Good Health

30/01/2026

जेरियाट्रिक (ज्येष्ठ नागरिक) स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन मार्गदर्शन आ.ब. २०८२ ।
०८३ fans Good Health Highlights Nepal स्वास्थ्य सूचना Loksewa Nepal

29/01/2026

महिनावारी हुँदा किन पेट दुख्छ ? सामान्य होकी असामान्य हो ??
::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
महिनावारीको पीडा (Dysmenorrhea) के हो?
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
महिनावारीका बेला हुने पेट दुखाइलाई चिकित्सा भाषामा Dysmenorrhea भनिन्छ। प्रायः सबै महिलाले महिनावारीका क्रममा धेरथोर पीडा अनुभव गरेकै हुन्छन्। करिब आधाजसो महिलामा यो पीडा निकै तीव्र हुन्छ, जसले दैनिक जीवन, पढाइ वा कामकाजमा समेत असर पार्न सक्छ।
यो पीडा मुख्यत:
• तल्लो पेटकम्मर तथा ढाडको तल्लो भाग
• पेल्भिक क्षेत्र
• कहिलेकाहीँ तिघ्रातिर समेत फैलिन सक्छ
महिनावारी हुँदा पेट किन दुख्छ ?
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
महिनावारीको बेला पाठेघरले रगत बाहिर निकाल्न छिन–छिनमा संकुचन(contraction) गर्छ। यही संकुचनका कारण पीडा महसुस हुन्छ।
प्रमुख कारणहरू :
• पाठेघरको संकुचन
• किशोरावस्थामा पाठेघरको मुख तुलनात्मक रूपमा सानो हुने भएकाले संकुचन हुँदा पीडा बढी हुन्छ।
• Prostaglandin नामक रसायनको भूमिका
• महिनावारीका बेला पाठेघरको भित्री तहबाट prostaglandin निस्कन्छ, जसले रक्तनली संकुचित गराउँछ। यसले पाठेघरमा अक्सिजनको आपूर्ति कम गराउँछ र त्यसै कारण दुखाइ बढ्छ।
• हार्मोनको उतार–चढाव एस्ट्रोजन र प्रोजेस्टेरोन हार्मोनको असन्तुलनले केही महिलामा पीडालाई झन् तीव्र बनाउँछ।
• संवेदनशीलता - कतिपय महिलाको शरीर यी हार्मोनप्रति अत्यधिक संवेदनशील हुने भएकाले सामान्यभन्दा बढी दुखाइ हुन्छ।
👉 यी सबै प्रक्रिया महिनावारी चक्रका प्राकृतिक र सामान्य प्रक्रिया हुन्।
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
उमेर बढ्दै जाँदा पीडा किन कम हुन्छ ?
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
सामान्यतया उमेर बढ्दै जाँदा वा सन्तान जन्मिसकेपछि पाठेघरको मुख केही फराकिलो हुन्छ, जसले रगत सजिलै बाहिर निस्कन मद्दत गर्छ। त्यसैले धेरै महिलामा उमेरसँगै महिनावारीको पीडा कम हुँदै जान्छ। तर सबै महिलामा अनिवार्य रूपमा पीडा घट्छ भन्ने हुँदैन। महिनावारीका अन्य सामान्य लक्षणहरू महिनावारी हुनुभन्दा अगाडि वा सुरु हुँदा तलका लक्षण देखिन सक्छन् :
• पेट फुलेको जस्तो लाग्ने
• स्तन दुख्ने वा भारी हुने
• चिडचिडापन, चिन्ता वा उदासी
• थकान, टाउको दुखाइ
• बढी प्यास लाग्ने
• खानाको रुचिमा परिवर्तन
• गोडा, अनुहार वा शरीर सुन्निने
• यी लक्षणहरूको समूहलाई Premenstrual Syndrome (PMS) भनिन्छ।
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
पीडा कम गर्न के गर्ने ?
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
घरेलु तथा जीवनशैलीका उपाय :
• पर्याप्त आराम र सुत्ने
• तातो पानीको बोतल वा कपडाले पेट सेक्ने
• तातो पानीले नुहाउने
• हल्का पेट मालिस गर्ने
• तातो पेय (झोलिलो सुप, मनतातो पानी) पिउने
• हल्का व्यायाम वा योग गर्ने
• नुनको मात्रा कम गर्ने
• कब्जियत हुन नदिने
• व्यक्तिगत सरसफाइमा विशेष ध्यान दिने
औषधि :
• सामान्य पीडामा सिटामोल वा डाक्टरले सिफारिस गरेका औषधि प्रयोग गर्न सकिन्छ।
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
धेरै नै दुखेमा के गर्ने ?
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
यदि : पीडाले पढाइ, काम, निद्रा वा दैनिक जीवनमा बाधा पुर्‍याइरहेको छ
घरेलु उपाय र सामान्य औषधिले काम गरिरहेको छैन भने स्त्रीरोग विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु अत्यावश्यक हुन्छ।
चिकित्सकले आवश्यकताअनुसार :
शक्तिशाली पीडानाशक औषधि
हार्मोनयुक्त चक्की (परिवार नियोजनको चक्की) अन्य जाँच (ultrasound आदि)
सिफारिस गर्न सक्छन्।

