02/03/2026
“ရှုပ်လည်းရှုပ်။ တတ်လည်းတတ်နိုင် ပါပေ့။”
မှတ်ချက်- ဆေးပညာလောကသားမိတ်ဆွေများအတွက် Experience sharing post ဖြစ်ပါသည်။”
လူနာက ၆၃ နှစ်။ အမျိုးသမီးပါ။တရှောင်ရှောင်နဲ့ နေမကောင်းဖြစ်နေတာ ၃ လလောက်ရှိပါပြီ။ အဖျားတက်လိုက်၊ ကျလိုက်ဖြစ်တယ်။ တစ်
ပတ်လောက် ငွေ့ငွေ့ဖျားလိုက်။ ၃၊၄ရက်လောက်ကောင်းလိုက်ပေါ့။ ခံတွင်းပျက်တယ်။ နည်းနည်းပိန်သွားတယ်။ အဆစ်အမြစ်တစ်ခါတလေကိုက်တယ်။ အဲ့ဒီလောက်ပါပဲ။ အနီးအနားမှာ ဆေးခန်းပြလိုက်ကောင်းလိုက်ဖြစ်နေတာပါ။ ကျွန်တော့်ဆီရောက်လာတာက နောက်ဆုံးပြခဲ့တဲ့ဆေးခန်းက သမားတော်နဲ့ပြရမယ်ဆိုပြီး လွှဲစာနဲ့ လွှတ်လို့ရောက်လာတာပါ။
ကျွန်တော်လွှဲစာသေချာဖတ်ကြည့်တော့ လူနာက အသည်းရောင်အသားဝါ C ပိုးဖြစ်ဖူးပြီး ၂၀၁၈ ကတည်းက ပျောက်သွားပါပြီ။ ( တနည်းအားဖြင့် SVR 12 ရပြီးဖြစ်ပါတယ်)
လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၀ နှစ်က အစာအိမ်ခွဲစိတ်မှု ( Partial gastrectomy )လုပ်ဖူးပါတယ်။ CA stomach suspect နဲ့ပါ။ ဒါပေမယ့် biopsy မှာ TB gastritis ထွက်ပါသတဲ့။
Investigation တွေလည်း လောလောလတ်လတ်လုပ်ထားတာတွေ့ပါတယ်။
CP auto မှာ Hb 8.7, MCV-62
WBC,plt -within normal
USG, CXR- NAD
Urine RE- NAD ပါ ။
Hypochromic microcytic anemia တွေ့တယ်။ ကျန်တာ OK တယ်ပေါ့။
အဲ့ဒါနဲ့ လူနာကို စမ်းကြည့်ပါတယ်။ အဲ့ဒီမှာ လူနာရဲ့ လက်ဝါးနဲ့ လက်ထိပ်တွေမှာ ပုံမှာပြထားတဲ့အတိုင်း အနီရောင်
အစက်တွေ တွေ့တာပါ။ Vasculitic rash တွေပါ။ palm မှာရော၊ finger tips တွေမှာပါတွေ့ရပါတယ်။ ခြေထောက်ကိုကြည့်တော့ ခြေထောက်မှာလည်း vasculitic rash လိုမျိုးထပ်တွေ့ပါတယ်။
အဲ့ဒါနဲ့ vasculitic rash ကနေ ရောဂါအစရှာဖို့ စဉ်းစားလိုက်ပါတယ်။ လူနာကို နည်းနည်းထပ်မေးကြည့်တော့ လက်ချောင်းထိပ်လေးတွေနာတယ်။ Raynaud’s phenomenon တော့ မရှိပါဘူး။ အဆစ်အမြစ်တွေ ကိုက်တယ်။ Non specific joint pain ပါပဲ။ Photosensitive rash တွေ ဘာတွေမရှိပါဘူး။
ဒါဆို ဒီအရွယ်ကြီး vasculitis ရမယ့် cause ဘာရှိလဲ။
Primary vasculitis တွေလား။( Large vessel , medium vessel, small vessel vasculitides)
Secondary vasculitis တွေလား( Other autoimmune diseases, Infection, malignancy)
