31/08/2021
اساسات Peripheral Blood Smear
برای معاینه peripheral smear پارامتر های ذیل مرحله به مرحله ملاحظه میشوند:
حجرات سرخ خون (RBCs)
اندازه (Size)
اندازه متوسط RBC تقریباً مساوی به اندازه هسته lymphocyte کوچک است که اوسط قطر آن به 7.5 μm میرسد.
بر اساس آن، RBCs بطور ذیل تصنیف میشوند:
• بزرگتر از نارمل – macrocytic
• کوچکتر از نارمل – microcytic
• اندازه نارمل – normocytic
این ارزیابی مورفولوژیک، در تصنیف انواع مختلف anemia ها بسیار مؤثر هستند.
الف. Iron deficiency anemia، thalassemia, anemia of chronic disorders و sideroblastic anemia حجرات سرخ microcytic را نشان میدهند.
ب. کمخونی کمبود Vitamin B12و folic acid ، liver disease یا alcoholism نوع macrocytic را نشان میدهند.
ج. Dimorphic anemia یک نوع انیمیا است که در آن هر دو نوع حجرات macrocytic و microcytic دیده میشوند. این میتواند از سبب کمبود همزمان آهن و vitamin B12 و یا sideroblastic anemia باشد.
د. Hemolytic anemias معمولاً از نوع normocytic میباشد.
تفاوت ها در اندازه های RBCs بنام anisocytosis یاد میشود.
رنگ و خسافت (color and pallor)
حجرات سرخ نارمل خون دسک مانند بوده که دارای یک ساحه خسافت مرکزی است که تقریباً ثلث قطر حجره را اشغال نموده است. این erythrocytes نارمل بنام normochromic RBCs یاد میشوند. RBCs که ساحه خسافت مرکزی آن بزرگتر از نارمل باشد بنام hypochromic یاد میشود. این در iron deficiency anemia، anemia of chronic diseases، hemoglobinopathies، sideroblastic anemia وغیره دیده میشود.
شکل (Shape)
حجرات نارمل خون بصورت دسک های مقعرالطرفین میباشند. انواع مختلف امراض باعث تشکیل اشکال غیرنارمل حجرات سرخ خون شده میتوانند که مشخص ساختن آن سرنخ های مهم را در مورد امراض زمینه یی میدهند. تفاوت در شکل حجرات خون بنام poikilocytosis یاد میشود. بعضی از اشکال غیر نارمل RBC در شکل 1 (از طرف چپ) ذیل ذکر شده اند.
انکلوژن بادی ها (Inclusion Bodies)
انواع مختلف inclusion bodies در شکل 2 (از طرف چپ) نشان داده شده اند.
پرازیت ها (Parasites)
پرازیت های که باعث malaria، filaria، trypanosomiasis، babesiosis میشوند توسط اوصاف مورفولویک خاص شان مشخص شده میتوانند. هر دو thick & thin smears به این هدف تهیه میشود.
حجرات سفید خون (White Blood Cells)
شمارش های مکمل (Total counts)
بطور نارمل تقریباً 2-5 حجرات سفید خون در هر high power field (HPF) موجود میباشد.
در صورتیکه کمتر از 2 WBCs/ HPF باشد بیانگر leucopenia و در صورتیکه بیشتر از 5 WBCs/HPF باشد leukocytosis را پیشنهاد میکند.
بعضاً به سبب موجودیت Nucleated RBCs ممکن تعداد WBC توسط ماشین بلند راپور داده شود.
حجرات سرخ هسته دار یا Nucleated RBCs در نزد نوزادان (بطور فزیالوژیک) و در hypoxia، hemolytic anemias، leukemias، lymphomas، tuberculosis، دیده میشود.
شمارش تفریقی (Differential Counts)
شکل 3 (از طرف چپ) در مورد انواع مختلف حجرات سفید خون معلومات ارائه میدارد.
لوکوسایت های غیرنارمل (Abnormal Leucocytes)
شفت چپ (Left shift)
این اصطلاح نشاندهنده موجودیت افزایش غیرنارمل در نسبت immature leucocytes از قبیل myeloblasts، promyelocytes،myelocytes ، metamyelocytes ، band cells، استفاده میشود. این حالت در leukemias یا نادراً در انتانات دیده میشود.
حجرات Blast
موجودیت تعداد زیاد immature WBCs precursors از قبیل myeloblasts یاlymphoblasts معمولاً به leukemiaیا lymphoma دلالت میکند.
عکس العمل لوکوموید Leukaemoid reaction
عبارت از neutrophilia شدید بوده که معمولاً مترافق با left shift میباشد. این حالت در severe infection، burns، acute hemolysis یا prolonged hypoxia دیده میشود.
تاکسیک گرانیولیشن Toxic granulations
اینها عبارت از coarse granules اند که در neutrophilsدر انتان شدید دیده میشوند.
شفت راست Right shift
توسط موجودیت hypersegmented neutrophils (>5 lobed nucleus) مشخص میشود. این بطور وصفی در megaloblastic anemia دیده میشود.
لوحه لوکو-اریتروبلاستیک (Leukoerythroblastic blood picture)
عبارت از موجودیت immature cells از قبیل immature leucocytes مانند myeloblasts و immature RBCs مانند normoblasts در خون محیطی است که در حالات marrow infiltration مثلاً در metastatic tumors، malignancy، thalassemia، prolonged hypoxia یا severe infection دیده میشود.
لمفوسایت های عکس العملی (Reactive lymphocytes)
اینها عبارت از لمفوسایت های اند که دارای کروماتین کمتر متراکم و وافر و سایتوپلازم آبی خاسف میباشند ممکن طوری دیده شوند گویا حجرات سرخ مجاور را در آغوش گرفته اند. اینها در viral infections مثلاً infectious mononucleosis وغیره دیده میشوند.
حجرات مودار Hairy cells
اینها عبارت از حجرات lymphoid هستند که دارای استطالات ظریف، غیر منظم مو مانند میباشند. اینها فقط درhairy cell leukemia دیده میشوند.
میله های اور (Auer rods)
ساختمان های میله مانند اند که در myeloblasts دیده میشوند. برای acute myeloid leukemiaوصفی میباشند.
انومالیPelger-Huet
عبارت از موجودیت bilobed neutrophils است. میتواند ارثی یا کسبی مثلاً در myelodysplastic syndrome باشد.
حجرات smear یا smudge
اینها عبارت از لمفوسایت های اند که غشاهای حجروی شان هنگام تهیه فلم خون تخریب شده اند. این یک artifact بوده که در chronic lymphocytic leukemia دیده میشود.
صفیحات دمویه Platelets
کاهش پلتلیت ها بنام thrombocytopenia یاد میشود که در حالاتی چون dengue fever، aplastic anemia، megaloblastic anemia، hypersplenism، idiopathic thrombocytopenic purpura یا leukemias دیده میشود.
افزایش تعداد پلتلیت ها بنام thrombocytosis یاد میشود که در iron deficiency anemia، post-hemorrhage، idiopathic thrombocythemia یا chronic myeloid leukemia دیده میشود.
در صورتیکه اندازه آن از حد نارمل بزرگ باشد بنام Giant platelets یاد میشود که در حالاتی چون Bernard Soulier syndrome، May-Haggelin anomaly یا Wiskott Aldrich syndrome و حالات کسبی مانند myeloproliferative disorders، idiopathic thrombocytopenic purpura دیده میشود.
