်ကို လာမယ်ဆိုရင် ကြိုဖုန်းဆက်ပါ၊ ကြိုမပြောဘဲ ရောက်လာရင် တံခါးဖွင့်မပေးနိုင်ဘူး။"
"ငါ့ဆီက ပိုက်ဆံ ထပ်ချေးလို့ မရတော့ဘူး။ အရင်ကြွေး ကျေမှ စကားပြောမယ်။"
ဒီစကားတွေကို ပြောတဲ့အခါ သူတို့ စိတ်ဆိုးပါလိမ့်မည်။ စိတ်ဆိုးပါစေ။ သူတို့ စိတ်ဆိုးမှာ ကြောက်ပြီး လိုက်လျောနေသရွေ့ သင်သည် သူတို့၏ ကျေးကျွန် ဖြစ်နေဦးမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ "No" ဟု ပြောခြင်းသည် ပြီးပြည့်စုံသော ဝါကျတစ်ကြောင်း ဖြစ်ကြောင်း မှတ်သားထားပါ။

Stop Enabling - အလိုလိုက်ခြင်းကို ရပ်တန့်ပြီး "Tough Love" (တင်းမာသော မေတ္တာ) ကို ကျင့်သုံးခြင်း
မိဘနှင့် ဆွေမျိုးများ နားလည်ထားရမည်မှာ - ကပ်ပါးကောင်ကို ငွေပေးခြင်းသည် "ကူညီခြင်း" (Helping) မဟုတ်ဘဲ "မသန်စွမ်း ဖြစ်စေခြင်း" (Enabling) သာ ဖြစ်ပါသည်။
သူတို့ အလုပ်မလုပ်ဘဲ စားရနေသရွေ့ သူတို့ အလုပ်လုပ်မည် မဟုတ်ပါ။
"Tough Love" ဆိုသည်မှာ ရက်စက်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သူတို့ကို ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ် ကိုယ်ရပ်တည်တတ်အောင် သင်ကြားပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ "မင်း ဗိုက်ဆာရင် အလုပ်လုပ်စား" ဟု ပြောခြင်းသည် ရက်စက်သော စကားမဟုတ်ဘဲ၊ ဘဝ၏ အမှန်တရားကို သင်ပေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

Financial Cut-off - ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုကို ဖြတ်တောက်ခြင်း
ဒါသည် အထိရောက်ဆုံးနှင့် အခက်ခဲဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။
ရုတ်တရက် ဖြတ်တောက်မည့်အစား အချိန်ကာလ တစ်ခု သတ်မှတ်ပေးပါ။ "နောက်ထပ် ၃ လပဲ ထောက်ပံ့မယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ကိုယ့်ဘာသာ ရှာစားရမယ်။"
သတ်မှတ်ထားသော ရက်ရောက်ပါက မည်သည့် အကြောင်းပြချက်၊ မည်သည့် မျက်ရည်၊ မည်သည့် ခြိမ်းခြောက်မှုကိုမဆို လျစ်လျူရှုပြီး ငွေကြေး ဖြတ်တောက်လိုက်ပါ။ ဤနေရာတွင် စိတ်ဓာတ် မာကျောဖို့ အလွန် လိုအပ်ပါသည်။

The Gray Rock Method - စိတ်ခံစားချက် မပါဘဲ ကျောက်တုံးလို တုံ့ပြန်ခြင်း
ကပ်ပါးကောင်များသည် သင့်ဆီက "တုံ့ပြန်မှု" (Reaction) ကို လိုချင်ပါသည်။ သင် ဒေါသထွက်လျှင်၊ ငိုလျှင် သူတို့ ကျေနပ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် "မီးခိုးရောင် ကျောက်တုံး" (Gray Rock) တစ်တုံးကဲ့သို့ တုံ့ပြန်ပါ။
သူတို့က ဆဲဆို ရန်ရှာလျှင် "အင်း"၊ "ဟုတ်လား"၊ "နားလည်ပြီ" ဟူသော စိတ်ခံစားချက်မပါသည့် စကားလုံးတိုများကိုသာ သုံးပါ။
သင့်ဆီက စိတ်ခံစားချက် (Drama) မရတော့လျှင် သူတို့ ပျင်းသွားပြီး တခြားသားကောင် ရှာဖွေရန် ထွက်သွားပါလိမ့်မည်။

