SensPro - praca ze zmysłem węchu

14/02/2022

Aromat róż wykazuje podobną złożoność chemiczną jak ich kolory. Nie jest to jeden związek, ale wiele, które składają się na słodki zapach róży. Część tych związków jest obecna w dość małych ilościach, ale wiele z nich ma bardzo niskie progi wyczuwalnosci i ludzki nos jest w stanie nadal wykryć ich zapach.
Niektóre z kluczowych cząstek mają imiona związane z ich obecnością w kwiatku - tlenek cis-rose nadaje typowy kwiatowy zapach róży i jest wyczuwalny przez nasz nos w bardzo niskich stężeniach w powietrzu - zaledwie 5 części na miliard. Aby dać temu pewną perspektywę, jedna część na miliard odpowiada około pół łyżeczki wody w basenie olimpijskim.
Inne związki, to ketony różane - to klasa związków obejmująca beta-damascenon, beta-damaskon i beta-jonon. Do zapachu dokładają się również związki terpenowe; należą do nich geraniol, nerol, cytronellol i farnezol. Te związki nie są unikalne tylko dla róż, pojawiają się również w aromatach innych kwiatów”

Za: Compound Interest
Fot. Unsplash

12/02/2022

„Nasza kultura opiera się na nadmiarze, nadprodukcji, w rezultacie czego nasze doświadczenie zmysłowe stopniowo coraz bardziej traci na wyrazistości. Warunki współczesnego życia - materialnej obfitości, namnożenia rzeczy - osłabiają naszą zdolność odczuwania. (...) Dziś ważne jest uleczenie naszych zmysłów. Musimy się nauczyć więcej widzieć, słyszeć i odczuwać."

Susan Sontag, "Przeciw interpretacji i inne eseje"
Fot. The Garden Glove

08/02/2022

„Smak umami jest wytwarzany przez glutaminian działający na system smakowy. Jednak sam glutaminian prezentowany jako bodziec smakowy nie jest zbyt przyjemny i nie działa synergistycznie z innymi smakami (słodkim, słonym, gorzkim i kwaśnym).
Gdy glutaminian podawany jest w połączeniu ze z pikantnym zapachem (roślinnym), uzyskany smak może być znacznie przyjemniejszy. Co więcej, za pomocą funkcjonalnego obrazowania mózgu przez rezonans magnetyczny, wykazaliśmy, że połączenie smaku glutaminianu i pikantnego zapachu powodowało znacznie większą aktywację przyśrodkowej kory oczodołowo-czołowej niż suma aktywacji przez składniki smakowe i węchowe doświadczane oddzielnie.”

National Library of Medicine, Pub.Med Gov, Ciara McCabe, Edmund T Rolls, Oxford, marzec 2007
Rys. Grill360

08/02/2022

Smak i węch.

„Cząsteczki zapachowe unoszące się w powietrzu, zwane odorantami, są wykrywane przez wyspecjalizowane neurony czuciowe zlokalizowane w małym skrawku błony śluzowej wyściełającej podniebienie nosa. Aksony tych komórek czuciowych przechodzą przez perforację w leżącej powyżej kości i wchodzą w dwie wydłużone opuszki węchowe leżące pod spodem płata czołowego mózgu.

Odoranty stymulują białka receptorowe znajdujące się na włosowatych rzęskach na końcach komórek czuciowych, proces, który inicjuje odpowiedź nerwową. Substancja zapachowa działa na więcej niż jeden receptor, ale działa w różnym stopniu. Podobnie, pojedynczy receptor oddziałuje z więcej niż jednym odorantem, choć również w różnym stopniu. Dlatego każdy zapach ma swój własny wzorzec działania, który jest ustalany w neuronach czuciowych. Ten wzorzec aktywności jest następnie przesyłany do opuszki węchowej, gdzie aktywowane są inne neurony, tworząc przestrzenną mapę zapachu. Aktywność neuronalna wytworzona przez tę stymulację przechodzi do pierwotnej kory węchowej w tylnej części dolnej części płata czołowego lub oczodołu. Informacja węchowa przechodzi następnie do sąsiednich części kory oczodołu, gdzie połączenie informacji o zapachu i smaku pomaga stworzyć percepcję smaku.”