👉 यहाँ हार्मोन चक्की गर्भनिरोधका लागि नभई पीडा कम गर्न प्रयोग गरिन्छ।
के यो कुनै रोगको संकेत पनि हुन सक्छ ?

करिब १० प्रतिशत महिलामा महिनावारीको अत्यधिक पीडा कुनै रोगका कारण पनि हुन सक्छ, जस्तै :
• Endometriosis
• पाठेघरको संक्रमण
• पाठेघरमा मासु (Fibroid)
• पेल्भिक इन्फ्लामेटरी डिजिज (PID)
त्यसैले पीडा असह्य र दीर्घकालीन भएमा जाँच गराउनु बुद्धिमानी हुन्छ।
भविष्यमा असर गर्छ ?
✔️ प्राकृतिक कारणले भएको महिनावारीको पीडाले भविष्यमा कुनै नकारात्मक असर गर्दैन।
❗ तर यदि कुनै रोग वा विकार लुकेको छ भने समयमै उपचार नगरेमा समस्या बढ्न सक्छ।
• महिनावारीको पीडा धेरैजसो अवस्थामा सामान्य र प्राकृतिक हो। तर पीडा अत्यधिक, असह्य वा लामो समयसम्म निरन्तर भइरहेको छ भने लापरबाही नगरी चिकित्सकको सल्लाह लिनु नै सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो।

#महिनावारी_स्वास्थ्य Good Health fans Highlights Nepal स्वास्थ्य सूचना Loksewa Nepal

28/01/2026

ढाडको नसा च्यापिएर आएको समस्यालाई निराकरण गर्नका लागि यस्तो अभ्यास गर्नुहोस् ।। तरिका पुराएर गर्नु पर्छ जसको लागि physiotherapist संग परामर्श लिनुहोस् ।। fans Good Health स्वास्थ्य सूचना

24/01/2026

सुरुवाती लक्षण तथा चिन्ह थाहा पाउन सके हर्ट अट्याकबाट हुने मृत्युबाट जोगिन सकिन्छ ।। समयमा थाहा पाउने कोसिस गरौं .!! fans Good Health स्वास्थ्य सूचना

18/01/2026

रोग अनुसार योग गरौं ।।
---------------------------------
योग सम्बन्धि हाते पुस्तक ।
------------------------------------
आफूलाई कस्तो समस्या छ सोही अनुरूप योग गर्न सकिन्छ ।। जानकारीको लागि शेयर गरौं ।।
स्रोत:
डा. सुर्य उपाध्याय, डा. खगेन्द्र बहादुर बम
सम्पादक मण्डल - डा. मोहन राज जोशी डा. शंकर राज पौडेल डा. चेतराज जोशी डा. दिपिका शाही डा. दुर्गा प्रसाद ढंगाना श्री खगराज जोशी
सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकार सामाजिक विकास मन्त्रालय प्रादेशिक आयुर्वेद चिकित्सालय धनगढी, कैलाली ।। fans Good Health Highlights Nepal Loksewa Nepal स्वास्थ्य सूचना

