https://www.facebook.com/2736297369929523/

غازي امان الله خان معالجوي کلینیک, Paktya, Gardez (2026)

29/12/2025

دا طبي انځور د زړه د حملې (مایوکاردیال انفارکشن) پر مهال د انسان د زړه پرې شوې بڼه ښيي. په انځور کې یو کورونري شریان ښکاري چې د وینې د ټوټې او د غوړیزو رسوباتو (پلاک) له امله بند شوی دی، او همدې بندښت د زړه د عضلې یوې برخې ته د وینې رسېدنه درولې ده. تیاره او زیانمنه شوې برخه هغه انساج څرګندوي چې د اکسیجن د کموالي له امله زیانمن شوي او مري.
دوامداره ورزش
د غوړو او خوږو خوراکونو کم استعمال
د وزن ډيريدو مخنيوی
سيګريټ څکولو څخه پرهيز د مخنيوي اساسي لارې چارې دي

24/12/2025

# د وینې غوړ !

◀ ایا د شپې لخوا مو پښې سوځیږی .
◀ آیا د پښو تلې او بدن مختلف ځایونه مو ګزګز کوي .
◀ ایا سر ګنګسۍلرئ .
◀ آیا په غوږونو کې د زُنګ زُنګ آوازونه اورئ .

👈 په وینه کې د کولسټرول ، ټرایګلیسراید‌‌‌ او د نورو شحمیاتو په غیر نورمال‌‌‌‌‌‌ ډول لوړوالي ته د وینې د غوړ ناروغي ویل کیږي . ددغې ناروغۍ مهمې نښې په لاندې ‌‌‌‌‌‌ډول دي .

① د بدن دروندوالی او تل د ستړیا احساس .
② په غوږونو کې د ګُزګُز آوازونه.
③ د سر دائيمي ګنګسوالی .
④ د شپې لخوا د پښو د تلو سوځیدل او په ټول وجود کې د ګرمۍ احساس .
⑤ د زنګانه لاندې په نرمه غوښه کې د شدیدو دردونو احساس .
⑥ د خولې وچیدل او د خولې د مزې دایمې تریخوالی .
⑦ د زړه د ضریانو اوریدل .
⑧ ناروغ تل د خوب او دروندوالي احساس کوي .
⑨ په ځینو ناروغانو کې د وینې فشار لوړیږي .
⑩ د وزن ‌‌‌‌‌‌ډیروالی مګر پدې معنی نده چې د کم وزن لرونکی تر دې ناروغۍ معاف دي .
⑪ د سترګو د شاخوا پړسوب .

⭕ د وینې د غوړو بدې پایلې :

① د وینې د کوچني رګونو بندیدل چې د زړه د حملاتو او د مغزي سکتو یا فلج کیدو سبب ګرځي .
② د وینې د فشار لوړیدل چې دا هم په مغزو ، زړه ، پښتورګو او د بدن په نورو حساسو سیمو کې د وینې د کوچنیو رګونو د چویدو سبب ګرځي .
③ د تریخې کاڼي جوړوي .
④ د معدې د زخم سبب ګرځي .
⑤ د حافظې د کمزورۍ سبب ګرځي .
⑥ که د لوړ فشار له کبله د سترګو د کوچنیو رګونه وچوي نو د ړندیدو سبب ګرځي .
⑦ د لړمون یا ځیګر د غوړوالي او التهاب سبب ګرځي .
⑧ د معدې د سرطان خطر ‌‌‌‌‌‌ډیروي .
⑨ په نارینه کې د پروسټاټ د سرطان خطر ‌‌‌‌‌‌ډیروي .
⑩ په ښځو او نارینه و کې د پانکراس د غدې د سرطان خطر ‌‌‌‌‌‌ډیروي .

⭕ تشخیص : په وینه کې د شحمیاتو کچې کتل یا lipid profile .

⭕ درملنه :

‌‌‌‌‌‌① ډیرې اوبه څښکل .
② د ایمو او ترشي بابو خوړل په هغه صورت کې چې د ویني فشار نورمال وي .
③ دوامداره ورزش یا فزیک فعالیت او د وزن کمول .
④ د شحمیاتو یا غوړویو د متابولیزم مخه نیونکي درمل باید تر هغې وخوړل شي ترڅو نوموړې غوړ تر نورمالې کچې راټیټ شي .

