21/01/2025
သတင်းဆိုး၊ ကျွန်တော်တို့ ဆရာဝန်တွေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း မပြောချင်၊ လူနာကိုလည်း နားမထောင်စေချင်သော သတင်းစကား ပေါ့ဗျာ။ သို့သော်လည်း မပြောမပြီး၊ မတီးမမြည်ဆိုသလို၊ ဆိုရေးရှိက ဆိုအပ်လှ၏ဆိုပြီး လူနာအား ဖွင့်ဆိုရှင်းပြရခြင်း။
Breaking the bad news လို့ဆေးစာအုပ်တွေထဲမှာ ရေးကြတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဆရာဝန်တွေ ရှောင်လွှဲလို့ မရနိုင်တဲ့ အလုပ်တခုပေါ့။ ဆေးပညာ ဘာသာရပ်တိုင်းမှာ ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ OG မှာလဲရှိတာပေါ့။ အများကြီးပဲ။ အဲဒါတွေထဲက တခုဖြစ်တဲ့ Anencephaly ဆိုတဲ့အကြောင်း ပြောပြချင်လို့ပါ။
Anencephaly ဆိုတာ လူနာကို ရှင်းပြရ တော်တော်ဆိုးတဲ့ ရောဂါဗျ။ OG ဘဝမှာ တနှစ်ကို တယောက်၊ နှစ်ယောက်လောက် ကြုံရလေ့ရှိပါတယ်။
ဘာဖြစ်တာလဲဆိုတော့ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်ရဲ့ ဗိုက်ထဲက ကလေးလေးက ဗိုက်ထဲမှာရှိနေသမျ အချင်းအားကိုးနဲ့ အသက်ရှင်မယ်။ မွေးထွက်လာပြီ၊ အချင်းနဲ့ ဆက်ထားတဲ့ ချက်ကြိုးကိုဖြတ်လိုက်ပြီ။ အသက်ရှင်ဖို့ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် အသက်ရှူရတော့မယ်ဆိုရင်ကျ မရှူတတ်တော့ဘူး။ မွေးထွက်လာပြီး နာရီပိုင်းအတွင်းမှာ သေသွားကြတယ်။
ကျွန်တော်တို့ ဆေးပညာစကားနဲ့ဆိုရင် The fetus is incompatible with extrauterine life. လို့ပြောကြတယ်။
ကိုယ်ဝန်တွေက ကိုးလလွယ် ဆယ်လဖွားလို့ ဆိုရိုးစကားရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က ကိုယ်ဝန်ကို သုံးပိုင်းပိုင်းတယ်။ ပထမ သုံးလ (first trimester)၊ ဒုတိယ သုံးလ (second trimester)၊ နဲ့ တတိယ သုံးလ (third trimester) ဆိုပြီးတော့ပေါ့။
ပထမ သုံးလ ကိုယ်ဝန်ရှိခါစ ဗိုက်ထဲက သန္ဓေသားလေးကို embryo လို့ခေါ်တယ်။ ဒုတိယ သုံးလနဲ့ တတိယ သုံးလ ဗိုက်ထဲက ကလေးလေးကိုကျ fetus လို့ခေါ်တယ်။
ဘာကွာသွားတာလဲဆိုတာ မြင်သာအောင် ပြောရမယ်ဆိုရင် အုတ်ခဲပုံကြီးနဲ့ အုတ်စီပြီး အကြမ်းထည် တိုက်အိမ်နဲ့ ကွာသလိုပေါ့ဗျာ။
စစချင်း မျိုးအောင်တော့ အဖိုမျိုးစေ့ spermatozoa နဲ့ အမမျိုးစေ့ o**m တို့ပေါင်းစပ်ကြပြီး zygote လို့ခေါ်တဲ့ သန္ဓေသား ဆဲလ် cell လေးတခုဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီဆဲလ်လေးက အချိန်တိုင်း ဘိုးဘိုးအောင် တန်ခိုးနဲ့ နှစ်ဆတိုးဆိုပြီး ပွားများလာလိုက်တာ အုတ်ပုံကြီးလို ဆဲလ်တွေ အစုလိုက်၊ အပုံလိုက်ဖြစ်လာရော။ အဲဒီတော့မှ အချင်းဖြစ်မယ့် ဆဲလ်တွေက အချင်းဖြစ်မယ့်နေရာသွား၊ ကလေးဖြစ်မယ့် ဆဲလ်တွေက ကလေးဖြစ်ကြဆိုပြီး တိုက်ဆောက်သလို အုတ်တွေကို စီလိုက်ကြတယ်။