ဒီအရွယ်မှာတော့ malignancy ကို အရင်ရှာဖို့ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။
Hypochromic microcytic anemia ရှိ၊ loss of appetite and loss of weight ရှိတယ်ဆိုတော့ GI malignancy exclude လုပ်ဖို့ stool FIT စစ်မယ်။ IDA confirm ဖို့ iron study စစ်မယ်။ Inflammatory marker အဖြစ် ESR စစ်မယ်ပေါ့။
နောက်တစ်ချက်က အမှန်အတိုင်း ဝန်ခံရရင် ကျွန်တော် vasculitic rash ကို နောက်ဆုံးမြင်ဖူးတာ ၂၀၁၈ လောက်ကပါ။ မတွေ့တော့တာ ၆ နှစ်လောက်ရှိနေပြီဆိုတော့ vasculitic rash ဟုတ်မဟုတ် confirm လုပ်ဖို့ရယ်၊ ဘာတွေ ထပ်စစ်ရင် ကောင်းမလဲသိအောင်ရယ်အတွက် ကျွန်တော့်အစ်ကိုလို ခင်ရတဲ့ Rheumatologist ဆရာကို ပုံတွေပို့ပြီး လှမ်းအကြံဉာဏ်တောင်းရပါတယ်။ ဆရာက ANCA profile နဲ့ ENA profile စစ်ခိုင်းလို့ အဲ့ဒါပါ ထည့်စစ်လိုက်ပါတယ်။
အဖြေရလာတော့
FIT- negative
ESR-37
ANCA profile- negative
ENA profile မှာ
SSA- positive
RNP/Sm- positive
Mi-2b- positive
PCNA- positive ပါ။
အဲ့ဒါနဲ့ ဆရာက
SLE ( D/Dx- MCTD) လို့ Diagnosis လုပ်ပေးပါတယ်။ အဲ့ဒါနဲ့ ဆရာကြီး ဦးချစ်စိုးဆို လွှဲလိုက်ပါတယ်။ ဒီကြားထဲ လူနာက financial problem ရှိလို့ ချက်ချင်းမပြဖြစ်သေးလို့ ကျွန်တော်ပဲ အစ်ကိုဆရာနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ၁ လလောက် ကုလိုက်ရပါသေးတယ်။ ခုတော့ လူနာလည်း မှန်ကန်တဲ့ကုသမှုရလို့ တော်တော်လေးနေကောင်းနေပါပြီ။
နောက်တစ်ယောက်ကတော့ အသက် ၂၅ နှစ်မိန်းကလေးပါ။သူက ဗိုက်
ခဏခဏအောင့်နေတာပါ။ gastritis ဆိုပြီး ဆေးခန်းတွေပြ။ ဆေးသောက်ဆေးထိုးလည်း မသက်သာ။ နောက်ဆုံး အစာအိမ်နဲ့အူလမ်းကြောင်းပြ ။ scope ကြည့်တော့လည်း ဘာမှမတွေ့။ နောက်ဆုံး အထွေထွေသမားတော်( နာမည်မေ့သွားတာ ခွင့်လွှတ်ပါ)တစ်ယောက်နဲ့ ပြ၊ အဲ့ဒီဆရာက ENA profile နဲ့ Urine RE , ESR တွေစစ်တော့မှ dsDNA strongly positive, Sm antibody positive , Urine RE မှာ heavy proteinuria, ESR တော်တော်တက်နေလို့ ဖြစ်နေလို့ SLE မှန်း diagnosis ရပြီး Rheumatologist ဆီ ရောက်သွားတာပါ။ ခုတော့ Immunosuppressant နဲ့ အဆင်ပြေနေပါပြီ။ သူကတော့ ကျွန်တော့်ဆီမှာ Diagnosis ရတာမဟုတ်ပါဘူး။ အခြားမှာ ရခဲ့တာပါ။ကျွန်တော့်ဆီလာတာ အခြားရောဂါလာပြတာပါ။ ဆေးမှတ်တမ်းတွေပါလာလို့ ဖတ်ကြည့်ရင်း စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလို့မှတ်မိနေတာပါ။ SLE ရဲ့ GI involvement ပေါ့။ vasculitic phenomenon ပဲ ထင်ပါတယ်။
