राष्ट्रिय खोप कार्यक्रम

31/12/2025

सन् २०२५ लाई फर्केर हेर्दा

राष्ट्रिय खोप कार्यक्रमका प्रमुख उपलब्धिहरू:
1. एच.पि.भी. खोप अभियान: नेपालमा पहिलो पटक राष्ट्रिय एच.पि.भी. खोप अभियान सञ्चालन गरियो, जसबाट लक्षित किशोरी (कक्षा ६ देखि १० सम्मका छात्रा तथा विद्यालय वाहिर रहेका १० वर्ष उमेर देखी १४ वर्ष उमेरसम्मका किशोरीहरू) मध्ये ९४ प्रतिशतले खोप प्राप्त गरे।

2. पूर्णखोप घोषणा: एउटै आर्थिक वर्षमै देशका सबै ७७ जिल्ला पहिलो पटक पूर्णखोप घोषणा गरिए।

3. रुबेला रोग निवारणमा नेपाल सफल: विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले यस वर्ष नेपालले रुबेला रोगको निवारण (Rubella Elimination) हासिल गरेको भनी आधिकारिक रूपमा प्रमाणित गरेको छ।

4. अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान: महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेवी कार्यक्रमलाई नेपालको तर्फबाट प्रस्तुत गर्दै WHO दक्षिण–पूर्वी एसिया क्षेत्रको Public Health Champion Award प्राप्त गर्न सफल भईयो ।

5. हैजा रोग विरुद्ध प्रतिकार्य: पर्सा र बारा जिल्लामा हैजा महामारी नियन्त्रणका लागि खोप अभियान सञ्चालन गरी लक्षित जनसंख्यामध्ये ९० प्रतिशतलाई हैजा रोग विरुद्ध खोप प्रदान गरियो।

6. पोलियो रोग निगरानी गर्ने कार्यमा नेपाल उत्कृष्ट: विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) को दक्षिण–पूर्वी एशिया क्षेत्र (SEARO) का देशहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च Non-Polio AFP rate हासिल गर्दै पोलियो रोग निगरानी गर्ने कार्यमा नेपाल उत्कृष्ट भएको छ ।

7. शून्य डोज र पूर्ण खोप नपाएका बालबालिका पहिचानमा नेतृत्व: WHO–UNICEF (WUENIC) को खोप कभरेज तथ्याङ्क अनुसार, SEARO क्षेत्रका देशहरूमध्ये शून्य डोज तथा पूर्ण खोप नपाएका बालबालिकालाई पहिचान गरी खोप दिन नेपाल अग्रणी रह्यो।

8. IA 2030 लक्ष्य प्राप्ति: The Lancet मा प्रकाशित विश्लेषणअनुसार Immunization Agenda 2030 (IA 2030) का प्रमुख लक्ष्यहरू नेपालले समयअगावै हासिल गरिसकेको छ।

9. मातृ तथा नवशिशु धनुष्टङ्कार निवारण कायम: खोपको प्रभावकारिताका कारण नेपालले सन् २००५ मै मातृ तथा नवशिशु धनुष्टङ्कार निवारणको लक्ष्य हासिल गरेको प्रमाणित भएको थियो। विज्ञ टोलीले गरेको मूल्याङ्कनले यो अवस्था अझै कायम रहेको पुष्टि गरेको छ ।

यी उपलब्धिहरू प्राप्त गर्न योगदान गर्ने सबैलाई धेरै धेरै धन्यवाद ।

Gavi, the Vaccine Alliance World Health Organization Nepal UNICEF Nepal Department of Health Services Nepal National Health Education Information and Communication Centre Family Welfare Division

26/12/2025

📣 Historic Achievement for Immunization in Nepal! 🇳🇵💉

We are proud to share that Nepal has achieved the WHO’s Immunisation Agenda 2030 target – seven years ahead of schedule!

According to a recent report in The Lancet, Nepal has successfully cut the number of zero-dose children (those who’ve never received any routine vaccines) by half, and is on track for high coverage of key vaccines like DPT3, PCV3, and the second dose of measles vaccine.

✨ This milestone reflects the tireless efforts of health workers, community volunteers, local government bodies, partner organizations, and every family that made immunization a priority. All 77 districts are now declared fully immunized!

📌 While celebrating this success, we recognize there is more work to do — especially reaching the remaining unreached children and ensuring sustainable financing for immunization.

