14/05/2020
🌸🌸🌸OBRZĘKI W CIĄŻY🌸🌸🌸
Udostępniam Wam bardzo ciekawy post podesłany od jednej z Was - dziękuję Kasiu 🙂👌 - na temat obrzęków w ciąży. Temat naprawdę ważny i powinien być lekturą obowiązkową dla każdej kobiety.Zachęcam do przeczytania 🌸
Obrzękiem nazywamy gromadzenie się zbyt dużej ilości płynu w przestrzeni międzytkankowej.
Nasilają się one:
- wieczorem (i zwykle ustępują po wypoczynku lub na ranem),
- pod wpływem długotrwałego przebywania w niezmienionej pozycji - zarówno stojącej, jak i leżącej (a u osób unieruchomionych również na skutek chronicznego leżenia),
- u Pań, które w krótkim czasie bardzo przybrały na wadze,
- w ciąży wielorakiej.
Obrzęki objawiają się: zwiększonym obwodem w obrębie kończyny, uczuciem rozpierania, zaburzeniami czucia. Dodatkowo w obrębie nóg mogą pojawić się skurcze mięśniowe, a w obrębie rąk objawy zespołu cieśni nadgarstka (ból, drętwienie, zmniejszenie siły mięśniowej).
🚺 Przyczyny powstawania obrzęków w ciąży:
1. Powiększająca się macica i rosnący w niej dzidziuś uciskają na żyły miednicy i żyłę główną dolną, utrudniając odpływ krwi żylnej z nóg w kierunku serca,
2. Nadwaga i otyłość - bo choć w ciąży naturalnym jest przybieranie na wadze, to przekroczenie zalecanej jej granicy predysponuje do zaburzeń w układzie żylnym oraz zaburza ruchomość przepony, powodując zmniejszenie siły ssącej serca. Sprzyja również deformacjom w obrębie łuku stopy, co utrudnia odprowadzenie krwi z kończyn dolnych.
3. Zmiany w układzie hormonalnym, a przede wszystkim działanie estrogenów i progesteronu, które zmniejszają kurczliwość mięśni gładkich, w tym również mięśni gładkich budujących żyły.
4. Wzrost objętości krwi - spowodowany koniecznością odpowiedniego przepływu krwi przez macicę i łożysko do rozwijającego się dziecka, potrzeba jej więc więcej niż ilości krążącej w czasie przed zajściem w ciążę. Objętość krwi w ciąży wzrasta o około połowę. Wymaga to rozszerzenia się naczyń żylnych. Na skutek zwiększenia średnicy żył, brzegi zastawek mogą mieć problem w zetknięciu ze sobą swoich brzegów i w spełnianiu swoich funkcji (zapobieganiu cofaniu krwi).
5. Ograniczenie ruchu - jak napisałam wcześniej, przebywanie w niezmienionej pozycji przez dłuższy czas sprzyja powstawaniu obrzęków. Nie ma idealnej pozycji, w której bez ruchu nasze ciało funkcjonowałoby prawidłowo. Brak ruchu równoznaczny jest z brakiem pracy mięśni nóg, które - zwłaszcza mięśnie stóp i podudzi - wspomagają pracę układu naczyniowego, "pompując" krew i limfę w stronę serca.
6. Zatrzymywanie wody w organizmie - związane między innymi ze spadkiem ciśnienia osmotycznego krwi (płyny wydostają się poza naczynia do wnętrza komórek). Zatrzymywanie wody odbywa się również przez jej gromadzenie w łożysku, płynie owodniowym i organizmie dziecka, a w spodziewanym terminie porodu ilość ta wynosi około 3,5 l wody - a więc dodatkowe 3,5 kg! To również ma wpływ na uciskanie żył miednicy i żyły głównej dolnej (opisane w punkcie 1.).
🚺 Sposoby na obrzęki:
1. Odpoczynek z nogami uniesionymi powyżej linii serca - możesz pod nogi podłożyć poduszkę lub zwinięty koc,
2. Ćwiczenia przeciwobrzękowe polegające na ruchach w małych, dystalnych stawach. Wykonywane kilka razy dziennie, energicznie, po 20-30 powtórzeń w tempie 1 pełny ruch na 1 sekundę.
