30/08/2020
PHYSICAL DISTANCING lang ba sa CoVID-19?
Ni Dr. Iris Thiele C. Isip Tan
Ang table na nakalakip sa post ay galing sa isang pag-aaral na nalathala sa British Medical Journal nitong 25 ng Agosto lamang. Tiningnan nito kung saan nanggaling ang rekomendasyon ng isa hanggang dalawang metrong distanya para makaiwas sa CoVID-19.
https://www.bmj.com/content/370/bmj.m3223
Pag-aralan mabuti ang table. Ang daming matututunan sa table! Ang berdeng kulay ibig sabihin, mababa ang tsansa na mahawahan ng CoVID-19. Ang dilaw, medium o medyo mataas ang tsansa na mahawahan ng CoVID-19. Ang p**a, napakataas ng tsansa na mahawahan ng CoVID-19.
Makikita sa table na may ilang bagay na maaaring makaapekto sa transmission o paglipat lipat ng sakit na CoVID-19, at hindi lamang ito physical distancing.
1. Force of emission o gaano kalakas tumilapon ang sipon o laway mula sa taong may CoVID-19.
Tahimik lang ba siya at hindi nagsasalita? Pero humihinga siya kaya puwedeng may mga tilamsik pa rin na lumalabas. Kaya kung titingnan ninyo ang table, hindi lahat ng nakalagay na “silent” ay green. Mas dumadami ang dilaw at p**a sa table kung nagsasalita na at lalo na kung sumisigaw at kumakanta kasi mas maraming posibleng talsik o tilamsik ang puwedeng mangyari.
2. Kung may suot na mask o wala.
Kung may suot na mask, mas maraming kulay green sa table. Ibig sabihin, mas mababa ang tsansa na makahawa kung ang taong may CoVID-19 ay nakamask kahit siya pa ay sumisigaw o kumakanta. Pansinin kung kelan nagiging dilaw o p**a sa table, kahit na nakasuot ng mask. At ang konti talaga ng kulay green kung walang suot na mask.
3. Kung ang contact sa mga tao ay sandali lang o matagal.
Mas matagal makasalamuha ang maysakit, mas kumukonti ang green at dumadami ang dilaw at p**a.
4. Bentilasyon
Nasa labas ba kayo nag-uusap kung saan maganda ang bentilasyon? Nasa loob pero maganda ang bentilasyon, bukas ang mga bintana o pinto? O nasa loob ba ng kuwarto na kulob, walang bintana o nakasara ang bintana at pinto? Tingnan ang mga kulay p**a sa table. Kahit may mask kung sumisigaw o kumakanta at nasa lugar na kulob o di maganda ang bentilasyon (tingnan ang column na “poorly ventilated” sa table), kulay p**a o mataas ang tsansa na magkaroon ng transmission o paglipat lipat ng sakit.
5. Occupancy o gaano karaming tao ang magkakasama
Mas maraming tao ang magkakasama (tingnan ang column ng “high occupancy” sa table), mas higit na marami ang dilaw at p**a sa table.
Pero sabi ng mga authors ng study, marami pang puwedeng makaapekto sa pagkalat ng sakit na wala dito sa table. Halimbawa, ang viral load o ilang virus ang nakasakay sa talsik o tilamsik ng laway o sipon? Meron kasing mga may CoVID-19 na maraming dalang coronavirus at meron namang konti lang ang dala. Depende rin daw sa susceptibility o kung gaano kadaling mahawa ng sakit ang tao dahil sa mahina ang resistensya ng katawan, kung gaano karaming coronavirus ang nilalabas ng taong may CoVID-19 (yung shedding), at kung nasaan ka sa kuwarto nung magkasama kayo ng taong may CoVID-19 (dahil factor din ang air flow o daloy ng hangin).
AT ang table na ito ay patungkol sa transmission o paglilipat lipat ng CoVID-19 sa mga taong walang sintomas (asymptomatic). Kaya dapat talaga ang pag-iingat natin, yung kilos natin ay yung parang tayo mismo ang may CoVID-19 at ayaw nating makahawa ng iba.
Ingat po tayong lahat! Ipagdasal natin ang Pilipinas.