Let’s keep working together to protect every child, everywhere with life-saving vaccines! 💪❤️

Family Welfare Division World Health Organization Nepal Ministry of Health and Population-Nepal National Health Education Information and Communication Centre UNICEF Nepal Department of Health Services Nepal Gavi, the Vaccine Alliance

👉 Read the full article here:

The country has reduced the number of children who had never been vaccinated by half, according to The Lancet.

05/12/2025

२२ औं राष्ट्रिय महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका दिवस २०८२ को अवसरमा माननीय स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री डा सुधा शर्मा गौतम ज्यू को शुभकामना सन्देश, २०८२

हरेक वर्ष डिसेम्बर ५ का दिन अन्तर्राष्ट्रिय स्वयंसेवक दिवस मनाउने सन्दर्भमा यो वर्ष नेपालमा पनि हामीले राष्ट्रिय महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका दिवस मनाउँदै छौँ, अर्थात् FCHV Day। यो हाम्रो लागि धेरै खुसीको कुरा हो किनभने यो २२औँ संस्करण हो र वि।सं। २०४५ सालदेखि नै हाम्रा महिला स्वयंसेविका दिदीबहिनीहरूले राष्ट्र सेवामा ठूलो गुण लगाउनुभएको छ र हाम्रो नवजात शिशु, बालबालिका, आमाहरू सबैको स्वास्थ्यमा उहाँहरूले अग्रपंक्तिमा रहेर काम गर्नुभएको छ, चाहे त्यो खोपको कार्यक्रम होस्, परिवार नियोजनको कार्यक्रम होस् या महिलाहरू, गर्भवती महिलाहरूलाई सेवा पुर्याउने कार्यक्रम होस्। त्यति हुँदाहुँदै जब–जब देशमा आपत्रविपद् पर्छ, डेङ्गु जस्ता महामारी अथवा जोखिमपूर्ण अवस्थाहरू, सबैमा उहाँहरू अग्रपंक्तिमा रहेर स्वास्थ्य सेवामा ठूलो टेवा पुर्याउनु भएको छ र खासमा भन्ने हो भने उहाँहरू हाम्रो स्वास्थ्य सेवाको मेरुदण्ड या आधारस्तम्भ हामी भन्न सक्छौँ। र उहाँहरूको ठूलो योगदानको कदर गर्दै यसै वर्ष हाम्रो विश्व स्वास्थ्य संगठनको दक्षिणपूर्वी एशिया स्थित कार्यालयबाट उहाँहरुलाई (स्वयंसेविकाहरुलाई) च्याम्पियन अवार्ड (Public Health Champion Award) प्राप्त भएको थियो र त्यो सम्मान प्रदान गर्न मैले नै सौभाग्य पाएको थिएँ। र त्यो सम्मान प्राप्त गर्नुभएकोमा पुनः एकपटक बधाई ज्ञापन गर्दै, यहाँहरूको योगदानको उच्च मूल्याङ्कन गर्दै, यहाँहरू प्रति सम्मान व्यक्त गर्दै यो राष्ट्रिय महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका दिवसको सफलताको कामना गर्दै, यहाँहरूले उत्तरोत्तर प्रगति गर्नुहोस्, उहाँहरू आफैँ पनि निरोगी रहनुहोस् र देश विकासमा सदा सक्रिय रहनुहोस् भन्ने कामनाका साथ यहाँहरू सबैलाई बधाई भन्न चाहन्छु। हार्दिक धन्यवाद।
नमस्कार ।

27/11/2025

📦💉 हाम्रा खोपहरू तपाईंको स्वास्थ्यका लागि कसरी सुरक्षित रहन्छन्?
- खोप विदेशबाट ल्याइने, भण्डारण हुने र स्वास्थ्य संस्थासम्म पुर्‍याइने सम्पूर्ण प्रक्रियामा कसरी कोल्ड चेन मापदण्ड र VVM जाँच गरिन्छ - सुनौं व्यवस्थापन महाशाखा, खोप तथा कोल्डचेन इकाई प्रमुख श्री संजीव शर्मा कट्टेलज्यूका कुरा ।

Family Welfare Division Department of Health Services Nepal National Health Education Information and Communication Centre Ministry of Health and Population-Nepal World Health Organization Nepal UNICEF Nepal

24/11/2025

मनाङ जिल्ला, ३५४० मिटर उचाईमा अवस्थित डिस्याङ गाउँपालिका – ८, टंकी मनाङ स्वास्थ्य चौकी परिसरमा महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका तथा आमा समूहका सदस्यज्यूहरूसँग खोपप्रतिको धारणा, बुझाई तथा प्रभावकारीताबारे छलफल गर्दै ।

