17/03/2025
Diabeti dhe Ramazani
Agjërimi në fenë islame nënkupton mos konsumimin e ushqimit, lëngjeve ose marrjes sëmedikamenteve nga koha para agimit e deri pas perëndimit të diellit. Agjërimi nuk është rrezik për jetën e njeriut të shëndoshë.
Agjërimi me sëmundje të sheqerit ose diabet është një sfidë e veçantë, megjithatë shumë besimtarë me diabet këmbëngulin në mbajtjen e agjërimit. Prandaj është e rëndësishme që profesionistët shëndetësorë të kenë njohuri lidhur me këshillimin e pacientëve për menaxhimin e diabetit gjatë muajit të ramazanit.
a) Dieta diabetike
Për të filluar, ju duhet një pjatë që nuk është shumë e madhe (rreth 22 cm). Tani që keni pjatën e duhur, është koha ta mbushni! Imagjinoni dy vija të vizatuara në pjatën tuaj duke e ndarë atë në tre pjesë:
1. Mbushni gjysmën e pjatës tuaj me perime pa amidon (niseshte).
Perimet pa niseshte kanë nivel më të ulët të karbohidrate, kështu që ato nuk e rrisin shumë sheqerin në gjak. Ato janë gjithashtu të mbuluara me vitamina, minerale dhe fibra, kjo i bën ato një pjesë tërëndësishme të një dietë të shëndetshme.
Shembuj të perimeve pa niseshte: specat, domatet, lakra (jeshile, e kuqe,), karrotat, trangujt,patëllxhani, bizelet, brokoli ose lulelakra, kërpudhat,zarzavatet për sallatë si, spinaq, rukola, kunguj, selino, asparagus etj.
2. Mbushni një të katërtën e pjatës tuaj me ushqime me proteina pa yndyrë
Ushqimet me proteina (veçanërisht ato nga burimet shtazore) duhet të merren me masë sepsezakonisht përmbajnë yndyra të ngopura, të cilat mund të rrisin rrezikun e sëmundjeve të zemrës. Mbani në mend se disa ushqime proteinike me bazë bimore (si fasulet dhe bishtajore) janë gjithashtu me nivele të larta të karbohidrate.Shembuj të ushqimeve proteinike me më pak yndyrë janë: pulë (të largohet lëkura), peshq si salmoni,merluci, toni ose peshku shpatë, prerje viçi pa dhjam, mish pa dhjam, djath dhe gjizë, vezë. Burimet e proteinave me bazë bimore: fasule, thjerrëza, humus, arra, tofu.
3. Mbushni një të katërtën e pjatës tuaj me ushqime të pasura me karbohidrate
Këto ushqime kanë efektin më të madh në nivelin e sheqerit në gjak. Kufizimi i pjesës tuaj të ushqimeve me karbohidrate në një të katërtën e pjatës tuaj mund të ndihmojë që sheqeri në gjak të mos rritet shumë pas ngrënies.
Shembuj të ushqimeve me karbohidrate: drithërat integrale si orizi kaf, bulgur, tërshërë/bollgur,kokoshka, quinoa dhe produkte me drithëra të plota (bukë, makarona, tortilla), perime me niseshte si kungulli, bizelet e gjelbra, majdanozët, patatet, kungulli dhe patatja e ëmbël, fasule dhe bishtajore si fasulet e zeza, frutat dhe frutat e thata, qumështi dhe produktet e qumështit.
4. Pini ujë ose një pije me pak kalori
Uji është zgjedhja më e mirë sepse nuk përmban kalori apo karbohidrate dhe nuk ka efekt në nivelin e sheqerit në gjak. Opsione të tjera pijesh me zero ose me kalori të ulët përfshijnë: çaj pa sheqer (i nxehtë ose i ftohtë), kafe pa sheqer, ujë i gazuar
Në syfyr:
• Është e rëndësishme të mos anashkaloni vaktin e syfyrit, i cili duhet të hahet sa më vonë që të jetë e mundur para fillimit të agjërimit ditor.
• Konsumoni ushqimet me niseshte të pasura me fibra si drithërat ose tërshëra, gruri bulgur ose orizi kafe ose i egër.
• Thjerrëzat, qiqrat dhe fasulet janë burime të mira të proteinave dhe janë gjithashtu të larta në fibra.
• Bashkojini ato me fruta dhe perime pasi kjo mund të ndihmojë në parandalimin e kapsllëkut dhe për të mbajtur zemrën tuaj të shëndetshme.
• Para se të filloni agjërimin e ditës, duhet të pini mjaft lëngje pa sheqer dhe pa kafeinë për të shmangur dehidrimin gjatë ditës.
Në vaktin e iftarit:
• Tradicionalisht agjërimi mund të prishet me hurma, ato janë të pasura me fibra por janë burim i pasur me karbohidrate.
• Dy hurma të mëdha mund të japin rreth 20 g karbohidrate, që është pothuajse e njëjtë me një fetë bukë. Mundohuni të kufizoni numrin e hurmave në një për të hapur agjërimin ose hapni agjërimin me një gotë ujë.
• Praktika e zakonshme e gëlltitjes së sasive të mëdha të ushqimeve të pasura me karbohidrate dhe yndyrna, veçanërisht në vaktin e iftarit, duhet të shmanget.
• Përpiquni të rehidroheni me lëngje pa sheqer ku uji është alternativa më e mirë. Shmangni pijet e gazuara me sheqer ose lëngjet e frutave pasi këto do të rrisin sheqerin në gjak dhe mund t'ju bëjnë të ndiheni më të etur.
b) Rreziqet kryesore që lidhen me agjërimin në pacientët me diabet
• Hipoglicemia (sheqeri i ulët në gjak)
• Hiperglicemia (sheqeri i lartë në gjak)
• Ketoacidoza diabetike
• Dehidrimi (humbja e lëngjeve)
• Tromboza (trashja e gjakut)
c) Udhëzime të rëndësishme:
• Mbani gjatë agjërimit karbohidrate më veprim të shpejtë gjithmonë me vete
• Mbani gjatë agjërimit kartelën e diabetit me vete
• Testoni më shpesh se zakonisht vlerën e sheqerit në gjak,çdo 2-4 orë dhe sa herë që nuk ndiheni mirë,kjo nuk e ndërpret agjërimin
d) Nuk duhet të agjërohet në asnjë rast:
• Në diabetin Tip 1 të pastabilizuar;
• Në diabetin e pa kontrolluar ;
• Në diabetin me komplikime;
• Në ketoacidozë;
• Dhe gratë shtatzëna me diabet
e) Përfundojeni menjëherë agjërimin nëse:
• Vlera juaj e sheqerit në gjak është nën 3,3 mmol/l, merrni karbohidrate me veprim të
shpejtë.
• Nëse vlera juaj e sheqerit në gjak është mbi 16 mmol/l, merrni ilaçet tuaja për uljen e
sheqerit në gjak.
• Nëse vëreni gjatë agjërimit shenja dehidrimi (shterjeje, humbje e lëngjeve), pini ujë.
• Nëse gjatë agjërimit nuk ndjeheni mirë dhe të dezorientuar
Agjërim të lehtë dhe të pranuar!
