Chia Sẻ Kiến Thức Y Khoa

26/02/2026

TÍNH LƯỢNG DỊCH TRUYỀN DUY TRÌ Ở TRẺ EM

The Holliday–Segar 4-2-1 rule là công thức kinh điển dùng để tính dịch truyền duy trì (maintenance IV fluids) ở trẻ em dựa trên cân nặng. Quy tắc này được đề xuất năm 1957 bởi Holliday và Segar, dựa trên nhu cầu chuyển hóa và mất nước sinh lý của trẻ.
https://bsykhoa.wordpress.com/

25/02/2026

PHÂN LOẠI SUY THẬN CẤP: TRƯỚC THẬN, SAU THẬN VÀ TẠI THẬN

Phân loại suy thận theo cơ chế sinh lý bệnh thành ba nhóm: trước thận, tại thận và sau thận là cách tiếp cận nền tảng trong lâm sàng, bởi nó giúp định hướng nhanh nguyên nhân gây giảm mức lọc cầu thận và lựa chọn chiến lược xử trí phù hợp. Dù biểu hiện chung thường là tăng creatinin máu và rối loạn nội môi, bản chất bệnh sinh của mỗi nhóm lại khác nhau

1/ Suy thận cấp trước thận:

Cơ chế: suy thận cấp trước thận xảy ra khi giảm tưới máu thận dù nhu mô chưa tổn thương. Các tình trạng như mất nước, xuất huyết, sốc nhiễm trùng hoặc suy tim kích hoạt hệ giao cảm và RAAS, làm co mạch và tăng giữ muối nước để duy trì thể tích tuần hoàn. Tuy nhiên, co mạch quá mức làm giảm áp lực lọc cầu thận và giảm mức lọc cầu thận tạm thời.

Các tình trạng thường liên quan: mất nước, xuất huyết, sốc nhiễm trùng, suy tim, nhồi máu cơ tim, xơ gan (hội chứng gan-thận), phản vệ, dùng lợi tiểu quá mức hoặc tụt huyết áp sau phẫu thuật/gây mê.

2/ Suy thận cấp tại thận:

Cơ chế: suy thận cấp tại thận xảy ra khi 4 cấu trúc chính của nephron ở cầu thận, ống thận, mô kẽ hoặc mạch máu thận bị tổn thương trực tiếp, làm rối loạn quá trình lọc và tái hấp thu. Thiếu máu kéo dài, độc tính thuốc hoặc phản ứng viêm có thể gây hoại t.ử tế bào ống thận, phá vỡ hàng rào lọc cầu thận và giảm tưới máu vi mạch, dẫn đến giảm mức lọc cầu thận mang tính cấu trúc và thời gian hồi phục thường kéo dài.

Các bệnh liên quan: gồm hoại t/ử ống thận cấp do thiếu máu hoặc thuốc độc thận, viêm cầu thận cấp do lupus, IgA, hậu nhiễm, viêm thận kẽ cấp do thuốc hoặc nhiễm trùng, cùng các bệnh lý mạch máu thận như viêm mạch, HUS, TTP hoặc huyết khối mạch thận.

3/ Suy thận cấp sau thận:

Cơ chế: Suy thận cấp sau thận xảy ra khi dòng chảy nước tiểu bị tắc nghẽn từ bể thận đến niệu đạo, làm tăng áp lực ngược dòng lên ống thận và cầu thận, từ đó giảm chênh lệch áp lực lọc và giảm GFR. Nếu tắc nghẽn kéo dài, áp lực cao gây giảm tưới máu thận, phản ứng viêm và tổn thương ống – kẽ, khiến tình trạng có thể chuyển thành tổn thương tại thận.

Các bệnh liên quan: Nguyên nhân thường gặp gồm sỏi tiết niệu (niệu quản, bàng quang, niệu đạo), phì đại tuyến tiền liệt, u chèn ép đường tiểu, hẹp niệu đạo, cục máu đông hoặc bàng quang thần kinh gây bí tiểu.

4/ Kết luận

Nhóm trước thận chủ yếu liên quan đến giảm tưới máu và thường có khả năng hồi phục nhanh nếu được điều chỉnh kịp thời, trong khi suy thận tại thận phản ánh tổn thương cấu trúc thực sự của nephron do thiếu máu kéo dài, độc tính thuốc hoặc phản ứng viêm nên thời gian hồi phục thường chậm hơn. Ngược lại, suy thận sau thận bắt nguồn từ tắc nghẽn đường tiểu, làm tăng áp lực ngược dòng và giảm mức lọc cầu thận.