17/01/2026

सिटामोल जति खाएपनि हुन्छ भन्ने गलत मान्यता छ तर यो सरासर गलत हो स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह बिना खाँदा यसले खतरनाक असर समेत देखाउँछ ।​आफूखुसी औषधी खाने बानी नगर्नु नै राम्रो हुन्छ ।। जानकारीको लागि सेयर गर्नुहोस।।
************************************************
सिटामोल (Paracetamol Acetaminophen) विश्वभरि नै सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने सामान्य तर निकै प्रभावकारी औषधि हो। यो दुखाइ कम गर्ने (Analgesic) र ज्वरो घटाउने (Antipyretic) औषधिको समूहमा पर्दछ।

************************************************

१. सिटामोल केका लागि प्रयोग गरिन्छ? सिटामोल मुख्यतया निम्न अवस्थामा प्रयोग गर्न मिल्छ:

• ज्वरो आएमा: शरीरको तापक्रम घटाउन यो उत्तम मानिन्छ।

• दुखाइ कम गर्न: टाउको दुखाइ, दाँत दुखाइ, मांसपेशीको दुखाइ, महिनावारीको समयमा हुने दुखाइ र ढाड दुखाइमा यसले राहत दिन्छ।

• रुघाखोकी: सामान्य रुघाखोकी लाग्दा हुने शरीरको दुखाइ र हल्का ज्वरोमा यसको प्रयोग गरिन्छ।

*********************************************

२. सिटामोल कहिले खानु हुँदैन? यसलाई सुरक्षित औषधि मानिए पनि निम्न अवस्थामा सावधानी अपनाउनुपर्छ वा खानु हुँदैन:

• कलेजोको रोग: कलेजोसम्बन्धी गम्भीर समस्या भएका व्यक्तिले डाक्टरको सल्लाह बिना यो औषधि खानु हुँदैन।

• मदिरा सेवन: अत्यधिक रक्सी पिउने बानी भएका व्यक्तिहरूमा सिटामोलले कलेजोमा छिटो असर पुर्‍याउन सक्छ।

• एलर्जी: यदि कसैलाई सिटामोल खाँदा शरीर चिलाउने, डाबर आउने वा श्वास फेर्न गाह्रो हुने जस्ता एलर्जी हुन्छ भने खानु हुँदैन।

• मृगौलाको समस्या: गम्भीर मृगौला रोगीले चिकित्सकको परामर्शमा मात्र मात्रा मिलाएर खानुपर्छ।

*********************************************

३. जथाभावी खाँदा देखिने असरहरू (Side Effects)
धेरैलाई लाग्छ सिटामोल जति खाए पनि हुन्छ, तर यो धारणा गलत छ। सिटामोलको ओभरडोज (Overdose) निकै खतरनाक हुन सक्छ:

• कलेजोमा क्षति (Liver Damage): सिटामोलको अत्यधिक प्रयोगले कलेजो फेल (Hepatotoxicity) गराउन सक्छ। यो यसको सबैभन्दा ठूलो जोखिम हो।

• वाकवाकी र वान्ता: धेरै मात्रामा खाँदा पेट गडबड हुने, वाकवाकी लाग्ने र वान्ता हुने हुन सक्छ।

• छालाको समस्या: कसै-कसैमा छालामा राता डाबरहरू आउने वा गम्भीर प्रकारका एलर्जीक रियाक्सन (Stevens-Johnson syndrome) देखिन सक्छ।

• दीर्घकालीन असर: लामो समयसम्म विना परामर्श प्रयोग गर्दा मृगौलामा पनि असर पर्न सक्छ।

*********************************************
४. ध्यान दिनुपर्ने महत्वपूर्ण कुराहरू:
*********************************************

• सावधानी: वयस्क व्यक्तिले २४ घण्टामा ४ ग्राम (५०० एमजीका ८ वटा चक्की) भन्दा बढी सिटामोल कुनै पनि हालतमा खानु हुँदैन। दुई पटक औषधि सेवनको बीचमा कम्तीमा ४ देखि ६ घण्टाको अन्तराल हुनुपर्छ।

• बालबालिकाको हकमा: बच्चाहरूलाई उमेर र तौल अनुसार झोल (Syrup) वा थोपा (Drops) औषधि दिनुपर्छ। यसका लागि डाक्टरको सल्लाह अनिवार्य छ।

