02/11/2025
ACYLCLOVIR - thuốc kháng virus và một số điều cần chú ý
🧚♀️Các chỉ định chính
Acyclovir FDA chấp thuận cho: nhiễm Herpes simplex virus (HSV) sinh dục và viêm não HSV.
Sử dụng off-label/ thêm cho: HSV da niêm mạc, Varicella‑zoster virus (VZV) như zona và thủy đậu.
/-flag Cơ chế tác dụng
Acyclovir là analog nucleoside (giống deoxyguanosine), khi virus đã nhiễm tế bào thì được virus thymidine kinase (TK) bị phosphorylate thành dạng hoạt động (triphosphate) → gắn vào DNA polymerase virus và chấm dứt tổng hợp ADN virus. Vì chỉ virus có TK nên chọn lọc tương đối cao so với tế bào lành.
❤️Dược động – dược lực
Hấp thu đường uống kém: sinh khả dụng ~10-20%.
Thải trừ chủ yếu qua thận (lọc + bài tiết ống thận); cần điều chỉnh liều khi suy thận.
🧚♀️Liều dùng & lưu ý lâm sàng
Viêm não HSV: 10 mg/kg IV mỗi 8 giờ khoảng 21 ngày.
Zona/thuỷ đậu (người khỏe mạnh): uống 800 mg 4-5 lần/ngày trong 5-7 ngày.
Khi truyền IV: pha dung dịch ≤ 7 mg/mL, truyền trong ≥1h để tránh tổn thương thận và viêm tĩnh mạch
Theo dõi chức năng thận, tránh dùng cùng nhiều thuốc độc thận, bù nước đầy đủ
🦂Tác dụng phụ & chống chỉ định
Tác dụng phụ thường: mệt mỏi, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau đầu.
Quan trọng: suy thận cấp (do kết tinh acyclovir trong ống thận), nhiễm độc thần kinh (lú lẫn, ảo giác) ở người suy thận hoặc liều cao.
Chống chỉ định tuyệt đối: quá mẫn với acyclovir. Cần thận trọng cao với chức năng thận giảm, người suy giảm miễn dịch.
🩺 Ứng dụng tại lâm sàng
Khởi trị sớm khi nghi ngờ HSV/VZV là rất quan trọng để cải thiện kết quả.
Đối với người suy thận hoặc bệnh nặng, chọn truyền IV và điều chỉnh liều.
Tuy thuốc hữu ích nhưng không loại trừ hoàn toàn virus tiềm ẩn, vì vậy vẫn có thể tái phát.
Trong bối cảnh Việt Nam: có thể dùng cho zona, thủy đậu, HSV sinh dục; cần phối hợp kiểm tra chức năng thận và tư vấn bệnh nhân về tần suất tái phát và cách phòng.