06/02/2026
🌟ADHD DZISIAJ🌟
Coraz więcej uświadamiamy się nawzajem o tym, jak może wyglądać ADHD zwane zaburzeniem neurorozwojowym a według mnie określane po prostu innym typem mózgu.
Wydaje się, że od jakiegoś czasu jesteśmy w specyficznym momencie dla bytu, jakim jest ADHD. Większa liczba diagnoz w tym zakresie związana z wieloma czynnikami sprawia, że część społeczeństwa w ogóle podważa sensowność tego zaburzenia, w tym wciąż niestety także niektórzy psychiatrzy.
To oni, nieaktualizując swojej wiedzy (a także podnosząc kwestię wiary lub niewiary w nie!), skazują pacjenta na dalszą tułaczkę.
Z niedokształconymi farmaceutami też są ciekawe historie, które można sprowadzić do jednego zdania podczas realizacji recepty na leki ADHD – „Czy pani/pan zdaje sobie sprawę, że to są leki narkotyczne?!” 💊😮
"Syndrom oszusta" też zasługuję tu na uwagę - u osób z ADHD, którym udało się otrzymać diagnozę sprawia, że sami nie wierzą w nią, czując, że to zwykła „fanaberia” lub usprawiedliwienie dla ich lat odkładania życia na później.
I nawet jestem w stanie zrozumieć z czego to wynika – mózgi ADHD czy AuDHD są dociekliwe i widzą wpływ wielu pobocznych czynników, jednak dość często nie potrafią znaleźć tzw. „core”, co sprawia, że wiecznie topią się w oceanie własnych wątpliwości.🤯
👉Coraz więcej osób zaczyna chodzić na psychoterapię, coaching ADHD lub konsultują się u psychologa.
Coraz częściej w przestrzeni publicznej mówi się otwarcie o różnych jednostkach chorobowych lub zaburzeniach osobowości, w których część objawów pokrywa się z ADHD (CHAD, borderline).
Coraz częściej wskazuje się na fakt, że ADHD zazwyczaj nie występuje solo – często idzie w pakiecie z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi czy cPTSD/PTSD.
Gdy dochodzi tu wysoki poziom maskowania🎭, to psychiatra lub psychoterapeuta muszą wykazać się niemal mistrzowską wnikliwością, aby odkryć wszystko, co ukryte pod modnym acz jednak niekoniecznie trafionym określeniem „wysokofunkcjonującego” osobnika.
👉Nasza społeczna wiedza ogólna wydaje się być już większa.
Upraszczając, wiemy już, że ADHD to nie tylko chłopiec skaczący po ławkach i że u dziewczynek może to wyglądać zupełnie inaczej, np. poprzez ucieczkę w fantazjowanie (brzmi niegroźnie, prawda?🤷♀️).
Spektrum jest bardzo szerokie. To oznacza, że są też dziewczynki, które nie mogą usiedzieć w miejscu i chłopcy "odlatujący myślami" albo obie te cechy w jednym ciele bez względu na płeć.
Wiemy też, że z ADHD się nie wyrasta, ale objawy mogą się zmieniać z wiekiem - nasilać lub blednąć w kluczowych aspektach: nieuwagi, impulsywności i nadpobudliwości.
I to, że osoby z ADHD mają większe prawdopodobieństwo posiadania genów ASD i na odwrót tylko w innej wariancji statystycznej (Rong, Wang, 2021; Micai, i inn., 2023; Rommelse, i inn., 2020).
To spektrum naprawdę złożone i zależne. Jeśli dodamy do tego problemy z pamięcią i filtrowaniem informacji, to już brzmi jak trudne do ułożenia puzzle z 1000 elementów.🧩🤯
🌟GENETYKA, ŚRODOWISKO CZY NEUROBIOLOGIA?🌟
Badania wskazują, że ADHD to kompilacja setek genów i ich wariantów, co oznacza, że wiele genów składa się na ryzyko uruchomienia się ADHD i specyficzny obraz u danej osoby.