17/12/2025

هغه عادتونه چې ګردې/ پښتورګی مو دردمن او زیانمنوی.
1 کمې او لږې اوبه څښل او لږ خـوب کول.
2 د تـشو مـتیازو زیات ایـسارول
3 د مالـګې زیات استعـمال
4 د خوراک کمـول
5 د غوښو زیـات خـوراک
6 د استراحت کمـښت
7 د ګاز داره مشروباتو انرژیانو او کـوک او نور...شیانو استعمال
8 د حد نه زیات د خوږو (بوره، ګوړه، شیرني، چکلیټ..) شیانو استعمال.

06/12/2025

د لوږې په حالت کې ولې سر دردي پیدا کیږي؟

د لوږې په حالت کې د انسان د وینې ګلکوز کمیږي( Hypoglycemia )او دا د دې سبب کیږي چې د سیمپاتیټیک فعالیت اضافه کړي.کله چې دا اضافه شو اوس نو د دماغو رګونه توسع کوي( پراخیږي ، آزدایږي )همدا پراخېدل د دې سبب کېږي چې د دماغو په پرده( Meninges )یا سحایه باندې فشار راوړي همدا فشار د سر درد لامِل کیږي

04/12/2025

ټوخی:( Cough)
ټوخی د تنفسي مشکلاتو د مشهورو علایمو څخه شمېرل کیږي، چې د ستوني،د تنفسي سیسټم د نالیو او د سینې یا سږو د التهاب،میکروبي کیدو، تحریکیدو او مختلفو مرضونو په سبب مینځ ته راځي.
د مثال په ډول:
۱- ریزش او زکام
۲- د سالنډئ مرض
۳-حساسیت او تحریکونکي شیان (Irritants) لکه دوړي،الرجن،سیګريټ،دود،سپری،او تنباکو.
۴- د پزې التهابي کیدل Post Nasal drip
۵- د معدې مشکل Regurgitation of stomach acid
۶- سینه بغل Pneumonia
۷- د هوا د نالیو التهابي کیدل Upper Respiratory Tract infection
۸- نرئ رنځ ، ټوبرکلوسیز، ټي بي Tuberculosis

ټوخی په عمومي ډول په دوه ډوله دی:
۱- وچ ټوخی Dry Cough : هغه ټوخی کم چې بلغم نه لري
۲- بلغم لرونکی ټوخی Productive cough
دا چې ټوخی د یوه مرض علامه ده نو بهتره داده چې د ډاکټر سره په وخت وکتل سي ترڅو د مرض تشخیص معلوم او علاج یې وکړل شی. په لاندې حالاتو کې ضرور باید د ډاکټر سره وکتل سي:
۱- که کوچنی یا ماشوم ټوخی ولري نو ضرور باید و ډاکټر ته ورښکاره سي ځکه ماشوم د مرضونو سره دومره مقامت نه لري لکه لوی کس.
۲- کله چې تنفس کول یا ساه اخستل مشکل وي او یا هم د ټوخي سره د سینې درد موجود وي .
۳- کله چې د ټوخي سره د بلغمو رنګ بدل سوی وي او یا د بلغمو سره وینه موجوده وي.
۴- کله چې د ټوخي سره تبه یا د بدن خوله کیدل (عرق کیدل) موجود وي.
۵- کله چې د ټوخي سره د وزن کمیدل موجود وي.
۶- کله چي د ټوخي په واسطه ستړیا مینځ ته راځي.

هغه څه چې ستاسې سره مرسته کوي په لاندې ډول دي:
۱- په زیاته اندازه اوبه او مایعات څښل لکه سوپ،ښوروا،ګرم اش،چای او داسې نور.
۲- د ستوني د خارش او درد د ورکولو لپاره عسل (شات) او لیمبو په ګرم مایع یا چایو کي څښل ګټه لري.
۳- په خیرنه هوا کې د خولې او پزې پټول یا ماسک بسته کول.
۴- د ګرمو اوبو بخار تنفس کول یعنې په یوه پیاله یا کاسه کې ګرمي اوبه واچوئ او په سر باندې پټو ،څادر یا اټوال واچوئ او د پنځلس دقیقو لپاره ددې ګرمو اوبو هوا تنفس کړئ.
۵- که د معدې مشکل لرئ نو د خوب په وخت کي مو بالښت باید لږ لوړ وي.
۶- د سګریټ څکولو او نشه یي شیانو څخه ځان وساتئ او په هغه ځای کې مه کښینئ چیرې چی د سګریټ او چلم دود وي.