स्वास्थ्य सम्बन्धि जनचेतना फैलाउन होस्, सरसफाइका काममा होस् वा विकास निर्माणकै काममा किन नहोस् मनाङमा महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका तथा आमा समूहको सहभागिता तथा सकृयता लोभलाग्दो रहेछ । “खोप लगाउने दिन कोही बालबालिका केही कारणवस आइपुगेनन् भने हामी वहाँहरूको खोजि गर्न थाल्छौं, फोन गरेर वा खेतमा गई आफैले हेरेर वा कतै गएको भए पत्ता लगाएर खोप लगाउन ल्याइहाल्छौं। त्यसैले कुनै पनि बालबालिका खोपबाट बञ्चित हुने सम्भावना नै रहदैन ।” – आमा समूह तथा महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका । Family Welfare Division World Health Organization Nepal Ministry of Health and Population-Nepal National Health Education Information and Communication Centre UNICEF Nepal Department of Health Services Nepal

20/11/2025

महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेवीका कार्यक्रमले नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा पुर्याएको योगदानका लागि विश्व स्वास्थ्य संगठन दक्षिण-पूर्वी एसिया क्षेत्रको जनस्वास्थ्य च्याम्पियन अवार्ड(Public Health Champion Award) एक कार्यक्रम वीच काठमाडौंमा माननीय स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री डा सुधा शर्माज्यू मार्फत महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेवीकालाई सम्मानकासाथ प्रदान गरिएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय यस सन्दर्भमा देशभरका सम्पूर्ण महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई पुन: बधाई व्यक्त गर्दछ ।
साथै रूबेला निवारणको लागि दक्षिण-पूर्वी एसिया क्षेत्रको जनस्वास्थ्य च्याम्पियन अवार्ड(Public Health Champion Award) पनि सोही कार्यक्रम वीच विश्व स्वास्थ्य संगठनको दक्षिण-पूर्वी एसिया क्षेत्रीय कार्यालयका कार्यकारी प्रमुख डा. क्याथरिना बोहेमले माननीय स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री डा सुधा शर्मा गौतम मार्फत नेपाल सरकारलाई प्रदान गर्नु भएको छ ।
यी उपलब्धिहरु प्राप्तिमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनु हुने सम्पूर्णलाई हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछौं। स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय यहाँहरू सबैबाट सदा झै सकारात्मक सहयोगको अपेक्षा सहित धन्यवाद व्यक्त गर्दछ । Family Welfare Division Ministry of Health and Population-Nepal National Health Education Information and Communication Centre World Health Organization Nepal UNICEF Nepal Department of Health Services Nepal

19/11/2025

Rubella-infected pregnant women face a 90% risk of miscarriage and babies that survive it can develop serious birth defects. In 2013, Nepal was able to formally launch rubella as part of the routine national immunisation schedule and this year the country celebrated official elimination status. However, continued vigilance is key: Family Welfare Division Ministry of Health and Population-Nepal Department of Health Services Nepal National Health Education Information and Communication Centre UNICEF Nepal World Health Organization Nepal

In 2009, almost a fifth of pregnant women at Nepal’s main maternity hospital were infected with rubella, a virus that causes miscarriages and birth defects. The road to safety has demanded grit and consistency, health workers say.

17/11/2025

विश्व स्वास्थ्य संगठनको ७८औँ महासभाबाट हरेक वर्ष १७ नोभेम्बरलाई विश्व पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण दिवसको रुपमा मनाउने घोषणा गरे अनुरुप यस वर्ष पहिलो पटक “आजैदेखि लागौँ : पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण गरौँ” (Act Now: Eliminate Cervical Cancer) भन्ने नाराका साथ यो दिवस मनाउन सुरू गरिएको छ।

यसै अवसरमा आज परिवार कल्याण महाशाखाले ललितपुर स्थित नेपाल प्रशासनिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठानमा एक कार्यक्रमको आयोजना गरि पाठेघरको मुखको क्यान्सर स्क्रिनिङ, उपचार र एच.पि.भी. खोप अभियानमा सहयोग गर्नुहुने विभिन्न व्यक्तित्व तथा संघ संस्थाहरूलाई सम्मान गरेको छ ।

आजको कार्यक्रममा नेपालमा पाठेघरको मुखको क्यान्सरको अवस्था, यसको निराकरणका लागि सरकारी तवरबाट भइरहेका प्रयासहरूका साथै गत वर्ष देशैभर गरिएको एच.पि.भी. खोप अभियानका बारेमा चर्चा गरिएको थियो । Family Welfare Division World Health Organization Nepal Ministry of Health and Population-Nepal National Health Education Information and Communication Centre UNICEF Nepal Department of Health Services Nepal