Brainfacts Org, kwiecień 2012
Rys. tamże

08/02/2022

Światowa Organizacja Zdrowia WHO opublikowała krótki poradnik dla osób zmagających się z odzyskaniem sprawności - w tym również sensorycznej i tej dotyczącej zmysłu powonienia i smaku. Polecamy lekturę tych prostych wskazówek - link do poradnika poniżej:

https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/345526/WHO-EURO-2021-855-40590-60513-pol.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Fot: Mięta, Unsplash

29/01/2022

Jednym z najbardziej podstawowych zapachow, używanych przy pracy z węchem jest lawenda. Lubiana roślina kojarzona głównie z jej kojącym działaniem, jak również popularnym sposobem na utrzymywanie zapachu czystości odzieży i pościeli - i skutecznego odpędzania moli - w szafach i szufladach. Najbardziej wartościową substancją otrzymywaną w procesie przetwarzania lawendy jest olejek eteryczny pozyskiwany z jej kwiatostanów.
„Głównym składnikiem olejku lawendowego są alkohole (w tym alkohole monoterpenowe – linalol, lawandulol, borneol) i estry (np. eukaliptol, octan linalolu, octan lawandolu), a także związki fenolowe (np. flawonoidy, fenolokwasy, garbniki, kumaryny), sterole (m.in. cholesterol, kampesterol, stigmasterol, czy β-sitosterol), kwasy organiczne i sole mineralne. Skład chemiczny olejku jest zmienny i zależny od rodzaju rośliny i jej jakości.”

Cytat: Redakcja portalu Ktomalek, 2020
Fot. portal Ravenna Today, artykuł Erbe in Fiore al Giardino delle erbe di Casola Valsenio, o słynnych ogrodach w Casola Valsenio pod Rawenna we Włoszech, gdzie lawendę uprawia się od setek lat, głównie jako najwyższej klasy półprodukt do wytwarzania olejków i esencji zapachowych.

29/01/2022

„Rzadko przeglądamy pliki węchowe naszego mózgu w poszukiwaniu przypomnień o niezwykłych wakacjach. Ale to świetny czas, aby poćwiczyć to, co szef kuchni Marcus Samuelsson nazywa naszym „mięśniem węchu”, wykorzystując nasz zmysł powonienia, żeby doświadczać więcej świata.”

Constance C.R. White w artykule Zapachy miejsca: 12 najbardziej pachnących miejsc na świecie, The Wall Street Journal, maj 2021
Fot. net

29/01/2022

W przypadku nabytej anosmii i obowiązkowo po kontroli lekarskiej i badaniach, które pozwalają zdiagnozować przyczyny utraty węchu oraz zająć się ewentualnymi schorzeniami, których problemy z węchem mogą być symptomem, można śmiało ćwiczyć węch w domu.

„Zdaniem naukowców, trening węchu jest tanią i bardzo bezpieczną metodą terapii, którą każdy może stosować w domu. Treningi należy rozpocząć tak szybko, jak tylko jest to możliwe. Ćwiczenia polegają na wąchaniu co najmniej czterech różnych zapachów. Trening należy powtarzać dwa razy dziennie przez okres kilku miesięcy, ale nie krócej niż przez 3 miesiące.”

(Prof. Konrad Rejdak, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, dla portalu ABC ZDROWIE)

26/01/2022

Cytrusy - ich kolor, struktura, soczystość, złożony smak od słodyczy do goryczki, energia cząsteczek zapachu dodatkowo uwalnianych przy obieraniu owocu - mają wszystko to, co czyni z nich przyjazny i lubiany materiał do pracy ze zmysłem węchu! 🍊