01/12/2025

په یخه هوا کې عامې ناروغۍ په لاندی ډول دی.
زکام او نزلې (Common cold)
انفلوینزا (فلو)
ستوني درد او ټوخی
سینه بغل یا برانکایټس
حساسیت یا الرجۍ
د پوستکي وچوالی او چټل کېدل

د مخنیوي مهم تدابیر
ګرم لباس واغوندئ: بدن، غوږونه، پوزې او پښې تل ګرم وساتئ
د باد او باران څخه ځان وساتئ
که لمدې جامې واغوندئ، ژر یې بدلې کړئ
لاسونه منظم ومینځئ
ډېری ویروسونه د لاس له لارې خپرېږي
په کور کې مناسب تودوخې وساتئ
هوا نه ډېره ګرمه او نه ډېره سړه وي
کافي اوبه وڅښئ
حتی په یخ موسم کې بدن اوبه ته اړتیا لري
د استراحت او خوب وخت منظم وساتئ
د دفاعي سیستم لپاره ډېر مهم دی
له ناروغو خلکو لږ فاصلې وساتئ
په ځانګړي ډول ماشومان

هغه کارونه چې نه باید وکړو
په یخه هوا کې یخ څښاک یا یخ خوراک مه کوئ
د شپې ناوخته بهر مه ګرځئ که هوا ډېره سړه وي
د بدن خوله مه پرېږدئ وروسته له عرق کولو
ډېر خوږ، غوړ او فاسټ فوډ مه خورئ

د بدن د پیاوړتیا لپاره ښه خوراکونه:
وایټامین C لرونکي میوې
لکه مالټه، لیمو، کیوي او انار
شات او ګرمه شیدې یا چای
د ستوني لپاره ګټور دي.
سوپ او شوره
د بدن تودوخه ساتي او انرژي ورکوي
سبزیجات او پخې شوې مېوې
د دفاعي سیستم پیاوړتیا لپاره ضروري دي.
زنک لرونکي خوراکونه
لکه مغز، لوبیا او کب.

14/10/2025

ولې خلک د هوا د بدلون سره ناروغېږي؟
کله چې د کال فصلونه بدلېږي (لکه له اوړي نه ژمي ته یا له ژمي نه پسرلي ته)، بدن د حرارت، رطوبت او چاپېریال په بدلون عیارېږي. په دې وخت کې دفاعي سیستم یو څه کمزوری کېږي، او ویروسونه او باکتریاوې ډېر ژر حمله کوي.

دغه ناروغیو ته په طب کې څه ویل کېږي؟
د دې ناروغیو عمومي نوم Seasonal Illnesses (موسمي ناروغۍ) دی.
تر ټولو عام مثالونه یی په لاندی ډول دی.
Common Cold (عادي زکام)
Pharyngitis (د ستوني التهاب)
Cough (ټوخی)
Flu / Influenza (انفلوینزا)
Allergic Rhinitis (د الرجۍ له امله زکام)

څنګه ځان او کورنۍ د دې ناروغیو څخه وساتو؟

مناسبې جامې اغوستل – د هوا مطابق جامې واغوندئ، په ځانګړي ډول د سهار او ماښام وخت کې.

لاسونه مینځل په پاکو اوبو او صابون د لاسونو مینځل د ویروسونو د خپرېدو مخه نیسي
وړاندې کوونکي خواړه خوړل لکه مڼه، نارنج، مالټې، شات، اوبه او ویټامین C لرونکي مېوې
کافي خوب کول د بدن دفاعي سیستم پیاوړی ساتي
ورزش او حرکت لږ تر لږه نیم ساعت مزل یا نرم ورزش دفاعي ځواک زیاتوي
کور ته تازه هوا ورکول کړکۍ پرانستل او د ککړې هوا مخنیوی