အဲဒီလို အုတ်ပုံကြီးကနေ တိုက်အိမ်အကြမ်းထည်၊ တနည်းပြောရရင် သန္ဓေခဲလေး zygote ကနေ အချင်း၊ ခေါင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်၊ ခြေနှစ်ဘက်၊ လက်နှစ်ဘက် လူပုံစံ အကြမ်းထည် ပေါ်လာတဲ့အထိ ဖွံ့ဖြိုးမှုက ကိုယ်ဝန် ပထမ သုံးလ embryo အဆင့်မှာတင် အပြီးသတ်ရပါတယ်။ လူပုံစံ ပေါ်နေပြီ၊ သို့သော် အရပ်အမောင်းကတော့ လူကြီးလက်တဆစ်လောက်ပဲ ရှိသေးတယ်ပေါ့ဗျာ။ ပထမ သုံးလ embryo အဆင့် ပြီးတဲ့အခါမှာပေါ့။
ဒုတိယ သုံးလနဲ့ တတိယ သုံးလမှာ လူပုံစံ အကြမ်းထည်ပေါ်ပြီးသား fetus ကလေးလေးက ဆက်ပြီးကြီးထွားလာတယ်ပေါ့။ မွေးခါနီးကျ တတောင်လောက်ရှိတဲ့ ကလေးကြီးဖြစ်သွားတာပေါ့။
ဒါကြောင့် ကိုယ်ဝန်ရှိခါစ ပထမသုံးလ၊ embryo stage၊ အုတ်ပုံကြီးကနေ တိုက်အိမ်အကြမ်းထည် ပုံပေါ်လာဖို့ အုတ်စီတဲ့အဆင့်၊ စာစကားနဲ့ပြောရရင် organogenesis အဆင့်သည် အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်ဗျ။ အုတ်စီမှားသွားရင် လူနေလို့မရတဲ့ တိုက်အိမ်ဖြစ်သွားမှာပေါ့။
ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့ အာ့လိုအရေးအကြီးဆုံး အဆင့်မှာ အမျိုးသမီးတွေက သူတို့ကိုယ်သူတို့ ကိုယ်ဝန်ရနေပြီလို့ မသိကြသေးတာပဲ။ ဒါကြောင့်ပဲ ကျွန်တော်တို့ ဆရာဝန်တွေက ကလေးယူမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး ကိုယ်ဝန်တားဆေးတွေ အားလုံးရပ်လိုက်တဲ့ အချိန်ကစပြီး မိခင်လောင်းကို တနေ့ ဖေါလစ်အက်ဆစ် folic acid တလုံးသောက်ခိုင်းတာပါ။
ကိုယ်ဝန်ဆောင် စောင့်ရှောက်မှုသည် ကိုယ်ဝန်မရခင်ကကို စရပါတယ်ဗျ။ Pre-pregnancy counselling clinic လို့ခေါ်ပါတယ်ဗျ။ ဗိုက်ကြီးတဲ့ ကိုးလလုံးလုံးလဲ ပေါ်မလာ၊ ဗိုက်နာနာချင်းလဲ မရောက်လာ၊ အသည်းအသန်ဖြစ်မှ ညကြီးအချိန်မတော် ရောက်လာပြီး စောင်ဆရာဝန်တွေလို့ ဆဲသွားတဲ့ ဗိုက်ကြီးသည် မမများ သိစေဖို့ပါဗျ။
ပြောနေရင်းနဲ့ ဘယ်ရောက်သွားပါလိမ့်။ အော် Anencephaly အကြောင်း ပြောမလို့နော်။ အဲဒါ အုတ်စီတာ မှားသွားတာပဲဗျ။ ဘယ်နားလေးမှာလဲဆိုတော့ ဦးခေါင်းခွံနဲ့ ဦးနှောက်နေရာမှာ။ နဖူးရိုးပြား frontal bones, နားထင်ရိုးပြား perital bones, နောက်စေ့ရိုးပြား occipital bone, နဲ့ ဦးနှောက် နောက်ဘက်ခြမ်း ပါမလာတာ။ အောက်ပိုင်းက လုံးဝအကောင်း။ ခြေလက်အင်္ဂါစုံတယ်။ မျက်နှာကလဲအကောင်း။
ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့ အထက်ကပြောခဲ့တဲ့ အရာတွေ အားလုံးမပါ၊ ဦးရေပြားလေးပဲ ပါတာပေါ့။ အဲဒါကို ကိုယ်ဝန် ၂၀-၂၂ ပါတ်ကြားရိုက်တဲ့ anomaly scan USG မှာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်ရပါပြီဗျ။
ပြဿနာက အဲဒီမှာစတယ်။ ကလေးလေး fetus is Anencephaly. Baby is incompatible with extrauterine life. အမေ့ဗိုက်ထဲမှာ ရှိနေသမျ အသက်ရှင်မယ်။ မွေးထွက်ပြီးတာနဲ့ နာရီပိုင်းအတွင်း သေမယ်လေ။ ဘာလုပ်ကြမလဲ။ အမေကို ဘယ်လိုမှ မရှင်နိုင်မယ့် ကလေးကို နေ့စေ့လစေ့အထိ ကိုယ်ဝန်ကို လွယ်ခိုင်းထားမလား။ သိသိချင်းပဲ ကလေးကို ထုတ်ပြစ်မလား။ အမေကိုပဲ ဆုံးဖြတ်ခိုင်းရပါတယ်ဗျ။ USG အရ ၂၀-၂၂ ပါတ်မှာ Anencephaly ဆိုတာကို ၁၀၀% သေချာအောင် ပြောနိုင်ပေမယ်လို့ မိခင်ကကျ သူ့ကလေး လှုပ်နေတယ်လို့ ခံစားရတော့ မွေးထွက်ပြီးပြီးချင်း သေမှာလို့ ပြောတာကို လက်ခံဖို့ အရမ်းခက်ခဲတတ်ပါတယ်။
သီးသန့်အခန်းထဲမှာ ခေါ်ပြီး သေချာရှင်းပြရပါတယ်။ ကလေးကတော့ အမေ့ဗိုက်ထဲမှာ ရှိနေသမျတော့ အသက်ရှင်နေမှာပဲ။ မွေးထွက်လာပြီးရင်တော့ နာရီပိုင်းပဲနေပြီး သေမှာပဲ။
အဲဒီလိုကလေးကို နေ့စေ့လစေ့ရောက်၊ သဘာဝအတိုင်း မွေးချိန်ထိအောင် စောင့်မလား၊ သိတဲ့အချိန်မှာပဲ ဆေးထည့်ပြီး မွေးထုတ်ပြစ်မလား။ လူနာနဲ့ လူနာရှင်ကို ဆွေးနွေးရပါတယ်ဗျ။ သူတို့ကတော့ သူတို့ကလေး လှုပ်နေတယ်ဆိုပြီး ဒါကိုလက်ခံဖို့ အတော်ခက်ခဲပါတယ်။
အကြေအလည် ရှင်းပြပြီးလို့ လက်ခံတယ်၊ ကိုယ်ဝန်ကို အဆုံးသတ်လိုက်တော့မယ်၊ သဘောတူတယ် ဆိုရင်လဲ သားအိမ်ပွင့်ဆေး၊ ကိုခြောက်နာရီခြားတခါနဲ့ အကြိမ်ရေ ဘယ်လောက်မှန်း မသိအောင် ထည့်ရနိုင်ပါတယ်။ တချို့က နှစ်ခါ၊ သုံးခါနဲ့ ထွက်သွားနိုင်သော်လည်း တချို့က လေး၊ ငါးရက်ကြာအောင် ဆေးထည့်ရတာမျိုးလဲ ရှိတတ်ပါတယ်။ လူနာကို အလိုမလိုက်ပဲ ခွဲမွေးမပေးဖို့တော့ လိုတာပေါ့ဗျာ။ ဗိုက်နာလာရင်လဲ ရှိတဲ့ဘယ်အနာသက်သာတဲ့ ဆေးသုံးသုံး အဆင်ပြေတယ်လေ။ ကလေးအကြောင်းက စဉ်းစားစရာမှ မလိုတာပဲ။
ပြောပြချင်တာက ကလေးယူမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး ကိုယ်ဝန်တားဆေးတွေ ရပ်လိုက်တဲ့အချိန်ကစလို့ တနေ့ကို folic acid တလုံးသောက်ပါဗျ။
အားလုံးပဲ မတော်တဆ sexual pleasure ကြောင့်ရသွားတဲ့ ကိုယ်ဝန်မဟုတ်ပဲ လိုလိုလားလား ဖိတ်ခေါ်ပြီးရသွားတဲ့ planned pregnancy တွေဖြစ်ကြပါစေဗျာ။