• अन्य औषधि सँगै: धेरै रुघाखोकीका औषधिहरूमा पहिले नै सिटामोल मिसिएको हुन्छ। त्यसैले अरू औषधिसँग मिसाएर खाँदा मात्रा दोहोरिने डर हुन्छ, यसबारे सचेत रहनुपर्छ ।

fans Good Health Highlights Nepal स्वास्थ्य सूचना Loksewa Nepal

15/01/2026

चाकु खानुको महत्त्व, फाइदा र बेफाइदाहरू ।।
**************************************
नेपाली संस्कृतिमा माघे संक्रान्ति (मकर संक्रान्ति) लाई 'घ्यःचाकु संल्हू' को रूपमा पनि चिनिन्छ। यस पर्वमा चाकुको धार्मिक, सांस्कृतिक र स्वास्थ्यका दृष्टिले ठूलो महत्त्व छ। विशेषगरी जाडो महिनाको मध्यतिर पर्ने यो पर्वमा शरीरलाई न्यानो राख्न चाकु खाने परम्परा बसेको हो।

********************************************
१. माघे संक्रान्तिमा चाकुको महत्त्व :
******************************************
• सांस्कृतिक पहिचान: नेवार समुदायमा यसलाई 'घ्यःचाकु संल्हू' भनिन्छ, जहाँ घिउ र चाकु अनिवार्य मानिन्छ। यो पर्वले जाडो बिदा गरी न्यानो मौसमको स्वागत गर्ने संकेत गर्दछ।
• धार्मिक विश्वास: यस दिन चाकु, घिउ र तिलको लड्डु दान गर्दा र खाँदा पुण्य प्राप्त हुने र शरीर शुद्ध हुने जनविश्वास छ।
• परम्परागत प्रविधि: काठमाडौँको टोखा चाकु उत्पादनका लागि विश्व प्रसिद्ध छ। यहाँ उखुको रस वा सख्खरलाई पकाएर, फेटेर र तन्काएर परम्परागत शैलीमा चाकु बनाइन्छ।

२. चाकु खानुका फाइदाहरू (Health Benefits)
**********************************************
चाकु केवल स्वादका लागि मात्र नभई स्वास्थ्यका लागि पनि निकै लाभदायक मानिन्छ:
• शरीरलाई न्यानो राख्ने: चाकुमा प्रशस्त मात्रामा क्यालोरी हुन्छ, जसले जाडोमा शरीरलाई भित्रैदेखि ऊर्जा र न्यानोपन (Body Heat) प्रदान गर्दछ।

• आइरन र क्याल्सियमको स्रोत: सख्खरबाट बन्ने हुनाले यसमा आइरन, क्याल्सियम, म्याग्नेसियम र पोटासियम जस्ता खनिज तत्वहरू पाइन्छन्, जसले हड्डी बलियो बनाउन र रगतको कमी (Anemia) हुन दिँदैन।

• रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता: यसमा एन्टिअक्सिडेन्टहरू हुन्छन् जसले चिसोका कारण लाग्ने रोगहरू (रुघाखोकी, सन्चो नहुने) विरुद्ध लड्न मद्दत गर्छन्।

• ऊर्जाको तत्काल स्रोत: थकान लागेको बेला थोरै चाकु खाँदा शरीरमा तत्काल ऊर्जा (Instant Energy) प्राप्त हुन्छ।

• सुत्केरी महिलाका लागि उपयोगी: नेपाली समाजमा सुत्केरी महिलालाई शक्ति र न्यानोका लागि घिउ-चाकु खुवाउने पुरानो चलन छ।

३. चाकुका बेफाइदा वा सावधानी (Side Effects/Precautions)
यसका धेरै फाइदा भए तापनि केही अवस्थामा सावधानी अपनाउनुपर्छ:
********************************************

• मधुमेह (Diabetes): चाकुमा चिनी र ग्लुकोजको मात्रा अत्यधिक हुने भएकाले मधुमेहका बिरामीले यसको सेवन गर्नु हुँदैन वा चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ।

• तौल बढ्ने समस्या: यसमा उच्च क्यालोरी हुने भएकाले धेरै मात्रामा सेवन गर्दा तौल बढ्न सक्छ।

• दाँतमा समस्या: यो टाँसिने प्रकृतिको हुने भएकाले धेरै खाँदा दाँतमा क्याभिटी वा कीरा लाग्ने समस्या हुन सक्छ।