هغه کارونه چې باید ونه کړو؟؟؟؟؟؟
د هوا ناڅاپي بدلون ته ځان مه پرېږدئ (مثلاً له ګرمو ځایونو سمدستي یخ ځای ته تلل).
ډېر سړې او یخې څښاک مه کاروئ، په ځانګړي ډول د ژمي په پیل کې
د ناروغ کس سره نږدې تماس (لکه ښکلول، د یو ګیلاس یا کاشوغې کارول) مه کوئ
ډېر غوړ لرونکي او درانه خواړه مه خوری، ځکه هاضمه کمزورې کېږي او بدن دفاعي ځواک له لاسه ورکوي
د سګریټ لوګی او دوړې څخه ځان وساتئ، ځکه ستونی او سږي نور هم حساسوي

مهمه خبره؟؟؟؟؟

که زکام، ټوخی یا د ستوني درد تر ۷ ورځو زیات دوام وکړي، یا له تبه او سختې کمزورۍ سره وي، باید ډاکټر ته ولاړ شئ، ځکه کېدای شي انفلوینزا، برونشیت یا بکتریايي عفونت وي چې د دوا اړتیا لري.

09/09/2025

سپین زیړی (White Jaundice) یا په طبي اصطلاح کې Obstructive Jaundice، هغه حالت دی چې د صفرا (bile) د بهیدو لاره بند شي، او د همدې بندښت له امله د جګر لخوا تولید شوې صفرايي مواد بېرته بدن ته جذب شي، چې له امله یې پوست، سترګې، او نورې نښې رامنځته کېږي.

سپین زیړی څه ته وايي؟
سپین زیړی هغه ډول زیړی دی چې د صفرا بندښت له امله رامنځته کېږي. دا بندښت کولی شي د صفرايي لارو، تیږو، تومور (غده)، یا التهابي حالتونو له امله وي. په دې حالت کې د ناروغ براز (غلاظت) سپین یا خټه‌ وي، نو ځکه یې خلک سپین زیړی بولي.

علایم یې کوم دي؟
د پوستکي او سترګو ژېړوالی
د براز رنګ سپین یا خټه‌ کېدل
د بولي رنګ ډارک یا توره‌ کېدل
خېټه خوږېدل، په ځانګړي ډول د ښی اړخ لاندې
خارش یا د بدن خارښت
ستړیا، بې‌اشتهايي
د وزن کمېدل
ځینې وخت تبې او توده احساس

دا ناروغي کوم عمر کې ډېر پیدا کېږي؟
زیاتره په بالغو یا مشرانو عمرونو کې لیدل کېږي
په خاص ډول هغو کسانو کې چې د صفرا تیږې، پانقراس ستونزې، یا جګر ناروغي لري
خو په کوچنیانو کې که د صفرايي لارو پیدایشي ستونزه وي، هم لیدل کېدای شي
سپین زیړی ولې پیدا کېږي؟
مهم لاملونه:
د صفرايي تیږو بندښت (Gallstones)
د پانقراس غده یا سرطان (Pancreatic tumor)
د صفرا د لارو سرطان (Bile duct cancer)
التهابي ناروغۍ (cholangitis یا hepatitis)
د صفرا د لارو پیدایشي بندښت (په ماشومانو کې)

کوم خوراکونه ګټه رسوي؟
مایعات!
اوبه، تازه جوس، شین چای، ناریل اوبه
سپک خواړه!
وریجې، جوش شوي سبزيجات، شوروا
مڼه، انار، نارنج، هندواڼه
شات، زردچوبه، زنجبیل (په اندازه سره)
فایبر لرونکي خوراکونه: د هضم سیستم ته مرسته کوي

کوم خوراکونه ضرر رسوي؟
غوړ او سرخ شوي خواړه
چټک خواړه (Fast food)
الکول (مطلقاً منع دی)
زیات مالګه او شکر
کافین (زیات چای یا قهوه)
خام غوښه یا نیم پخه شوې خواړه
مصنوعي مشروبات او خواږه

درملنه څنګه کېږي؟
لومړی تشخیص د الټراساونډ، وینې ټسټ، CT Scan یا MRI له لارې کېږي
که بندښت وي، نو باید جراحي یا اندوسکوپي وشي (ERCP)
انتاني حالت کې انتي‌بیوتیکونه کارول کېږي
که غده یا سرطان وي، نو د متخصصینو درملنه اړینه ده

