02/11/2025
Żałoba to naturalna reakcja na utratę – bliskiej osoby, przyjaciela, zwierzęcia, ale też relacji, pracy czy marzeń. To proces, który ma swój rytm i dynamikę, choć dla każdego przebiega inaczej.
Psycholożka Elisabeth Kübler-Ross opisała pięć etapów żałoby, które mogą pomóc zrozumieć, co dzieje się w tym trudnym czasie:
💭 Zaprzeczenie/oszołomienie – „To nie mogło się stać”, „To nie może być prawda”. Temu etapowi może towarzyszyć uczucie odcięcia, zadyszki emocjonalnej czy otępienia. Czasem w tym etapie osoby przeżywające żałobę mało płaczą, funkcjonują normalnie, jakby nic się nie stało. To nie jest ich brak wrażliwości i brak emocji, to sposób radzenia sobie ze stratą. Może pomóc jako chwilowa osłona przed zbyt silnym bólem.
🔥 Złość – pojawia się frustracja, żal, pytania „Dlaczego ja?”, “Dlaczego mi się to przytrafiło?”, “Czemu mi to zrobiłeś/łaś?”. Taka złość może być skierowana w różne strony, do siebie, do innych, do sił nadprzyrodzonych, a nawet do osoby, która odeszła. To naturalny etap odzyskiwania kontaktu z emocjami.
🤝 Targowanie się – szukanie sensu, próby „cofnięcia” tego, co się stało, myśli „gdybym tylko...”., “jeśli bym tylko coś zrobił inaczej…”. Jest to etap, w którym można odczuwać poczucie winy, wyrzuty sumienia w związku z naszymi zachowaniami w danej relacji np. że niewystarczająco często mówiliśmy innym, że są dla nas ważni.
🌧️ Smutek /rozpacz – świadomość straty staje się głębsza. To moment, w którym tęsknota i smutek mogą być szczególnie silne. Może również towarzyszyć bezsilność i mniejsza ilość energii do codziennego funkcjonowania.
🌅 Akceptacja – Nie oznacza „wszystko jest już dobrze”, lecz „uczę się żyć z tym, co się zmieniło”. Można znaleźć nowe znaczenie, choć pamięć o utracie pozostaje.
Co czym warto pamiętać?
🔹 Nie wszyscy przechodzimy przez te etapy w tej samej kolejności – czasem wracamy do poprzednich, czasem któryś omijamy
🔹 Nie ma „prawidłowego” czasu trwania żałoby – u niektórych trwa kilka miesięcy, u innych znacznie dłużej. Pomimo wyróżniania etapów żałoby, każdy przeżywa je w swoim własnym tempie.
🔹 Kluczowe jest, by dać sobie prawo do odczuwania – bez oceniania i presji, że „powinno już być lepiej”.
Jeśli czujesz, że żałoba Cię przytłacza, że pojawiają się objawy jak przewlekły smutek, poczucie beznadziejności, unikanie codzienności przez bardzo długi czas – warto skonsultować się ze specjalistą. Proces żałoby może być łagodzony przez wsparcie, a Ty nie musisz przechodzić przez niego sam/a.
__________________________
Centrum Psychoterapii Jaźniej
Umów wizytę: https://jazniej.pl/kontakt/
tel: 535-450-995
mail: centrum@jazniej.pl
Źródło:
Joseph, A. L., & Monkman, H. (2025). The Kübler-Ross five stages of grief model: a framework for human-centered health informatics. Context Sensitive Health Informatics: AI for Social Good, 70-74.