• गर्मी महिनामा अनुपयुक्त: चाकुको प्रकृति तातो हुने भएकाले गर्मी मौसममा धेरै खाँदा शरीरमा धेरै गर्मी हुने वा नाकबाट रगत बग्ने (नक्सिली) जस्ता समस्या हुन सक्छ।

• सुझाव: माघे संक्रान्तिमा चाकुसँगै तरुल र तिलको लड्डु खानु वैज्ञानिक रूपमा पनि सही छ, किनभने तरुलले फाइबर दिन्छ र चाकुले आइरन, जसले गर्दा पाचन प्रक्रिया सन्तुलित रहन्छ। fans Good Health Highlights Nepal स्वास्थ्य सूचना

12/01/2026

🫀🫀🫀🫀 मुटु जोगाउने २० वटा टिप्स🫀🫀🫀🫀🫀

# # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # #
आजकाल Cardiac Arrest र Heart Attack बढ्नुको मुख्य कारण जीवनशैलीसँग जोडिएको छ। मुटु जोगाउने २० वटा टिप्स वैज्ञानिक रूपमा प्रमाणित (WHO, AHA, ESC जस्ता संस्थाहरूले सिफारिस गरेका) र व्यवहारिक छन्:

1. धुम्रपान पूर्ण रूपमा छोड्नुहोस् सुर्तीजन्य पदार्थले मुटुको नली साँघुरो बनाउँछ।

2. मदिरा कम वा त्याग गर्नुहोस् – धेरै मदिराले उच्च रक्तचाप र arrhythmia बढाउँछ।

3. नुन कम खानुहोस् – दिनमा ५ ग्रामभन्दा कम खानुहोस् (WHO सिफारिस)।

4. चिल्लो र ट्रान्स फ्याट घटाउनुहोस् – deep fried, bakery items कम गर्नुहोस्।

5. फलफूल र सागसब्जी दैनिक खानुहोस् – कम्तीमा ५ portion/

6. पूरा अन्न (whole grains) प्रयोग गर्नुहोस् – चामलको सट्टा गहुँ, कोदो, फापर।

7. नियमित शारीरिक व्यायाम – हप्तामा कम्तीमा 150 मिनेट brisk walking गर्नुहोस् ।

8. तौल नियन्त्रणमा राख्नुहोस् – पेटको बोसो मुटुको ठुलो जोखिम हो।

9. रक्तचाप नियमित जाँच गर्नुहोस् High BP “silent killer” हो।

10. मधुमेह (Diabetes) नियन्त्रणमा राख्नुहोस् – uncontrolled sugar ले मुटु बिगार्छ।

11. कोलेस्ट्रोल जाँच गर्नुहोस् – LDL (खराब कोलेस्ट्रोल) कम राख्नु जरुरी छ ।

12. तनाव (Stress) व्यवस्थापन गर्नुहोस् – ध्यान, योग, प्राणायाम उपयोगी छन्।

13. पर्याप्त निन्द्रा (७–८ घण्टा) – कम सुताइले heart rhythm बिगार्छ।

14. अत्यधिक मोबाइल/स्क्रिन समय घटाउनुहोस् – sedentary lifestyle हानिकारक।

15. नियमित स्वास्थ्य परीक्षण – ECG, BP, Sugar, Lipid profile गर्नुहोस् ।

16. धुलो–धुवाँबाट जोगिनुहोस् – Air pollution ले heart attack को जोखिम बढाउँछ।

17. पानी प्रशस्त पिउनुहोस् – Dehydration ले रगत बाक्लो बनाउँछ।

18. अचानक अत्यधिक शारीरिक परिश्रम नगर्नुहोस् – विशेष गरी 40 वर्षपछि आराम गर्दै गर्नुहोस् ।

19. छाती दुख्ने, सास फेर्न गाह्रो भए तुरुन्त अस्पताल जानुहोस् – ढिलाइ घातक हुन सक्छ।

20. परिवारमा मुटु रोग इतिहास छ भने अझ सतर्क हुनुहोस् – early screening अनिवार्य छ । समयमै सचेत हुनुहोस् ।
# # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # #
Cardiac Arrest अचानक आउँछ, तर Heart Attack लाई हामीले प्राकृतिक खानपिन र जीवनशैलीबाट रोक्न सकिन्छ । fans Good Health Highlights Nepal स्वास्थ्य सूचना

