02/02/2026
Zmiana objawowa a zmiana strukturalna
Filozofia ciągłej zmiany jest do pewnego stopnia sprzeczna z intuicją. Możemy pocieszać się myślą, że „jutro też będzie dzień”, ale po przebudzeniu będziemy zaskoczeni, gdy w lustrze nie ujrzymy tej samej twarzy, która kładła się spać poprzedniej nocy.
W literaturze psychodynamicznej często dokonuje się rozróżnienia między zmianą objawową a „strukturalną” – zmianą „pierwszego rzędu” i „drugiego rzędu”, jak określają to terapeuci systemowi. Odmalowany dom jest „objawowo” ulepszony, ale strukturalnie niezmieniony. Rozbiórka i przebudowa w nową konfigurację stanowiłaby zmianę strukturalną. Często używaną metaforą strukturalnej zmiany psychoterapeutycznej jest metamorfoza owada, w której po okresie poczwarki z radykalnie przekształconej larwy wyłania się motyl.
Chociaż zmiana „strukturalna” może być zwieńczeniem pracy terapeutów, zmiana objawowa dla osoby cierpiącej jest podstawowo istotna. Rozróżnienie to w żadnym wypadku nie jest jednoznaczne, ponieważ ulga objawowa może zapoczątkować głębsze procesy rozwojowe. Akt rzucenia palenia może dać byłym nałogowcom poczucie panowania nad sobą, które rozciąga się na inne aspekty ich życia: lepsze zdrowie płuc oznacza, że stają się bardziej aktywni, co z kolei przeciwdziała depresji itd. I odwrotnie, wartość pozornie strukturalnej zmiany w gabinecie terapeutycznym, która nie przekłada się na poprawę objawową w „zewnętrznym” życiu pacjenta, musi budzić wątpliwość.
Attachment in Therapeutic Practice, Jeremy Holmes, Arrietta Slade, wyd,. SAGE
tłumaczenie własne
fot Roselyn Tirado