Przy obrzękach nóg:
- ruchy zginania i prostowania w stawach skokowych,
- ruchy krążenia w stawach skokowych
- zaciskanie i rozluźnianie palców stóp.
Przy obrzękach rąk:
- ruchy zginania i prostowania w nadgarstkach,
- ruchy krążenia w nadgarstkach,
- zaciskanie i rozluźnianie palców rąk.
3. Ćwiczenia rozciągające rąk i nóg (zwłaszcza łydek). Bez chaotycznych i szarpanych ruchów. Spokojne rozciąganie, trwające co najmniej pół minuty dla każdej z pozycji, nie powodujące bólu.
4. Ćwiczenia w basenie - ciśnienie hydrostatyczne odciąża naczynia krwionośne, ułatwia odpływ krwi żylnej w kierunku serca, zmniejsza ucisk dziecka na żyłę główną dolną, pozwala na wykonywanie ruchów w odciążeniu i w swobodnych pozycjach pozbawionych ryzyka upadku.
Jeśli masz tendencje do infekcji pochwy, skonsultuj z lekarzem możliwość stosowania probiotyków dopochwowych.
5. Kinesiotaping - metoda polegająca na naklejaniu specjalnych plastrów, które delikatnie podnoszą skórę, odbarczając przestrzeń, w której znajdują się naczynia krwionośne i limfatyczne. Zmniejsza to kompresję na naczynia i ułatwia krążenie krwi i limfy w obrębie aplikacji plastra. Dostępny u fizjoterapeuty.
6. Manualny drenaż limfatyczny - rodzaj masażu wspierającego odprowadzenie limfy i zmniejszanie obrzęków, wykonywany przez masażystę lub fizjoterapeutę.
7. Moczenie stóp w chłodnej wodzie, robienie zimnych okładów, stosowanie chłodzących żelów.
8. Stosowanie materiałów kompresyjnych (np. rajstop uciskowych).
9. Unikanie: gorących kąpieli, noszenia butów na obcasie i ciasnych ubrań (w tym również skarpet ze ściągaczami), nadmiernego spożycia soli.
❗️Pojawiające się w czasie ciąży obrzęki najczęściej nie są związane z poważnym stanem klinicznym i rzadko świadczą o patologii ciąży, choć ich występowanie wiąże się z dużym dyskomfortem przyszłej mamy.
❗️Mimo wszystko warto pokazać obrzęki lekarzowi, a bezwzględnie wtedy, gdy obejmują one inne części ciała (np. twarz) i towarzyszy im nadciśnienie tętnicze oraz jeśli w przeszłości pojawił się epizod żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.
Dobór ćwiczeń powinien być indywidualny, a ich wprowadzenie powinna poprzedzać konsultacja z lekarzem, który określi, czy nie istnieją żadne przeciwwskazania do ich wykonywania.
Literatura:
1. Bręborowicz M., Gruca-Stryjak K. i wsp.; Objawy zespołu kanału nadgarstka w ciąży i połogu; Ginekologia Polska; 2013; 10; str. 841-845.
2. Lesiak-Ropacka M., Kasperczyk J. i wsp.; Czynniki ryzyka rozwoju niewydolności żylnej kończyn dolnych w ciąży – część I; Ginekologia Polska; 2012; 83; str. 939-942.
3. Piecha M., Opala-Berdzik A. i wsp.; Wykorzystanie hydroterapii u kobiet w ciąży; Rehabilitacja w Praktyce; 2013; 3; str. 50-53.
4. Piekarska A., Pilich D. i wsp.; Rehabilitacja w ciąży… i boli mniej; Sztuka leczenia; 2019; 34(1); str. 65-71.
5. Skorupińska A., Sekuła N.; Zmiany zachodzące w organizmie kobiet w ciąży; Kosmetologia Estetyczna; 2017; 3; str.283-286.
6. Wawryków A., Korabiusz K. i wsp.; Obrzęki u kobiet w ciąży – możliwości postępowania fizjoterapeutycznego; Journal of Education, Health and Sport; 2017; 7(6); str. 136-144.