हेरौं कार्यक्रमका केही झलकहरू:

17/11/2025

विश्व पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण दिवस २०२५ को अवसरमा स्वास्थ्य सेवा विभाग परिवार कल्याण महाशाखाका निर्देशक डा. मदन कुमार उपाध्यायज्यूको भिडियो सन्देश:.....................................................................
नमस्कार !
आज १७ नोभेम्बर, विश्व पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण दिवस ।
“आजैदेखि लागौँ: पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण गरौँ” (Act Now: Eliminate Cervical Cancer) भन्ने नाराका साथ विश्व पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण दिवस देशैभरी विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाईदै छ ।
नेपाल सरकारले पाठेघरको मुखको क्यान्सर रोग निवारण गर्न किशोरीहरूलाई एच.पि.भी. खोप लगाउने, ३० बर्ष पुगेका महिलाहरूले पाठेघरको मुखको नियमित जाँच गराउने र यो रोग पहिचान भएका महिलाहरूले उपचार गराउने रणनीति लिएको छ ।
सन् २०३० सम्म यो रोगलाई निवारण गर्ने लक्ष्यमा पुग्न नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले राष्ट्रिय खोप तालिकामा एच.पि.भी. खोप समावेश गरेर कक्षा ६का छात्राहरू र विद्यालय नजाने १० वर्षका किशोरीहरूलाई नियमित खोपको रूपमा एच.पि.भि. खोप दिने कार्य गत वर्ष देखि नै देशभरी सुरू गरेको छ। यो खोप सेवा हरेक वर्ष फागुन महिनामा देशैभरी उपलब्ध हुन्छ ।
पाठेघरको मुखको परीक्षण सेवा सबै स्थानीय तहरूमा उपलब्ध गराउने गरी सङ्घीय तहबाट बजेट विनियोजन गरिएको हुँदा अस्पताल तथा स्वास्थ्य शिविरहरूबाट लक्षित महिलाहरूले यो सेवा लिनु हुन सम्बन्धित सबैमा अनुरोध गर्दछु ।
पाठेघरको मुखको क्यान्सर समयमै पहिचान गर्न सकेमा उपचारबाट निको हुन्छ।त्यसैले यो रोगको पहिचान भएका महिलाले क्यान्सर अस्पताल वा यस प्रकारको सेवा उपलब्ध हुने अस्पतालबाट उपचार गराउनु हुन अनुरोध गर्दछु ।
पाठेघरको मुखको क्यान्सरले विकराल रूप लिईरहेको अवस्था र यसबाट बच्ने उपायहरू बारे अझैपनि समुदायस्तरसम्म पर्याप्त जनचेतना पुगि नसकेको अवस्थालाई समुदाय स्तरमा जानकारी गराएर समयमै रोगको पहिचान गरी उपचार गराउनका लागि स्वास्थ्यकर्मी, महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका, शिक्षक-शिक्षिका, समाजसेवी, पत्रकार सबैको सक्रिय भूमिकाका लागि अपेक्षा गरेको छु ।
धन्यवाद ! @followerst@topfansaFamily Welfare DivisionoWorld Health Organization NepaliMinistry of Health and Population-NepalaNational Health Education Information and Communication CentreNUNICEF NepaleDepartment of Health Services Nepal

17/11/2025

विश्व पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण दिवस २०२५ को अवसरमा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका सचिव डा. विकास देवकोटाज्यूको भिडियो सन्देश:............................................
आज १७ नोभेम्बर, विश्व पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण दिवस ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनको ७८औँ महासभाबाट १७ नोभेम्बरलाई विश्व पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण दिवसको रुपमा मनाउने घोषणा गरे अनुरुप यस वर्ष पहिलो पटक “आजैदेखि लागौँ : पाठेघरको मुखको क्यान्सर निवारण गरौँ” (Act Now: Eliminate Cervical Cancer) भन्ने नाराका साथ यो दिवस मनाउन लागिएको छ। पाठेघरको मुखको क्यान्सर रोकथाम, उपचार र निवारणका लागि यस नाराले सबै सरोकारवाला निकायहरुलाई अहिले नै कदम चाल्न प्रेरित गर्छ।
नेपालमा महिलाहरूमा हुने क्यान्सरहरूमध्ये पाठेघरको मुखको क्यान्सर प्रमुख हो । क्यान्सरबाट महिलाहरूको मृत्यु हुनेमा यो पहिलो नम्बरमा पर्छ।रोकथाम गर्न सकिने हुँदाहुँदै पनि नेपालमा प्रतिदिन ६ जना महिलाहरूमा पाठेघरको मुखको क्यान्सर देखा पर्ने गरेको छ।यही क्यान्सरको कारण प्रतिदिन ४ जना महिलाहरूले ज्यान समेत गुमाइरहेका छन्।