Co bardzo istotne, można mieć geny ADHD, a nie mieć objawów, bo się nie ujawniły lub nie było zdarzenia spustowego (Demontis, 2023; Klein 2024; Kooij, 2025).
Na czynniki środowiskowe składa się stres prenatalny i dziecięcy, sen i rytm dobowy, dieta, ruch, mikrobiota, relacje i struktura otoczenia.
Zatem nie samo środowisko (czy według Gabora Mate trauma) i nie same geny odpowiadają za ujawnienie się ADHD, ale kompilacja wielu czynników, w tym neurobiologicznych (struktura i funkcjonowanie mózgu oraz neuroprzekaźników).
🌟AuDHD = ADHD +ASD🌟
Ostatnio coraz częściej mówi się o AuDHD, czyli wyjątkowym połączeniu ADHD i ASD w jednym ciele. U osoby z AuDHD nie można dostrzec jednoznacznego obrazu ASD ani ADHD. Coś tam pasuje, ale nie do końca.
Diagnoza nastręcza jeszcze większych trudności, bo cechy mogą się nawzajem wykluczać, a osoba z tym zaburzeniem musi balansować pomiędzy dwoma skrajnościami – niedobodźcowaniem a przebodźcowaniem.😵 Jednego dnia mogą przeważać jedne impulsy, innego dnia inne.
Cechy ASD mogą być także strategiami kompensującymi dla ADHD lub są to po prostu cechy "zdrowego dorosłego", czyli tej części nas, która potrafi wypracować odpowiednią strategię i inteligentnie ją dopasować, skategoryzować i zastosować. Oby tylko na chwilę i świadomie, aby nie wpaść w worek maskowania, które nas wykańcza.
Badania pokazują, że maskowanie opóźnia diagnozę, i nie dziwi mnie to – taka osoba na początku nie wie, że to robi, a psychoterapeuta nie jest magikiem, który potrafi od razu zobaczyć genezę procesów.
Oby w ogóle zobaczył, bo przecież osobę sprytnie maskującą się nazywa się wysokofunkcjonującą – można uznać że świetnie sobie radzi i nie ma wręcz żadnych problemów.
Do 2013 roku, do czasu ukazania się V edycji DSM, nie brano w ogóle pod uwagę możliwości współwystępowania ASD i ADHD
🌟WSZYSCY DZIŚ MAMY ADHD? SERIO?🌟
Jak w takim razie nazwać osobę neuroatypową, która odkryła swoje maskowanie i idzie z pełną świadomością ku autentyczności? Dodatkowo nauczyła się zdrowo regulować, stawiać granice i nie iść za impulsem?
Według mnie to totalny wymiatacz, „świadomix”💪, który rozumie siebie, odpowiednio reguluje emocje i w końcu chce być sobą, odpuszczając jedynie wtedy gdy uzna, że nie warto. W ten sposób zdobywa to, co osoba neurotypowa po prostu posiada.
Zatem to „dziewczyńskie niegroźne fantazjowanie”, o którym wspomniałam na początku, może świadczyć o wielu trudnościach z jakimi przyjdzie się mierzyć dorosłej kobiecie z ADHD lub AuDHD i już współczuję stopnia zawoalowania, chronicznego zmęczenia i procesu wychodzenia na prostą.
Jednak warto walczyć o siebie, o lżejsze jutro. Bo przychodzi taki dzień, że czujemy, że już wiemy, jak zarządzać sobą, swoim neuroatypowym mózgiem, jak balansować w zgodzie ze swoimi wartościami I z dbałością o swój komfort, granice, potrzeby i relacje. Dla każdego może to być inna droga odkrywania siebie.
👉Następnym razem więcej o psychoterapii, coachingu ADHD i innych formach wspierania siebie.📚
✋Oglądasz lub czytasz czasem moje posty? Zostaw znak w komentarzu, że jesteś lub napisz, co myślisz. Dzięki z góry!
Marlikovska 🫶