12/01/2026

सञ्चयकोषको जग्गा/घरजग्गाको धितोमा आधारित सापटी प्रवाह प्रयोजनको लागि धितो लिन सकिने क्षेत्रहरु ।। तपाईंको क्षेत्र पर्यो कि परेन ?? हेरौ ।सबैको जानकारीको लागि कृपया शेयर गरौं।। fans Good Health Highlights Nepal स्वास्थ्य सूचना

11/01/2026

कार्डियाक एरेस्ट (Cardiac Arrest) के हो ? कसरी थाहा पाउने र भएमा के गर्ने ?? जानकारीको लागि कृपया सबैले शेयर गरौं।।
------------------------------
कार्डियाक एरेस्ट (Cardiac Arrest) अचानक हुने भए तापनि यसको जोखिमलाई सही जीवनशैली र स्वास्थ्य सतर्कता अपनाएर धेरै हदसम्म कम गर्न सकिन्छ। यसको रोकथामका मुख्य उपायहरूलाई निम्न अनुसार वर्गीकरण गर्न सकिन्छ:

१. मुटुको स्वास्थ्य जाँच (Regular Screening)
धेरैजसो कार्डियाक एरेस्टको पछाडि लुकेको मुटुको रोग (जस्तै: Coronary Artery Disease) हुन्छ।

नियमित चेकअप: वर्षमा कम्तिमा एक पटक रक्तचाप (Blood Pressure), कोलेस्ट्रोल, र सुगरको जाँच गर्ने।

मुटुको परीक्षण: डाक्टरको सल्लाहमा ईसीजी (ECG) वा इको (ECHO) गराउने, जसले मुटुको विद्युतीय चाल र बनावटमा भएको समस्या पत्ता लगाउँछ।

पारिवारिक इतिहास: यदि परिवारमा कसैलाई कम उमेरमै मुटुको समस्या भएको छ भने थप सचेत रहने।

२. स्वस्थ जीवनशैली (Healthy Lifestyle)

सन्तुलित आहार: धेरै नुन, चिनी र बोसोयुक्त (Trans-fat) खाना कम गर्ने।

सागसब्जी, फलफूल र फाइबरयुक्त खानामा जोड दिने।

शारीरिक व्यायाम: दैनिक कम्तिमा ३० मिनेट हिँड्ने वा योगा गर्ने। यसले मुटुको मांसपेशीलाई बलियो बनाउँछ।

तौल नियन्त्रण: शरीरको मोटोपन (Obesity) घटाउँदा मुटुमा पर्ने अतिरिक्त दबाब कम हुन्छ।

३. हानिकारक बानीहरूको छोड्ने ।

धुम्रपान र मद्यपान: सुर्तीजन्य पदार्थले मुटुको नलीहरू साँघुरो बनाउँछ र मुटुको धड्कन अनियमित पार्छ। यसलाई पूर्ण रूपमा छोड्नु नै उत्तम हुन्छ।

तनाव व्यवस्थापन: अत्यधिक मानसिक तनावले मुटुको चालमा असर गर्छ।

ध्यान (Meditation) वा पर्याप्त निद्राले तनाव कम गर्न मद्दत गर्छ।

४. चेतावनीका संकेतहरूलाई बेवास्ता नगर्ने कार्डियाक एरेस्ट हुनुअघि शरीरले केही संकेत दिन सक्छ:

बिना कारण सास फेर्न गाह्रो हुनु।

छातीमा असजिलो महसुस हुनु।

मुटुको धड्कन अचानक धेरै बढ्नु (Palpitations)।

रिंगटा लाग्नु वा बेहोस होला जस्तो हुनु।

आकस्मिक अवस्थाका लागि पूर्वतयारी (Life Saving Skills)

यदि कसैलाई कार्डियाक एरेस्ट भइहाल्यो भने रोकथामको अर्को पक्ष उपचारमा ढिलाइ नगर्नु हो:

१. CPR सिक्ने: कार्डियाक एरेस्ट भएको व्यक्तिको छाती थिचेर (Chest Compression) रगत सञ्चार सुचारु राख्न सकिन्छ।

२. AED मेसिनको जानकारी: सार्वजनिक स्थलहरूमा राखिएको AED (Automated External Defibrillator) मेसिनले मुटुलाई विद्युतीय झड्का दिएर पुनः सुचारु गर्न सक्छ। fans Good Health स्वास्थ्य सूचना