Nếu giải phóng sớm, chức năng thận có thể cải thiện đáng kể. Việc nhận diện đúng cơ chế nền tảng không chỉ giúp định hướng chẩn đoán mà còn quyết định chiến lược điều trị và tiên lượng cho người bệnh.

-----------------------------

22/02/2026

Quy trình kỹ thuật đo áp lực tĩnh mạch trung tâm bằng cột nước thước đo áp lực.

I. ĐẠI CƯƠNG – Áp lực tĩnh mạch trung tâm – Central Venous Pressure- viết tắt là CVP.- Giá trị bình thường của CVP là 5 – 7 cmH20.- Đo CVP thường được áp dụng ở những Người bệnh nặng cần theo…

04/02/2026

Có một chỉ số gan thường bị bỏ qua trong kết quả xét nghiệm.

Không gây ồn ào như men gan. Không tăng vọt như chỉ số viêm.

Nhưng nếu nó giảm, nghĩa là gan bạn thực sự đang đuối.

Đó chính là Albumin... và người bạn đi cùng nó: Globulin.

* Albumin: Cách gan cho bạn biết "tôi sắp quá tải rồi đó"

Albumin là loại protein do gan sản xuất hoàn toàn. Không có chỗ nào khác trong cơ thể chịu trách nhiệm thay nó. Điều này nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng lại là mấu chốt:

Khi albumin giảm, nghĩa là gan bạn đang gồng lắm rồi.

Khoảng tối ưu của Albumin: 40–50 g/L. Nếu dưới 35 g/L, đã là mức báo động.

Lý do? Vì gan là "nhà máy sản xuất". Nếu nhà máy này bị tổn thương hoặc kiệt sức, sản phẩm (albumin) sẽ giảm.

Ngoài ra, trong tình trạng viêm nặng hoặc mất đạm, cơ thể cũng không giữ được lượng albumin ổn định.

Dấu hiệu cần lưu ý:

* Mệt mỏi kéo dài không rõ lý do
* Sụt cân, ăn không ngon
* Phù tay chân nhẹ, đặc biệt về chiều tối

Những triệu chứng đó thường bị gán cho "căng thẳng", nhưng nếu nhìn kỹ chỉ số albumin, bạn sẽ thấy điều khác thường.

* Globulin: Khi hệ miễn dịch "bật chế độ chiến đấu"

Trái ngược với albumin, globulin là nhóm protein do hệ miễn dịch sản xuất – bao gồm cả kháng thể và các protein viêm.

Nếu albumin là năng lực sản xuất, thì globulin là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang phải chiến đấu với thứ gì đó lâu dài.

Tăng globulin thường gặp trong:

* Viêm gan virus mạn tính (B, C)
* Bệnh tự miễn (viêm gan tự miễn, lupus...)
* Một số bệnh lý ác tính như đa u tủy

Điều quan trọng là: Globulin không phải chỉ tăng khi có nhiễm trùng cấp tính. Nó tăng trong viêm mạn, dai dẳng, âm thầm gặm mòn sức khỏe mà bạn không hề hay biết.

* Tỷ số A/G: Thước đo cân bằng giữa sản xuất và miễn dịch

Tỷ số A/G là tỉ lệ giữa Albumin và Globulin. Trong một cơ thể khoẻ mạnh, tỷ số này luôn lớn hơn 1.

Nếu A/G < 1, tức là gan đang suy yếu (giảm albumin) hoặc hệ miễn dịch đang hoạt động quá mức (tăng globulin).

Khi chỉ số này bị đảo ngược, có thể (nhấn mạnh là có thể ạ) là dấu hiệu của:

* Xơ gan
* Viêm hệ thống nặng
* Suy giảm chức năng gan ở giai đoạn trễ

Nhiều người có men gan bình thường, không đau bụng, không vàng da... nhưng A/G đã < 1. Đó là những ca dễ bị bỏ sót nhất. Nếu không phát hiện sớm, dễ bước vào giai đoạn xơ hóa mà không hề hay biết.

* Vì sao 3 chỉ số này nên được xem cùng nhau?

Một chỉ số đơn lẻ dễ gây hiểu lầm. Nhưng khi bạn xem Albumin, Globulin và tỷ số A/G cùng lúc, bạn sẽ thấy bức tranh rõ hơn:

* Albumin thấp + Globulin cao → A/G < 1 = Nguy cơ (nguy cơ nguy cơ ạ) xơ gan, viêm mạn tính

* Albumin ổn + Globulin tăng nhẹ = Đáp ứng miễn dịch, có thể do virus, cần theo dõi sát

* Albumin thấp + Globulin bình thường = Gan suy, chưa có yếu tố miễn dịch

Và nếu bạn là người đang sống chung với viêm gan B hoặc C, đừng chỉ theo dõi men gan.