مهمې مشورې؟؟؟
ژر ډاکتر ته مراجعه وکړئ، دا ډول زیړی ساده نه دی
کورنی علاج یوازې د درملنې مرسته کوي، اصلي درملنه باید د ډاکتر له خوا وشي
ځان پاک وساتئ، او له شکمنو خوړو، درملو، یا الکولي توکو ځان وساتئ

07/09/2025

زیړ زیړی یوه ناروغي ده چې د وجود پوستکی، سترګې، او حتا د خولې غاښونه زیړ رنگ نیسي. دا د دې له امله رامنځته کیږي چې په وینه کې د بیلیروبین (bilirubin) نومې کیمیاوي ماده زیاته شي. دا ماده عموماً د زړو شوو سره وینې حجراتو (red blood cells) له تجزیې څخه جوړیږي، او جګر یې له بدنه وباسي. که چیرې جګر دا ماده سم نه شي ایستلی، نو په بدن کې جمع کیږي او زیړ زیړی رامنځته کوي.

زیړ زیړی څه ته وايي؟
زیړ زیړی هغه حالت ته ویل کیږي چې د بیلیروبین مقدار په وینه کې لوړ شي او د بدن پوست، سترګې او نور غړي زیړ شي. دا یو علامتي حالت دی، یعنې خپله یوه مستقل ناروغي نه ده، بلکې د بله ناروغۍ نښه ده.

ولې پیدا کېږي؟
زیړ زیړی درې ډوله لاملونه لري؟؟؟
1. د جګر نه وړاندې لاملونه (Pre-hepatic):
د وینې حجرو زیات تخریب (Hemolysis)
د جینیټیک ناروغۍ (لکه G6PD deficiency یا Thalassemia)
ملیریا یا نور انتانات

2. د جګر لاملونه (Hepatic)؟؟؟
د جګر التهاب (Hepatitis A, B, C)
د الکولو استعمال
د دواګانو ضرري اغېزې
د جګر سرطان یا کینسر
فیټي لیور (Fatty liver)
اتوایموون هیپاتیت
3. د جګر نه وروسته لاملونه (Post-hepatic)؟؟؟
د صفرا بندښت (bile duct obstruction)
ګال سټونز (gallstones)
د پانقراس کینسر
د صفرا کانال التهاب

دا ناروغي کوم عمر کې ډېره پیدا کېږي؟
ماشومان: د زیږون وروسته په لمړیو ورځو کې (neonatal jaundice)
ځوانان/لویان: د ویروسونو له کبله (Hepatitis A, B)
مشران عمر خلک: د جګر، صفرا یا پانقراس د ناروغیو له امله

د زیړ زیړي نښې نښانې؟؟؟
د پوستکي او سترګو ژېړوالی
د بولي رنگ توره کیدل
د براز (غلاظت) سپین یا خټی کیدل
خېټه خوږېدل (په خاص ډول ښي اړخ ته)
تبه یا وږیوالی
ستړیا او بې‌اشتهايی
وزن کمېدل

کوم خوراکونه ګټه رسوي؟
میاوې!!!
مڼه، انار، نارنج، کیله، پاپایا، هندواڼه
سبزيجات؟؟؟
پالک، کچالو، گازر، خټه لوبيه

مایعات؟؟؟
شین چای، اوبه، ناریل اوبه، تازه جوسونه
پروټین منابع؟؟؟
شیدې، مستې، هګۍ (په احتیاط سره)
ماهي (سپین ماهي غوره دی)

نور؟؟؟
شات (په اندازه )
زنجبیل، لیمو، زردچوبه

کوم خوراکونه ضرر رسوي؟
غوړ خواړه (زیات غوړي یا سرخ شوی خواړه)
الکول (که استعمالیږي)
چټک خوراکونه (Fast food)
مصنوعي شربتونه، مشروبات
ډیر شکر لرونکي خواړه
خام یا نیم پخې غوښې
زیات مالګین یا مساله لرونکي خواړه

مهمې مشورې؟؟؟
ډاکتر ته مراجعه: د نښې او نوعې مطابق علاج لازم دی
استراحت وکړئ: بدن ته د شفا لپاره ارامتیا ورکړئ
اوبه زیاتې وڅښئ: بدن پاک ساتي
خپله وینه معاینه کړئ: د هیپاتایت معاینه ضرور ده
د انتاني لاملونو نه ځان ساتل: د ویروسونو ضد واکسین اخیستل

31/08/2025

د وینې میکروب څه شی دی؟

په عام ولسي ژبه کې چې خلک وایي "وینې میکروب؟
ډاکټرانو په طب کې ورته "د وینې عفونت" (Sepsis یا Septicemia) وایي. دا هغه وخت پیدا کېږي چې د بدن کومه انتان/میکروب (په سینه، ادراري لاره، غاښ، ټپ، یا بل ځای کې) د وینې جریان ته ننوځي او ټول بدن ته خپور شي.