11/01/2026

हृदयघात (Heart Attack) के हो ? कसरी थाह पाउने ? कसरी जोगिने ?
--------------------------------------------------
मुटुको समस्या वा हृदयघात (Heart Attack) एउटा यस्तो गम्भीर अवस्था हो जब मुटुको मांसपेशीमा रगत पुर्‍याउने धमनीहरूमा अवरोध उत्पन्न हुन्छ। यसले गर्दा मुटुको केही भागमा अक्सिजन पुग्न पाउँदैन र बिस्तारै त्यो भाग मर्न थाल्छ। यो एउटा 'मेडिकल इमर्जेन्सी' हो जसमा तुरुन्त उपचारको आवश्यकता पर्दछ।

​१. हृदयघातका लक्षणहरू (Symptoms)

​हृदयघातका लक्षणहरू मानिस अनुसार फरक हुन सक्छन्, तर सामान्यतया देखिने लक्षणहरू यस प्रकार छन्:

• ​छाती दुख्नु वा भारी हुनु: छातीको बीच भागमा दबाब महसुस हुने, निचोरेको जस्तो हुने वा पोलेको जस्तो महसुस हुनु।

• ​दुखाइ शरीरका अन्य भागमा सर्नु: दुखाइ चिउँडो, घाँटी, देब्रे हात, काँध वा ढाडसम्म पुग्नु।

२. हृदयघातबाट कसरी जोगिने? (Prevention Strategies)

• जीवनशैलीमा परिवर्तन गरेर हृदयघातको जोखिमलाई निकै कम गर्न सकिन्छ:

• सन्तुलित आहार: धेरै नुन, चिनी र चिल्लो (खासगरी ट्रान्स फ्याट) भएका खानेकुरा कम गर्ने। फलफूल, सागसब्जी र फाइबरयुक्त खानालाई प्राथमिकता दिने।

• नियमित व्यायाम: दैनिक कम्तीमा ३० मिनेट हिँड्ने वा व्यायाम गर्ने। यसले रक्तचाप र तौल नियन्त्रणमा राख्छ।

• धुम्रपान र मद्यपान त्याग्ने: चुरोट र सुर्तीजन्य पदार्थले धमनीहरूलाई कडा बनाउँछन्। रक्सीको सेवन नगर्नु नै उत्तम हुन्छ।

• तनाव व्यवस्थापन: धेरै मानसिक तनावले मुटुमा असर गर्छ। योग, ध्यान वा पर्याप्त निद्राले तनाव कम गर्न मद्दत गर्छ।

३. रोकथामका मुख्य उपायहरू (Check-ups and Control)

• यदि तपाईँमा पहिले देखि नै केही स्वास्थ्य समस्या छन् भने निम्न कुरामा ध्यान दिनुहोस्:

• उच्च रक्तचाप (Blood Pressure) नियन्त्रण: रक्तचापलाई सधैं सामान्य अवस्थामा राख्ने प्रयास गर्ने

मधुमेह (Diabetes) व्यवस्थापन: रगतमा चिनीको मात्रा बढी भएमा यसले रक्तनलीलाई क्षति पुर्‍याउँछ।

• कोलेस्ट्रोलको जाँच: रगतमा खराब कोलेस्ट्रोलको मात्रा बढ्न नदिने।

• नियमित स्वास्थ्य परीक्षण: वर्षमा कम्तीमा एक पटक मुटुको सामान्य जाँच (ECG, Lipid Profile आदि) गराउने।

• महत्त्वपूर्ण जानकारी: यदि कसैलाई हृदयघात भएको शंका लागेमा, बिरामीलाई तुरुन्तै अस्पताल पुर्‍याउनुपर्छ। घरमा प्राथमिक उपचारको रूपमा (यदि डाक्टरले निषेध नगरेको भए) 'एस्पिरिन' (Aspirin) चपाउन दिन सकिन्छ, जसले रगत जम्न कम गर्छ।
fans Good Health Highlights Nepal स्वास्थ्य सूचना Loksewa Nepal

10/01/2026