16/02/2026
FAHAMU KWA KINA SABABU ZINAZO PELÉKEA MAUMIVU KIUNONI NA YANASHUKA MIGUUNI
Viungo vya L4-L5 na L5-S1 katika uti wa mgongo wa chini (Lumbar Spine) ndio maeneo yanayoathirika zaidi (karibu 95% ya visa vya disc kuharibika) kwa sababu hubeba mzigo mwingi wa mwili, hasa tunapoinama au kunyanyua vitu vizito.
Haya hapa ndio yanayotokea hasa kufanya disc kutuna (bulge) au kutokeza (herniate) na kubana neva:
Mfumo wa Disc na Sababu za Kubana Neva
1. Muundo wa Disc na Mabadiliko (Degeneration)
Disc (diski) ni k**a matakia ya asili (shock absorbers) yaliyopo kati ya mifupa ya uti wa mgongo (vertebrae). Kila disc inaundwa na sehemu mbili kuu:
âś…Nucleus Pulposus (Kiini cha Ndani): Sehemu laini, yenye utelezi na maji mengi katikati, inayofanya kazi k**a mto wa mshtuko.
âś… Annulus Fibrosus (Ganda la Nje): Safu ya nyuzi ngumu (fibrous ring) inayozunguka na kulinda kiini cha ndani.
Kinachotokea:
âś…Kuzeeka na Kupoteza Maji: Kadri mtu anavyozeeka, disc hupoteza maji yake (hali inaitwa dehydration). Hii huifanya disc kupungua unyumbufu na kuwa ngumu, na hivyo kushindwa kufanya kazi ya kunyonya mshtuko vizuri.
âś… Kupasuka au Kuchanika: Kutokana na uchakavu au msongo wa mara kwa mara, nyuzi za nje (Annulus Fibrosus) huanza kupasuka au kuchanika kwa urahisi.
2. Disc Kutuna (Bulge) au Kutokeza (Herniation)
Hapa ndipo tatizo linapotokea hasa:
âś…Disc Bulge (Kutuna): Kiini cha ndani (Nucleus Pulposus) husukuma ganda la nje la Annulus Fibrosus. Ganda hili linatuna na kusogea kidogo nje ya nafasi yake, lakini halipasukii kabisa.
âś… Disc Herniation (Kutokeza/Kuteleza): Hii hutokea wakati ganda la nje linachanika kabisa, na kiini laini cha ndani (Nucleus Pulposus) kinatoka nje (au kinateleza) hadi kwenye mfereji wa uti wa mgongo (spinal canal).
3. Kubana na Kuwasha kwa Neva
Sehemu hizi zilizotuna au kutokeza za disc ndizo hukutana na Neva za L4, L5 na S1, ambazo kwa pamoja huunda neva kubwa ya Sciatic.
Neva hizi zikibanwa, matatizo mawili hutokea:
âś… Msukumo wa Kimakanika (Mechanical Compression): Sehemu iliyotoka ya disc hulemea (kubana) neva moja kwa moja, na kuzuia mawasiliano ya kawaida ya neva.
âś… Kuwaka/Kuvimba (Inflammation): Nyenzo inayotoka kwenye kiini cha disc