څومره خطرناک دی؟
د وینې میکروب یوه ډېره جدي او خطرناکه ناروغي ده.
که په وخت درملنه ونه شي، د زړه، سږو، پښتورګو او دماغو کار خرابولی شي او حتی د مرګ سبب ګرځي.
ولې ډېری ښځې او ماشومان پرې اخته کېږي؟
ماشومان او ښځې (په ځانګړي ډول د امیندوارۍ پر مهال) کمزورې دفاعي سیستم لري.
د ماشومانو بدن لا پوره قوي نه وي.
ښځې د امیندوارۍ، زیږون او یا د ښځینه ناروغیو (لکه د ادرار عفونت) له کبله زیات خطر لري.

د میکروب پیدا کېدو دلیلونه؟؟؟؟؟
د بدن په کوم ځای کې عفونت (پړسوب یا پړاو) موجود وي لکه ټپ، ستونی، سینه، یا ادرار.
د غاښونو خرابوالی.
د معافیت کمزورتیا (لکه په ماشومانو، زاړه خلک یا د مزمنو ناروغیو لرونکي کسان).
ناپاکې او غیري صحې روغتیایي شرایط.

کله پیدا کېږي؟
کله چې یو عادي عفونت په وخت علاج نه شي او وینې ته خپور شي.
د ټپ یا جراحي وروسته که پاکوالی مراعت نه شي.
د اوږدې ناروغۍ پر مهال چې بدن ضعیف وي.

څه وکړو چې ښه شي؟

فوري ډاکټر ته مراجعه او د وینې کلتور یا ټست کول.
د ډاکټر په مشوره انتي بیوتیک درمل اخیستل.
کافي استراحت، صحې خواړه، او اوبه څښل.
د ټپ او زخم پاک ساتل.

څه ونه کړو چې بدتر نه شي؟
د ډاکټر له مشورې پرته درمل مه خورئ.
د ټپ یا عفونت پټ ساتل مه کوئ.
د درملو کورس نیمګړی مه پرېږدئ.
د ناروغۍ نښې (لکه تبه، یخني، د زړه تیزه ضربان، بې هوشي) سپکې مه ګڼئ.

17/08/2025

د هندواڼې روغتیايي ګټې:

1. د بدن لپاره ښه رطوبت برابروي:
هندواڼه شاوخوا ۹۰٪ اوبه لري، چې د بدن له وچوالي څخه مخنیوی کوي، او بدن تازه ساتي.

2. د زړه روغتیا ته ګټه لري:
لایکوپین (Lycopene) نومی انتي‌اکسیدان لري، چې د وینې فشار راکموي او د زړه ناروغیو خطر کموي.

3. د سترګو لید ښه کوي:
ویټامین A لري، چې د سترګو د صحت لپاره مهم دی او د شپې لید ښه کوي.

4. هډوکي پياوړي کوي:
ویټامین C او لایکوپین چې په هندوانه کې شته دي، د هډوکو د کمزورۍ مخه نیسي او پیاوړي کوي.

5. ذهني فشار کموي:
هندواڼه د بدن د آرامۍ سره مرسته کوي او ذهني فشار (Stress) کموي.

6. هضم ته ګټه لري:
فایبر (Fiber) لري چې د خوړو هضم سره مرسته کوي او د قبضيت مخنیوی کوي.

7. د پوستکي ښکلا لپاره ګټوره مېوه ده:
ویټامین C د کولیجن په جوړولو کې مرسته کوي، چې دا پوستکي نرم او ځوان ساتي.

8. بدن ته انرژي ورکوي:
هندوانه طبیعي شکر (ګلوکوز او فروکټوز) لري چې سمدلاسه انرژي تولیدوي.

