21/12/2025
Een brein is niet een béétje autistisch. Een iPhone werkt ook niet een béétje op Android
(Mooi geschreven artikel door Jolanda hoenjet!! Lees het eens door zou ik zeggen)
Iets wat ik om me heen steeds vaker lijk te horen: “Ach, iedereen heeft wel een beetje autisme of trekjes ervan”. Laatst nog op tv: “Ik ben een beetje autistisch, want ik doe dit of dat altijd op dezelfde manier”. Zulk soort uitspraken lijken haast hip te worden. Dat je iets altijd hetzelfde doet, maakt je nog niet autistisch! Als autisme zo vaak zo makkelijk en onterecht gebruikt wordt, draagt dat helaas niet bij aan echt inzicht over autisme.
Met autisme word je geboren. Je brein is autistisch of is het niet. Zo simpel is het. Het is niet een beetje van dit en een beetje van dat. Net zoals een iPhone ook niet een beetje op Android werkt. Daarover schreef ik eerder een blog. Onderaan zet ik de link.
Aan iemands buitenkant zie je (meestal) niets over de manier waarop het brein werkt. Veel mensen met autisme hebben bovendien geleerd om te maskeren, omdat dat in de buitenwereld de minste problemen geeft. Hoe meer iemand leerde maskeren, hoe minder autistisch? Tuurlijk niet!
Mijn eigen man zal voor een ander niet autistisch lijken of voor wie hem iets beter kent misschien slechts licht autistisch. Hij is open en praat en lacht graag met anderen. Kijkt mensen ook gewoon aan. Drinkt graag een bakkie buiten de deur. Hij is sociaal en doet veel sociaals. Dat past voor veel mensen niet bij autisme. Dat hij er daarna de prijs voor betaalt, dat ziet niemand.
Dagelijks ervaart hij veel last van zijn autisme. Als ik er een gewicht aan zou kunnen en zou mogen hangen, dan zou ik hem veel zwaarder autistisch noemen. Hij heeft door prikkels erg vaak hoofdpijn. Hij moet ook regelmatig keuzes maken in wat hij wel en wat hij niet doet. Hij vindt het oprecht leuk om dingen te doen, maar daarna kan hij behoorlijk overprikkeld zijn en kan het nodig zijn dat hij naar bed moet om zijn opgekomen hoofdpijn te laten zakken. Ontprikkelen dus. Dat ziet een ander niet. Die zag een vrolijke en lachende man of een man die een goed gesprek voerde.
Zo scheef kan het zijn. Aan de buitenkant merkt een ander niets, terwijl het binnenin een steeds grotere chaos van prikkels wordt. De gevolgen van overprikkeling komen er thuis in zijn vertrouwde omgeving pas uit. Of eerder, maar alleen als hij onder mensen is die hij echt goed kent. Mensen die wat verder weg staan merken niet dat hij vastloopt en van binnen op z’n tenen loopt. En toch zet hij dan wel door, met als gevolg dat zijn prikkelopbouw heftiger wordt en hij daarna langer tijd nodig heeft om weer bij te komen. En dat alles zonder dat een ander het merkt. Alleen hij en ik.
Balans is volgens mij het allerbelangrijkste. Balans tussen wat je wilt en wat je kunt. Balans tussen prikkels opbouwen en ruimte nemen (en krijgen!) om prikkels te verwerken. Waar die balans ligt is voor iedereen anders. Of je een relatie en een gezin hebt en/of een drukke baan speelt daarbij ook een grote rol.
Voor wie mijn blog over de zogenoemde lepeltheorie wil lezen, ook hiervan zet ik onderaan een link. In het kort: een bepaalde hoeveelheid lepels staat voor de hoeveelheid energie die op een dag beschikbaar is. Alles wat je doet vraagt een lepel en op is op. Klinkt vreemd misschien, maar die lepels kunnen het visueel inzichtelijk maken, voor jezelf en voor de ander hopelijk ook.
Hoeveel vraagt het dagelijks leven? Hoe is de verhouding tussen prikkels opbouwen en deze verwerken? Ligt daarin de classificatie voor licht of zwaar autisme of iets ertussenin? Kan iemand dan de ene dag autistischer zijn dan de andere dag? De ene dag is er meer of juist minder ruimte om tussendoor te ontspannen/ontprikkelen. Ben je op de dag dat het beter lukt om prikkels te doseren dan licht autistisch? Nee, het lukte je alleen om die dag een betere balans te vinden. Wat een ander dan niet ziet, is dat je daarvoor misschien wel net dat ene leuke ding moest laten schieten omdat je op tijd inzag dat het teveel was. Is dat dan licht autistisch? Dat je iets leuks niet kunt doen omdat het niet lukt en je op tijd aan de rem trekt? Als iemand zijn dagelijks leven vaak drastisch moet aanpassen omdat het anders niet lukt en dat mensen daar dan aan vastknopen dat het allemaal wel zal meevallen?
Als een ander niets merkt, kan de verwachting hoger komen te liggen. Dat kan ook tussen partners zo werken als er te weinig kennis en inzicht is of als er niet goed gecommuniceerd wordt. “Ach, je werkt en daar kun je alles, dus als na je werk het drukke gezin op je wacht, dan moet je dat ook kunnen.” Die verwachting hebben veel partners-van, terwijl even ruimte krijgen om te schakelen zoveel beter zou zijn. Door te hoge verwachtingen ontstaat meer stress (bij beiden), daardoor nog meer prikkels en voor je het weet zit je als persoon, als stel en als gezin in een cirkel van prikkels, tot het ontploft…
Ik sluit af met iets wat ik vaker schrijf: stress en prikkels geven meer stress en meer prikkels, terwijl rust en ruimte meer rust en meer ruimt brengt. Balans is in mijn ogen zo ontzettend belangrijk!
-Jolanda Hoenjet-de Jong-
Over verschillend werkende breinen (in metafoor: Apple versus Android) schreef ik eerder deze blog: https://www.ervaringenrondomautisme.nl/blogs/relatie/1052597_verschillend-werkende-breinen
En deze blog gaat over autisme en de lepeltheorie: https://www.ervaringenrondomautisme.nl/blogs/inzicht-in-autisme/844394_autisme-en-de-lepeltheorie
M’n man heeft een autistisch brein, ik niet. Hierdoor ontstaat makkelijk miscommunicatie. Dat is iets wat in veel relaties waarin 1 van de partners autisme heeft voorkomt. Ik vergelijk ons verschil als het verschil tussen de besturingssystemen van Apple en Android. Je kunt een Samsung niet op iOS ...