နောက်တစ်ယောက်ကတော့ ကျွန်တော် PUO အကြောင်း ရေးတုန်းက ပထမဆုံးဖော်ပြခဲ့ဖူးတဲ့ လူနာပါ။၂၃ နှစ် အမျိုးသား။ ၁ လလောက်ဖျားနေတာ အဖျားမကျ။ ကျွန်တော့ဆီလာပြတော့ စမ်းကြည့်တော့ လူနာက Marked pallor နဲ့ hepato-splenomegaly ရှိတယ်။ သွေးစစ်တော့ Hb က အရမ်းကျ။ MCV -100 ကျော်။ ESR- 110, Urine RE မှာ heavy proteinuria ။ B,C,R all negative ။ ဘယ်လိုမှ အစရှာမရလို့ ဆေးရုံလွှဲလိုက်တော့မှ SLE with autoimmune hemolytic anemia ဖြစ်နေတာပါ။ တစ်ခါ ကျွန်တော်ဖော်ပြခဲ့ဖူးပါတယ်။
အချုပ်ပြောရရင်
၁။ SLE ( Systemic Lupus Erythematosus ) ကို အရေပြားလေးဖက်နာဆိုပြီး မြန်မာလို အမည်ပေးထားပါတယ်။ နာမည်
အတိုင်းပဲ။ အရေပြားမှာ အကွက်တွေထတယ်။ ဆံပင်တွေ ကျွတ်တယ်။ လေးဖက်နာဆိုတဲ့အတိုင်း အဆစ်တွေ နာတယ်။ ရောင်တယ်ပေါ့။ အသက်အရွယ်အားဖြင့် လူငယ်ပိုင်းအမျိုးသမီးတွေ ပိုဖြစ်လေ့ရှိပေမယ့် အသက်အရွယ်မရွေး၊ ကျားမမရွေးဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ သတိပြုဖို့လိုပါတယ်။ SLE ဟာ ရောဂါအားဖြင့် connective tissue disease ထဲမှာ အကြုံးဝင်ပါတယ်။ တစ်ကိုယ်လုံးမှာရှိတဲ့ organ အစုံ၊ system အစုံထိနိုင်ပါတယ်။ မာယာများသလို၊ အန္တရာယ်လဲ ကြီးပါတယ်။ အချိန်မီမသိ၊ အချိန်မီမကုရင် organ threatening, life threatening disease ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ presentation ပေါင်းစုံလာတတ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ သိထားတဲ့ “သွေးမဆုံးသေးတဲ့ အမျိုးသမီး၊ အဆစ်အမြစ်နာ၊ နေပူထဲသွားရင် မျက်နှာမှာ အကွက်ထ၊ ဆံပင်ကျွတ်ရင် SLE ကို မမေ့နဲ့” ဆိုတာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်
အချို့ အဖျားမကျတာကြာလို့လာပြတယ်။ စစ်လိုက်တော့ SLE။