यस क्यान्सर निवारणको लागि सन् २०३० सम्ममा नेपाल सरकारले कम्तिमा ९०% किशोरीहरुलाई पाठेघरको मुखको क्यान्सर विरुद्धको HPV खोप लगाउने, ३० वर्ष माथिका कम्तिमा ९०% महिलाहरुको स्क्रिनिङ गर्ने र पाठेघरको मुखको क्यान्सरको निदान भएका कम्तिमा ९०% महिलाहरुको उपचार गर्ने रणनैतिक लक्ष्य लिएको छ।
सो लक्ष्य प्राप्तिको लागि नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयबाट गत वर्षदेखि राष्ट्रिय खोप कार्यक्रममा एच.पि.भी. खोपलाई समावेश गरी ९४% प्रतिशत किशोरीहरुलाई पहिलो पटक निःशुल्क खोप सेवा प्रदान गरियो ।यस वर्षको फागुन महिनामा पनि विद्यालय जाने ६ कक्षाका छात्रा र विद्यालय बाहिर रहेका १० वर्षका किशोरीहरुलाई HPV खोप दिने कार्यक्रम रहेको छ।साथै स्थानीय तह मार्फत संचालन हुने एकिकृत प्रजनन् स्वास्थ्य रुग्णता शिविर र तालिमप्राप्त स्वास्थ्यकर्मी भएका स्वास्थ्य संस्थामा निःशुल्क रुपमा ३० वर्ष माथिका महिलाहरुको नियमित स्क्रिनिङ कार्यक्रम समेत संचालन गरिँदै आएको छ।त्यस्तै, यसका लागि नेपाल सरकारले क्यान्सरका विरामीहरुलाई उपचारमा सहुलियत समेत प्रदान गर्दै आएको छ।

अन्त्यमा, पाठेघरको मुखको क्यान्सरको निवारणका लागि जनचेतना अभिबृद्धि गर्न, किशोरीहरुलाई HPV खोप लगाउन प्रोत्साहन गर्न, पाठेघरको मुखको क्यान्सर स्क्रिनिङ्गको महत्त्व बुझाएर समयमा नै यो रोगको पहिचान गरेर उपचार गराउन सबै जनप्रतिनिधीज्यूहरु, समाजसेवीज्यूहरु, सञ्चारकर्मीज्यूहरु, महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविकाज्यूहरु, सम्पूर्ण स्वास्थ्यकर्मीज्यूहरु लगायत सबै सरोकारवालाज्यूहरुमा म हार्दिक अनुरोध गर्न चाहन्छु । धन्यवाद !

12/11/2025

के तपाईंको घरमा ५ वर्ष मुनिका बालबालिका छन्?
👉 छन् भने, उनीहरूको खोप कार्ड हेर्नुहोस् त ।
१५ महिना भित्र लगाउनुपर्ने कुनै खोप छुटेको छ कि?
👉 छुटेको रहेछ भने, नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा लगि छुटेको खोप लगाउनुहोला । Family Welfare Division Department of Health Services Nepal National Health Education Information and Communication Centre Ministry of Health and Population-Nepal UNICEF Nepal World Health Organization Nepal

07/11/2025

भिटामिन ‘ए‘ क्याप्सुल र जुकाको औषधी खुवाउने सम्बन्धी

जरुरी सूचना

राष्ट्रिय पोषण कार्यक्रम अन्तर्गत कात्तिक २० र २१ गते ६ महिना देखि ५ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई भिटामिन ए क्याप्सुल तथा १ वर्ष देखि ५ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई जुकाको औषधी खुवाऔँ।

६ महिना देखि २३ महिना सम्मका बालबालिकाहरुलाई दिनको एक प्याकेट बालभिटा ६० दिन सम्म खुवाऔँ।

थप जानकारीका लागि महिला समुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका, तथा नजिकैको स्वास्थ्य संस्था वा वडा कार्यालयमा सम्पर्क गर्नुहोस् ।
Family Welfare Division Ministry of Health and Population-Nepal National Health Education Information and Communication Centre Department of Health Services Nepal World Health Organization Nepal UNICEF Nepal