15/02/2025
Boogaha Caloosha (Peptic Ulcer)
Boogaha caloosha waa nabar furan oo ka samaysma xuubka gudaha ee caloosha, mindhicirka yar (duodenum), ama hunguriga, taasoo ay keento aash*tada caloosha iyo enzymes-ka dheefshiidka.
Noocyada Boogaha Caloosha:
1. Boogaha caloosha (Gastric ulcers) โ Waxay ka samaysmaan caloosha.
2. Boogaha duodenal (Duodenal ulcers) โ Waxay ka samaysmaan qeybta h**e ee mindhicirka yar (duodenum).
3. Boogaha hunguriga (Esophageal ulcers) โ Waxay ka samaysmaan hunguriga (way yar yihiin).
Sababaha Keena:
1. Infection-ka bakteeriyada Helicobacter pylori (H. pylori) โ Waa sababta ugu weyn; waxay daciifisaa xuubka caloosha.
2. Isticmaalka dheer ee daawooyinka NSAIDs โ Sida aspirin, ibuprofen, iyo naproxen, waxay dhaawici karaan xuubka caloosha.
3. Soo saarista aash*tada caloosha oo aad u badan โ Waxay ka dhalan kartaa walwal, sigaarka, khamriga, ama cudurka Zollinger-Ellison syndrome.
4. Sigaarka iyo khamriga โ Waxay kordhiyaan aash*tada caloosha waxayna dib u dhigaan bogsashada.
5. Cunnooyinka kulul iyo walbahaarka โ Si toos ah uma keenaan boogo, laakiin waxay ka sii dari karaan calaamadaha.
Calaamadaha:
1. Xanuun gubasho leh oo caloosha ka dareemayo, badanaa inta u dhexeysa cuntooyinka ama habeenkii.
2. Calool barar, lalabo, ama matag.
3. Saxarada madow ama dhiig leh (haddii uu dhiigbaxo jiro).
4. Miisaan lumis aan la garanayn sababteeda.
Baadhitaanka:
1. Endoscopy โ Tubbo yar oo leh k**arad ayaa lagu fiiriyaa xuubka caloosha.
2. Baadhitaanka H. pylori โ Dhiig, saxaro, ama neefsasho ayaa lagu ogaan karaa infection-ka.
3. Barium swallow X-ray โ Waxay muujin kartaa boogaha ku jira dheefshiidka.
Daaweynta:
1. Antibiotics โ Waxaa lagu tirtiraa H. pylori.
2. Proton pump inhibitors (PPIs) โ Waxay yareeyaan aash*tada caloosha (sida omeprazole, pantoprazole).
3. H2-receptor blockers โ Waxay yareeyaan aash*tada (sida ranitidine, famotidine).
4. Antacids โ Waxay si ku-meel-gaar ah u baabi'in karaan aash*tada caloosha.
5. Isbeddel nololeed โ Iska ilaali NSAIDs, khamriga, sigaarka, iyo cunnooyinka kulul.
FG: Haddii aan la daweyn, boogaha caloosha waxay keeni karaan dhibaatooyin halis ah sida dhiigbax gudaha ah, dalool ka samaysma caloosha, ama xannibaad dheefshiidka ah.
Dr Mohamed Yusuf