18/10/2016
Patella Fracture ဂံုညင္းရိုးက်ိဳးျခင္း
-----------------------------------------
ဂံုညင္းရိုးကို တိုက္ရိုက္ထိခိုက္ရာကေန ကြဲအက္က်ိဳးပဲ့ေစတယ္။ က်ိဳးသြားတာမွာ transverse, stellate or vertical အမ်ိဳးအစားအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ကုသတာနဲ႔ ခြဲစိတ္ျပဳျပင္ျပီးလုပ္ေဆာင္ရတာ မတူၾကပါ။ ဂံုညင္းကို geniculate arteries ေသြးလႊတ္ေၾကာစနစ္ (၂) ခုကေနလာတယ္။ ျပဳျပင္တာမွာ ခြဲစိန္နည္းနဲ႔ မခြဲပဲရတဲ့နည္းရွိတယ္။
Nondisplaced Fractures ေနရာေရြ႕မသြာဟပဲက်ိဳးျခင္း
မခြဲပဲရႏိုင္တယ္။ extension splinting အခုအခံ ၄-၆ ပါတ္ၾကာစည္းေပးထားရမယ္။ နာတာသက္သာခ်ိန္မွာ ေတာ္ေတာ္တန္တန္အေလး မလို႔ရတယ္။ ေျခေထာက္ဆန္႔တန္းျပီး ေျမွာက္နည္းလုပ္လို႔ရတယ္။ ၄ ပါတ္ေနရင္ ဒူးေနရာ ေကြးဆန္႔လို႔ရမယ္။ ကြာဒရီဆက္ပ္ၾကြက္သားဆန္႔တန္းနည္းနဲ႔ ဒူးေကြးဆန္႔တာေစာရင္ ဆက္တာကိုေႏွးေစမယ္။
Displaced Fractures ေနရာေရြ႕က်ိဳးျခင္း
၃-၄ မီလီမီတာေရြ႕တာကိုေခၚတယ္။ ခြဲစိတ္ျပီးတည့္ေပးရမယ္။ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ tension band wiring, cerclage wiring, lag screws နည္းေတြျဖစ္တယ္။
Severe comminuted patella fractures ဆိုတဲ့တစစီကြဲက်ိဳးတာကို ခြဲစိတ္ျပဳျပင္ရမယ္။ ကံမေကာင္းတာက ၂၅% သာ ရလဒ္ေကာင္းရတယ္။ အဲေတာ့ total patellectomy ဂံုညင္းကိုထုတ္ျပစ္ရမယ္။
ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္မွာေတြကို သတိထားရမယ္။ Breakage of wires, loss of fixation, re-fracture, delayed and malunion, loss of knee motion နဲ႔ osteoarthritis ေတြျဖစ္ႏိုင္တာသတိထားပါ။ ျဖစ္တာရွားပါတယ္။
Rehabilitation Guidelines နလံထျပဳစုနည္းမွာ လူနာအသက္၊ က်န္းမာေရးအေျခအေန၊ အရိုးက်န္းမာေရး၊ က်ိဳးနည္း၊ ကုသနည္း စတာေတြအေပၚမွာမူတည္တယ္။
အရင္ဆံုး အနာ-အေရာင္ သက္သာေစေအာင္လုပ္ရမယ္။
ေျခအျပည့္ ဆန္႔ထားေပးရမယ္။
quadriceps contraction ေပါင္ၾကြက္သားၾကီး ဆန္႔-က်ံဳ႕ေပးပါ။
ရုတ္တရက္ လႈပ္ရွားတာေရွာင္ပါ။
အတင္းဆန္႔တန္းတာ ေရွာင္ပါ။
ခ်ဳပ္ရိုးေျခာက္-သန္႔ေနေစရမယ္။
ခြဲျပီး ၁ ပါတ္ေနရင္ ေလ့က်င့္ခန္းစႏိုင္ျပီ။
၆ ပတ္ၾကာထိ ဒူးေကြးတာကို ၁ဝဝ ဒီဂရီအထိသာလုပ္ရမယ္။
Straight leg raises, submaximal quad isometrics and gentle active short arc knee extension ေလ့က်င့္ခန္းေတြ လုပ္ႏိုင္တယ္။ အေလးမတာကို ေျဖးေျဖးခ်င္းလုပ္ႏိုင္တယ္။
၃-၄ ပတ္ဆို ေကာင္းေကာင္းမလို႔ရျပီ။
၄ ပါတ္အထိ မေကြးရ။
Active-assisted knee flexion နဲ႔ light resistance quad exercises ေလ့က်င့္ခန္းေတြကိုလူနာတိုးတက္လာခ်ိန္မွာလုပ္ႏိုင္ျပီ။
ေနာက္ကတဆင့္ Functional closed chain resistance ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ရမယ္။
ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁ဝ-၆-၂ဝ၁၆