အချို့ ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နဲ့ သွေးတွေတိုးနေတယ်။ ဆီးစစ်၊ သွေးစစ်တော့ SLE ကြောင့် ကျောက်ကပ်ထိတာဖြစ်နေတယ်။ အချို့ ခေါင်းကိုက်တယ်။ ဆေးခန်းပေါင်းစုံရောက်တယ်။ မသက်သာဘူး။ နောက်ဆုံး fits ရပြီး ဆေးရုံရောက်မှ စစ်လိုက်တော့ Lupus cerebritis ။ အချို့ နှာခေါင်းသွေးလျှံတယ်။ သွေးယိုတယ်။ သွေးစစ်တော့ platelet count ကျတယ်။ Cause ရှာတော့ SLE။ အချို့ severe anemia နဲ့ MCV အရမ်းတက်၊ Retic count တက်။ Direct Coomb test positive နဲ့ Autoimmune Hemolytic anemia လို့ diagnosis ထွက်။ Cause ရှာတော့ SLE ။ အချို့ ဘာဖြစ်မှန်းမသိဘူး။ တရှောင်ရှောင်ဖြစ်။ system အစဆွဲထုတ်လို့မရ။ နောက်ဆုံး လက်ဖဝါးတွေ၊ finger tip တွေမှာ vasculitic rash တွေ့မှ အစဖော်လို့ရပြီး SLE ထွက်သွားရော။ ဒါက ကျွန်တော်ကြုံဖူးသမျှ ကိုယ်တွေ့ရော၊ ကိုယ်တွေ့မဟုတ်တာရော ပါပါတယ်။ ဒါတောင် ကျွန်တော့်လို ကုသရေးနယ်ပယ်ထဲဝင်တာ ၆နှစ်မပြည့််သေးတဲ့ ဆရာဝန်ပေါက်စ ကြုံဖူးသမျှပါ။ ကျွန်တော်မကြုံဖူးတဲ့ presentation တွေ ဘယ်လောက်တောင်ရှိမလဲမသိပါဘူး။
၃။ SLE က GP setting မှာ ကုလို့အဆင်မပြေပါဘူး။ ကျွန်တော်လည်း မကုနိုင်၊ မကုတတ်ပါဘူး။ Rheumatologist referral လိုပါတယ်။ GP အနေနဲ့က awareness ရှိရင် အဆင်ပြေပါပြီခင်ဗျ။
SLE အကြောင်း စိတ်ဝင်စားရင် Z-waka application မှာ Senior Consultant Rheumatologist အစ်မ ဒေါက်တာဇာခြည်ဝေလင်း ရဲ့ SLE အကြောင်း CME ကို နားထောင်ကြည့်ဖို့ recommend လုပ်ချင်ပါတယ်။ အလွန်ကောင်းပါတယ်ခင်ဗျ။
Rheumatology case တွေကို ရောဂါရှာတတ်အောင် သင်ကြားပေးခဲ့သော Rheumatologist အစ်မ ဒေါက်တာဇာခြည်ဝေလင်းနှင့် ကျွန်တော် လှမ်းတိုင်ပင်တိုင်း မညည်းမညူဖြေကြားပေးသော Rheumatologist အစ်ကို ဒေါက်တာစိုးသီဟကျော်တို့ကို ဂါရဝပြုအပ်ပါတယ်ခင်ဗျား။
အားလုံးအဆင်ပြေကြပါစေဗျာ။
ဒေါက်တာစိုးထက်အောင်
M.B.,B.S( Ygn) , MRCP(UK)
ဆုလာဘ်ဆေးခန်း အမှတ်(၁)
အမှတ် ၁၀၅၊ မြိတ်လမ်း၊၁၉ ရပ်ကွက်၊ တောင်ဒဂုံ
ဆုလာဘ်ဆေးခန်း အမှတ်(၂)
အမှတ် ၇၉၊ မယ်ဇီကုန်းလမ်း၊ (၈) ရပ်ကွက်၊ လှိုင်မြို့နယ်
အပန်းမကြီးရင် SLE နဲ့ ပက်သက်တဲ့ မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ Experience တွေ မန့်ခဲ့ပေးပါဦး။ ကျွန်တော်လည်း ပညာရအောင်လို့ပါခင်ဗျ။