Going No Contact - အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခြင်း (နောက်ဆုံးနည်းလမ်း)
အကယ်၍ သူတို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်လာလျှင်၊ ခိုးယူမှုများ ပြုလုပ်လာလျှင် သို့မဟုတ် သင့်စိတ်ကျန်းမာရေးကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်လာလျှင် အဆက်အသွယ် လုံးဝ ဖြတ်တောက်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။
ဖုန်းနံပါတ် ဘလော့ခ် (Block) လုပ်ခြင်း။
လူမှုကွန်ရက် (Social Media) မှ ဖယ်ရှားခြင်း။
တွေ့ဆုံရန် ငြင်းဆန်ခြင်း။
ဤသည်မှာ မိသားစုကို စွန့်ပစ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ အဆိပ်အတောက် (Toxic) ဖြစ်စေသော ဆက်ဆံရေးမှ မိမိကိုယ်ကို ကယ်တင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မိသားစုဆိုသည်မှာ DNA တူညီရုံ၊ သွေးသားတော်စပ်ရုံ သက်သက် မဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုသည်မှာ "ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ လေးစားမှုနှင့် ယုံကြည်မှု" တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အသိုက်အမြုံ ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ လူတစ်ယောက်သည် သင့်ကို အကြိမ်ကြိမ် နာကျင်စေပြီး၊ သင့်ဘဝကို ဖျက်ဆီးနေပါက၊ ထိုသူသည် မည်မျှပင် သွေးသား နီးစပ်ပါစေ "မိသားစု" မဟုတ်ဘဲ "ရန်သူ" သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအမှန်တရားကို လက်ခံနိုင်မှသာ လွတ်မြောက်မှု ရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။

ကပ်ပါးကောင်များနှင့် ဝေးရာသို့ ထွက်ခွာခြင်း သို့မဟုတ် သူတို့ကို စွန့်ပစ်လိုက်ခြင်းအတွက် အပြစ်ရှိစိတ် (Guilt) ခံစားနေရပါသလား။ မခံစားပါနှင့်။ သင်သည် သူတို့အတွက် လုပ်ပေးနိုင်သမျှ အကုန်လုပ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သူတို့ ကိုယ်တိုင်က ကယ်တင်မှုကို လက်မခံဘဲ ရွှံ့ကန်ထဲတွင် နေလိုသူများ ဖြစ်ပါသည်။ ရေနစ်နေသူကို ကယ်ဆယ်ရာတွင် ကိုယ်တိုင်ပါ ရေမနစ်သွားစေရန် ကြိုးကို လွှတ်ချလိုက်ရသည့် အချိန်အခါမျိုး ရှိပါသည်။ သင် ကြိုးကို လွှတ်ချလိုက်ခြင်းသည် ရက်စက်ခြင်း မဟုတ်ပါ၊ ရှင်သန်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။

ဤဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုနေသော သင်သည် ကပ်ပါးမိသားစုဝင် တစ်ဦးကြောင့် နာကျင်ခံစားနေရပါက၊ ယနေ့မှစ၍ သင့်ဘဝကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ပါ။ သင့်ငွေကြေးကို သင့်အနာဂတ်အတွက် သုံးပါ။ သင့်မေတ္တာကို တန်ဖိုးထားသူများအား ပေးပါ။ "ငါ့မှာ ငြင်းဆန်ပိုင်ခွင့် ရှိတယ်" ဆိုသော အသိဖြင့် သင့်ဘဝ၏ တံခါးပေါက်ကို လုံခြုံစွာ ပိတ်လိုက်ပါ။ အဆိပ်အတောက်များကို ဖယ်ရှားလိုက်မှသာ သင့်အိမ်သည် ပြန်လည် သန့်ရှင်းပြီး ငြိမ်းချမ်းသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

မှတ်ချက်
ဒီဆောင်းပါးမှာ ရေးသားထားတဲ့ အချက်အလက်တွေက "အစွန်းရောက်တာ" (Extreme) မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ လူမှုဗေဒနဲ့ စိတ်ပညာရှုထောင့်အရ လက်ခံထားတဲ့ "ခါးသီးသော အမှန်တရား" (The Bitter Truth) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာလူမျိုးတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဖတ်လိုက်တဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ "နည်းနည်းများ လွန်လွန်းနေမလား"၊ "ရက်စက်ရာ ကျမလား" လို့ ခံစားကောင်းခံစားရပါလိမ့်မယ်။ ဒီလို ခံစားရတာကလည်း သဘာဝကျပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီဆောင်းပါးဟာ ကျွန်တော်တို့ ငယ်ငယ်ကတည်းက သင်ကြားလာရတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုစံနှုန်းတွေနဲ့ ထိပ်တိုက် တွေ့နေလို့ပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဘာသာရေး အဆုံးအမတွေမှာ "မိဘကို ပြစ်မှားရင် ငရဲကြီးမယ်"၊ "အစ်ကိုကြီး အဖရာ"၊ "ဆွေမျိုး မေ့လို့မရဘူး" ဆိုတဲ့ အယူအဆတွေက အမြစ်တွယ်နေပါတယ်။
ဒါကြောင့် မိသားစုဝင် တစ်ယောက်က ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပေးနေရင်တောင် "သည်းခံလိုက်ပါ" ဆိုတဲ့ စကားကိုပဲ ကြားရလေ့ ရှိပါတယ်။
ပြန်လည် တုံ့ပြန်ရင်၊ အဆက်အသွယ် ဖြတ်လိုက်ရင် "မိုက်ရိုင်းသူ"၊ "ကျေးဇူးကန်းသူ" အဖြစ် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းက တံဆိပ်ကပ်တတ်ပါတယ်။
ဒီ "Cultural Guilt" (ယဉ်ကျေးမှုအရ အပြစ်ရှိစိတ်) ကြောင့် ဒီဆောင်းပါးပါ နည်းလမ်းတွေ (ဥပမာ - ငွေဖြတ်တာ၊ အဆက်အသွယ် ဖြတ်တာ) ဟာ မြန်မာ့အမြင်မှာ အလွန် ပြင်းထန်တယ်လို့ ခံစားရစေတာပါ။