Fot. https://www.pexels.com/

25/01/2022

World Perfumery Congress (WPC) powraca do Miami Beach na Florydzie od 29 czerwca do 1 lipca 2022. Jednym z głównych tematów spotkania profesjonalistów z branży tworzącej zapachy - związanych z pozyskiwaniem surowców naturalnych i syntetycznych, poprzez biochemię, chemię zapachow funkcjonalnych, aromamarketing po perfumiarstwo - będzie w tym roku anosmia.
Młodszy perfumiarz firmy Mane, Ugo Charron wraz z francuską dziennikarką Emmanuelle Dancourt, która od lat opisuje historię swojego życia jako anosmiczka, poprowadzą panel zatytułowany „Bridging the Gap Between Anosmia and Perfumery with Synesthetic Language”. Organizatorzy chcą podczas spotkania wyjaśnić pojęcie anosmii w oparciu o najnowsze światowe dane na temat deficytów węchu. Odbędzie się też tam próba dyskusji nad potrzebą znalezienia nowych sposobów opisywania zapachów - niezwykle istotna również w odniesieniu do pracy z osobami z deficytami zmysłu węchu. Narzędzia jakich używa się dzisiaj odwołują się do skojarzeń słownych i do zgromadzonej pamięci olfaktorycznej danej osoby. Są one jednak mało efektywne, gdy mamy do czynienia z ludźmi, którzy takiej pamięci nie zebrali lub nie mogą jej już używać w następstwie przebytych chorob lub urazów. Nowe sposoby mówienia o zapachu mają być tworzone za pomocą „języka” bardziej synestetycznego. Co to pojęcie oznacza? Synestezja to zaburzenie neurologiczne, nadal dość słabo zbadane, w którym dochodzi do nietypowego odbioru rzeczywistości za pośrednictwem zmysłów - osoba może np. widzieć dźwięki lub czuć temperaturę kolorów. Ta rzadka przypadłość dała początek pomysłowi, by spojrzeć z szerszej perspektywy na nasze neurologiczne przyzwyczajenia. Synestezyjny sposób odbierania rzeczywistości będzie nie tylko próbował np. nauczyć osoby z deficytem słuchu rozumienia języka przez czytanie z ust, ale również pozwoli takiej osobie „usłyszeć” dźwięk przez dotyk - np. fizyczne poczucie mocy muzyki puszczanej przez głośnik aż ziemia drży, czy poczucie na ciele siły świszczącego wiatru.
Opisywanie jednego zmysłu poprzez inne zmysły wydawało się może jeszcze w XX wieku kwestią tylko poetycką - dziś to naukowa podstawa do budowania narzędzi, które z wykorzystaniem doświadczenia człowieka i technologii XXI, mogą pozwolić na dającą nadzieję terapię deficytów neurologicznych lub przynajmniej zwiększenie komfortu życia osoby, która takich braków doświadcza.

Fot. Claude Mellan

25/01/2022

Wiadomo, że słonie mają największą liczbę genów związanych z odbiorem bodźców węchowych ze wszystkich gatunków - około 2000 w porównaniu z np. 811 u psów. Trąbalscy i Trąbalskie potrafią wyczuć pożywienie lub wodę z odległości 20 km. Na filmie zarejestrowano eksperyment opisany przez magazyn The Science w 2019: słonia, który „liczy” i „waży” za pomocą węchu! Słonie azjatyckie potrafią rozróżniać ilości pożywienia, tylko je wąchając.

Two elephants use their sense of smell to distinguish which bucket has more food. Both choose correctly. Read more: https://www.sciencemag.org/news/2019/06/w...

24/01/2022

„Trening węchu może pomóc w leczeniu niektórych zaburzeń węchu, sugeruje badanie opublikowane online 19 listopada 2020 r. przez czasopismo The Laryngoscope.
Dwa powszechne rodzaje zaburzeń węchu to fantosmia, w której wyczuwamy zapach, którego nie ma, oraz parosmia, w której czujemy dziwne i często nieprzyjemne zapachy — na przykład zapach zgniłego cynamonu.
Oba zaburzenia są uważane za spowodowane uszkodzeniem ścieżek węchowych (nerwów, które przenoszą informacje z nosa do mózgu), zwykle spowodowanych przez bakterie lub infekcję wirusową. Mogą one również wynikać z urazu głowy lub palenia.

Do badania włączono 153 osoby, które doświadczyły zmian zdolności węchu po wyzdrowieniu z infekcji wirusowej, takiej jak przeziębienie lub grypa. Zostały przetestowane pod kątem tego, jak dobrze potrafią wyczuć różne zapachy. Zidentyfikowano również zapachy związane z fantosmią i parosmią. Następnie osoby otrzymały zestawy do ćwiczenia węchu: zestawy składały się z przypadkowych zapachów, a także zapachów związanych z ich fantosmią lub parosmią.

Uczestnicy wąchali zapachy ze swojego zestawu przez 30 sekund dwa razy dziennie. Po wykonywaniu tej rutyny przez sześć miesięcy poprawili swój ogólny zmysł węchu, a także zaburzenia węchu, które mieli. Naukowcy spekulowali, że trening pomógł w regeneracji i regeneracji ścieżek zapachowych.
Przypominamy: nawet, jeśli każdy może wykonać trening węchu, to jeśli wystąpiły problemy z węchem, należy najpierw obowiązkowo zgłosić się do lekarza, ponieważ może to być związane również z innymi poważnymi problemami zdrowotnymi.”

Harvard Health Publishing, marzec 2021
Tekst oryginalny w j. angielskim w linku poniżej.

People who suffer from two common smell disorders—phantosmia, where they smell an odor that isn't there, and parosmia, where they smell strange and often unpleasant odors—may benefit from smell...