07/04/2026
विश्व स्वास्थ्य दिवस २०२६: "Together for health. Stand with science."
हरेक वर्ष अप्रिल ७ तारिखका दिन विश्वभर मनाइने 'विश्व स्वास्थ्य दिवस' सन् २०२६ मा "स्वास्थ्यका लागि सँगैसँगै, विज्ञानको साथमा" (Together for health. Stand with science.) भन्ने मुख्य नाराका साथ मनाइँदैछ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले यस वर्ष वैज्ञानिक खोज, प्रमाणमा आधारित चिकित्सा, र बहुपक्षीय सहकार्यलाई स्वास्थ्य क्षेत्रको मूल आधारका रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यस वर्षको विशेष जोड 'एक स्वास्थ्य' (One Health) को अवधारणामा छ, जसले मानव स्वास्थ्य, पशुपक्षीको स्वास्थ्य र वातावरणीय स्वास्थ्य एक-अर्कामा अभिन्न रूपमा जोडिएको तथ्यलाई आत्मसात गर्छ।
नेपालको सन्दर्भमा महत्व र चुनौतीहरू:
नेपालले विगत केही दशकहरूमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ। औसत आयुमा वृद्धि, मातृ तथा शिशु मृत्युदरमा कमी, र केही सरुवा रोगहरूको प्रभावकारी नियन्त्रण हाम्रा सफलता हुन्। यद्यपि, अझै पनि धेरै चुनौतीहरू बाँकी छन्।
मुख्य बुझ्नू पर्ने कुराहरू:
१. विज्ञानमा आधारित नीति: स्वास्थ्यसम्बन्धी निर्णयहरू अन्धविश्वास वा भ्रामक सूचनाका आधारमा नभई प्रमाणित वैज्ञानिक तथ्य र अनुसन्धानका आधारमा गरिनुपर्छ।
२. 'एक स्वास्थ्य' अवधारणा: जलवायु परिवर्तन, नयाँ-नयाँ सरुवा रोग (Zoonotic diseases), र एन्टिमाइक्रोबियल रेसिस्टेन्स (Antimicrobial Resistance) जस्ता सङ्कटहरू समाधान गर्न जनस्वास्थ्य, पशुपालन, र वातावरण क्षेत्रबीचको सहकार्य अपरिहार्य छ।
३. पहुँच र समानता: दुर्गम क्षेत्रका नागरिकहरूलाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवामा सहज र समान पहुँच सुनिश्चित गर्नु अझै पनि ठूलो चुनौती हो।
४. नसर्ने रोगहरूको बढ्दो बोझ: मुटुरोग, क्यान्सर, मधुमेह, र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी नसर्ने रोगहरू नेपालमा मृत्युको मुख्य कारण बन्दै गएका छन्, जसको नियन्त्रणका लागि स्वस्थ जीवनशैली र जनचेतना आवश्यक छ।
तसर्थ, विश्व स्वास्थ्य दिवस २०२६ ले हामी सबैलाई वैज्ञानिक तथ्यहरूलाई विश्वास गर्न, स्वास्थ्यकर्मीहरूको सल्लाह मान्न, र एउटा स्वस्थ, सुरक्षित, र निरोगी भविष्य निर्माण गर्न एकजुट हुन आह्वान गर्दछ।