စိတ်ပညာနဲ့ ကျန်းမာရေး ရှုထောင့်က ကြည့်ရင်တော့ ဒါဟာ "မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ခြင်း" (Self-Defense) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကင်ဆာဥပမာအားဖြင့် သင့်ခြေထောက်မှာ ကင်ဆာဖြစ်နေရင်၊ အဲဒီခြေထောက်က သင့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်နေပေမယ့် သင့်အသက်ရှင်ဖို့အတွက် ဖြတ်ပစ်ရပါတယ်။ ဒါကို ရက်စက်တယ်လို့ မခေါ်ပါဘူး၊ အသက်ကယ်တာလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကပ်ပါးကောင်ဆိုတာ လက်ခံကောင် (Host) သေတဲ့အထိ စုပ်ယူမယ့် သဘောသဘာဝ ရှိပါတယ်။ သင်က မတားဆီးရင် သင်ပါ ဒေဝါလီခံရမယ်၊ စိတ်ရောဂါရမယ်၊ သင့်ကိုယ်ပိုင် မိသားစု (ဇနီး/ခင်ပွန်း/ကလေး) ပါ ဒုက္ခရောက်ပါလိမ့်မယ်။ သင်က သနားပြီး ဆက်ကူညီနေတာဟာ သူ့ကို "ကယ်တင်နေတာ" မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ရဲ့ အကျင့်ပျက်မှုကို "အားပေးအားမြှောက် ပြုနေတာ" ဖြစ်ကြောင်း စိတ်ပညာက အတိအကျ ဆိုထားပါတယ်။

ဒီဆောင်းပါးက မိသားစုအားလုံးကို စွန့်ပစ်ဖို့ ပြောနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။
အစွန်းရောက်ခြင်းဆိုတာ - မိဘဆွေမျိုးတွေ အခက်အခဲ ဖြစ်နေတာကို ကူညီနိုင်လျက်နဲ့ လုံးဝ မကူညီဘဲ ဥပေက္ခာပြုတာမျိုးပါ။
အမှန်တရား (ဒီဆောင်းပါး) ဆိုတာ - ကိုယ်က ကူညီပေမယ့် တစ်ဖက်လူက အခွင့်အရေးယူတယ်၊ ကျေးဇူးမတင်ဘူး၊ ကိုယ့်ဘဝကို ဖျက်ဆီးနေတယ် ဆိုရင်တော့ "တော်သင့်ပြီ" လို့ စည်းတားလိုက်တာပါ။

ဒီဆောင်းပါးပါ အကြောင်းအရာတွေကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးတဲ့အခါ "ငါ ရက်စက်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ငါ့ဘဝနဲ့ ငါ့အနာဂတ်ကို ကာကွယ်နေတာ" ဆိုတဲ့ အသိစိတ်ကို ခိုင်ခိုင်ထားဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်။
အဆိပ်ခွက်ကို ကိုယ့်အမက ကမ်းပေးလို့၊ ကိုယ့်အစ်ကိုက ကမ်းပေးလို့ ဆိုပြီး သောက်သုံးလိုက်ရင် သေမှာပါပဲ။ အဆိပ်ဟာ ဘယ်သူပေးပေး အဆိပ်ပါပဲ။ အဲဒီ အဆိပ်ခွက်ကို "မသောက်ဘူး" လို့ ငြင်းပယ်တာဟာ အစွန်းရောက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရှင်သန်လိုစိတ် (Survival Instinct) သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာပါပဲ။

ကိုစိုင်း​မောင်

Address

Yangon

Telephone

+959254470824

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Tyron 's Talking Therapy posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn
Share on Pinterest Share on Reddit Share via Email
Share on WhatsApp Share on Instagram Share on Telegram