07/09/2025
آزمایش کشت AFB (مایکوباکتریوم توبرکلوزیس)
1. هدف
هدف از آزمایش کشت AFB شناسایی و جداسازی مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (عامل بیماری سل) در خلط یا سایر نمونهها بود.
_________________________________________
2. اصل
این اصل بر اساس توانایی مایکوباکتریوم توبرکلوزیس برای رشد در محیطهای کشت انتخابی، مانند محیط کشت لوونشتاین-جنسن (LJ) یا آگار میدلبروک، پس از یک دوره انکوباسیون طولانی بود. مایکوباکتریوم توبرکلوزیس یک باسیل مقاوم به اسید (AFB) است که پس از رنگآمیزی در برابر بیرنگ شدن با اسید-الکل مقاومت میکند، که به شناسایی آن در زیر میکروسکوپ کمک میکند. _________________________________________
۳. مواد
• بلغم (مثلاً مایع مغزی نخاعی، ادرار)
• محیط کشت لوونشتاین-جنسن (LJ) یا آگار میدلبروک
• سوابهای استریل و محیط انتقالی
• چراغ بونزن
• میکروسکوپ و اسلایدهای شیشهای
• رنگآمیزی اسید-فاست (زیل-نلسن یا اورامین-رودامین)
• انکوباتور (۳۷ درجه سانتیگراد)
_________________________________________
۴. روش کار
۱. از یک سواب یا سوزن استریل برای جمعآوری خلط یا نمونه دیگر (مایع مغزی نخاعی، ادرار) استفاده شد.
۲. نمونه در یک محیط انتقالی قرار داده شد و به آزمایشگاه منتقل شد.
۳. نمونه روی محیطهای انتخابی (LJ یا میدلبروک) تلقیح شد.
۴. پلیتها به مدت ۴ تا ۶ هفته در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد انکوبه شدند.
۵. کشت به صورت هفتگی از نظر رشد بررسی شد. ۶. کلنیهای ظاهر شده از نظر مورفولوژی بررسی شدند (کلنیهای کرمی، زبر و زرد رنگ روی محیط کشت LJ).
۷. رنگآمیزی اسید فاست (زیل-نلسون یا اورامین) روی اسمیر انجام شد تا وجود AFB تأیید شود.
۸. آزمایشهای اضافی مانند شناسایی بیوشیمیایی، PCR یا آزمایش حساسیت ممکن است برای شناسایی قطعی انجام شود.
_________________________________________
۵. نتایج
• نتیجه مثبت:
o رشد مایکوباکتریوم توبرکلوزیس روی محیط کشت.
o باسیلهای اسید فاست (AFB) در رنگآمیزی زیل-نلسون مشاهده شد.
• نتیجه منفی:
o عدم رشد پس از انکوباسیون یا عدم مشاهده AFB در زیر میکروسکوپ.
_________________________________________
۶. موارد استفاده
• تشخیص سل فعال (به ویژه سل ریوی) با جداسازی مایکوباکتریوم توبرکلوزیس از خلط یا سایر نمونهها.
• تأیید موارد مشکوک به سل در مواردی که میکروسکوپ اسمیر مستقیم منفی است.
• انجام آزمایش حساسیت دارویی برای داروهای خط اول و خط دوم سل.
• ارزیابی زیستپذیری ارگانیسم برای آزمایشهای مولکولی بیشتر.
_________________________________________
7. مشاوره
• کشتهای مثبت AFB نیاز به مشاوره فوری با متخصص ریه یا متخصص بیماریهای عفونی برای مدیریت بیشتر دارند.
• درمان ضد سل (ATT) بر اساس نتایج کشت و حساسیت دارویی باید آغاز شود.
• آزمایشهای بیشتر، مانند عکسبرداری از قفسه سینه یا سنجش آزادسازی اینترفرون گاما (IGRA)، ممکن است برای ارزیابی وسعت بیماری توصیه شود.