Hãy để ý cả những chỉ số này – vì nó cho thấy gan còn đủ sức chống chọi hay không.

* Đừng chỉ nhìn men gan rồi yên tâm

Albumin và Globulin không kêu gào. Chúng âm thầm phản ánh cuộc chiến trong cơ thể.

Đôi khi, xét nghiệm "bình thường" lại che giấu một vấn đề nghiêm trọng. Và ngược lại, ba chỉ số này có thể cứu bạn khỏi một giai đoạn bệnh nặng – nếu bạn biết cách nhìn.

Vì vậy, lần tới khi cầm kết quả xét nghiệm trên tay... đừng chỉ xem các chỉ số đơn lẻ mà hãy xem tổng thể các chỉ số và các yếu tố nguy cơ đi kèm nhé ạ.

Lưu ý: bài viết giúp bạn hiểu hơn về chỉ số để dự phòng, thay đổi lối sống - sống khỏe từ gốc. Không mang tính chất chẩn đoán và kết luận.

Nếu có bệnh hãy gặp bác sĩ, nếu cần hỗ trợ về dinh dưỡng dự phòng và hỗ trợ điều trị phục hồi hãy gặp Lành❤

31/01/2026

Dinh dưỡng cho người bệnh nặng

MỤC TIÊU -Nhận diện nguy cơ suy dinh dưỡng và chỉ định can thiệp sớm: Áp dụng các công cụ sàng lọc (mNUTRIC, NRS-2002) cùng các yếu tố lâm sàng để phát hiện bệnh nhân ICU rơi vào nguy cơ dinh dưỡng…

23/01/2026

🔥Gan là trung tâm sản xuất hầu hết các yếu tố đông máu thiết yếu (như fibrinogen, prothrombin, V, VII, IX, X, protein C, S), đồng thời điều hòa các yếu tố chống đông máu (antithrombin).
‼️Vai trò của gan trong quá trình đông máu
+Tổng hợp protein: Gan tổng hợp các protein huyết tương cần thiết cho quá trình đông máu, bao gồm các tiền enzyme và enzyme, tất cả đều phụ thuộc vào vitamin K (trừ yếu tố V và VIII).
+Điều hòa cân bằng: Gan sản xuất cả yếu tố đông máu và các chất ức chế (protein C, S, antithrombin), giúp duy trì sự cân bằng mong manh giữa đông máu và chống đông.
+Thanh thải: Gan giúp loại bỏ các yếu tố đông máu đã hoạt hóa khỏi tuần hoàn.
👉Bệnh gan (VD: xơ gan, viêm gan kịch phát, gan nhiễm mỡ cấp tính khi mang thai) làm suy giảm tổng hợp các yếu tố này, dẫn đến rối loạn đông máu, dễ chảy máu do thiếu hụt, hoặc đôi khi tăng đông và hình thành cục máu đông trong lòng mạch

22/01/2026

Xuất huyết tiêu hóa do tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Xuất huyết tiêu hóa cao do tăng áp lực tĩnh mạch cửa (ALTMC) là xuất huyết do vỡ búi giãn tĩnh mạch thực quản, dạ dày hoặc tá tràng mà trong đó phần lớn là do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản. I. L…

18/01/2026

Tại sao aspirin không có chỉ định trong điều trị dự phòng rung nhĩ ? Cùng ad tìm hiểu cơ chế hình thành của từng loại huyết khối để cho chỉ định thuốc phù hợp nhé.

18/01/2026

KINH NGHIỆM CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT CÁC RỐI LOẠN NHỊP NHANH TRÊN THẤT (SVT) 💥
- Bước đầu tiên: Xác định tính chất nhịp
Nhịp đều → Khoảng PP cố định
Nhịp không đều → Khoảng PP biến đổi
- Trong thực hành lâm sàng:
Nếu bạn gặp nhịp nhanh đều, >150 lần/phút nghĩ nhiều đến AVNRT/AVRT
Nếu nhịp không đều, không thấy sóng P xoang rõ, nghĩ nhiều đến rung nhĩ
Nếu sóng P' có nhiều hình dạng, có thể là nhịp nhanh nhĩ đa ổ
Nếu sóng "răng cưa" + tần số cao, có thể là cuồng nhĩ (flutter)
Website: https://bsykhoa.wordpress.com/

16/01/2026

Tiếp cận xử trí TRẠNG THÁI ĐỘNG KINH

11/01/2026

ECG changes in electrolyte imbalances

06/01/2026

Học nhanh hội chứng cushing.
website: https://bsykhoa.wordpress.com/