04/08/2025

Epilepsy
اعصابو اختلال یا Epilepsy څه ته وایي؟
Epilepsy (مرګی یا د تشنج ناروغي) یو عصبي اختلال دی چې پکې د مغز فعالیت غیر نورمال کیږي، او ناروغ د دوامداره تشنجونو یا حملو سره مخ کیږي. دا حملې یا تشنجونه ممکن د مغز د بې نظمې برقي فعالیت له امله وي، او دا د شعور، احساساتو، حرکت یا حتا چلند پر فعالیت اغېز کوي.

دا ناروغي ولی پیدا کیږي؟
مرګی یا Epilepsy ممکن له مختلفو عواملو څخه پیدا شي، چې ځینې مهم یې دا دي؟

د مغز پخوانی زیان (ټپ، ټکر، یا ټraumatic injury)
جنیټیکي عوامل (په کورنۍ کې دا ناروغي لرل)
ستونزمن زیږون یا د زیږون پر مهال د مغز ته اکسیجن نه رسیدل
تومورونه یا ورمونه
ضربه یا Stroke
انتانات (لکه التهاب دماغ یا meningitis)
د وینې شکر یا sodium کمښت یا زیاتوالی

دا ناروغي څومره خطرناکه ده؟
که دا ناروغي درملنه ونه شي، نو ممکن د مغز دایمي زیان، ذهني اختلالاتو، او ناڅاپي مرګ (SUDEP) لامل شي.
خو د منظمې درملنې، مناسب احتیاط او غذايي پاملرنې له لارې، اکثر ناروغان کولای شي عادي ژوند وکړي.

دا ناروغي په کوم عمر کې ډیره رامنځته کیږي؟
دا ناروغي په هر عمر کې رامنځته کېدلی شي، خو ډیر عام دی:
ماشومانو کې (د مغز د ودې پر مهال)
زړو خلکو کې (د مغز د زړښت له امله)
نوجوانانو کې هم بعضاً پېښیږي

د پیدا کېدو لاملونه یې څه دي؟
د زیږون پر مهال دماغ ته زیان
جنیټیک یا ارثي عوامل
مغزي ټپ یا صدمه
تومورونه یا کیسټونه
مغزي التهاب یا عفونت
ډیر فشار یا اضطراب
د نشه‌یي توکو استعمال
د خوب نه پوره کول

کوم کارونه ورته ګټور دي؟
د درملو پر وخت استعمال (لکه Carbamazepine, Valproic acid, Lamotrigine)
د خوب مناسب مهال‌ویش
د ذهني آرامتیا تمرینونه لکه ژوره ساه اخیستل، مراقبه
د استرس کمول
د ډاکټر سره منظمه مشوره
منظم فزیکي فعالیت (لکه نرم ورزش یا تګ راتګ)

کوم کارونه ورته ښه نه دي؟
د خوب کمښت
ذهنی فشار او اضطراب
د شرابو او نشه‌یي موادو استعمال
د درملو ناغیړتیا
روښانه فلاش‌لایټونه یا blinking چراغونه (کوم چې حمله راوستلی شي)
د ژور خفګان یا ډیپریشن ته پرېښودل

کوم خوراکونه ورته ګټور دي؟
کیټو ډایټ (Ketogenic Diet): دا یوه ځانګړې غذا ده چې پکې غوړ زیات، پروټین منځنۍ کچه، او کاربوهایډرېت کم وي – دا د ماشومانو لپاره خورا مؤثره ثابته شوې.
مغذي میوې او سبزیجات: لکه شین‌کاهو، پالک، زردک، کیله، شفتالو
Omega-3 شحمی اسید لرونکې خواړه: لکه مچھلي (سلمون)، زیتون غوړي
پروټین لرونکي خواړه: هګۍ، غوښه، لوبیا
د اوبو زیات استعمال

کوم خوراکونه ورته ګټه نه لري؟
زیات بوره یا شکر لرونکي خواړه
قهوه یا چای (که زیات استعمال شي)
الکول او نشه‌یي څښاکونه
زیات مالګین یا غوړ‌دار خوراکونه
مصنوعي اضافه شوي مواد لرونکي خواړه

غازي امان الله خان معالجوي کلینیک

29/12/2025

24/12/2025

17/12/2025

06/12/2025

04/12/2025

01/12/2025

14/10/2025

09/09/2025

07/09/2025

31/08/2025

17/08/2025

04/08/2025

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Share

Category