09/11/2025
اکسیجن (Oxygen)
اکسیجن څه شی دی؟
اکسیجن یو ګاز دی چې هغو خلکو ته ورکول کېږي چې په وینه کې یې د اکسیجن اندازه کمه وي او ښه ساه نه شي اخیستلی.
کله باید اکسیجن استعمال کړو (استطباب Indications)
که چیره مریض لاندی حالاتو نه ولری:
۱) د ساه لنډوالی (Shortness of breath)
۲) د سینې درد (Chest pain)
۳) د زړه یا تنفس بندېدو حالت (Cardiac/Respiratory arrest)
۴) په وینه کې د اکسیجن کمه اندازه (SpO₂ < 94%)
۵) هره ناروغي چې د اکسیجن کموالی (Hypoxemia) پیدا کوي
د اکسیجن مقدار (بالغانو او ماشومانو ته)
۱) Nasal Cannula (د پزې پیپ)
۱) ۱–۶ لیتره په دقیقه کې
۲) ۲۱٪–۴۴٪ اکسیجن ورکوي
۳) د لږې ساه لنډۍ لپاره ښه لار ده
۲) Venturi Mask
۱) ۴–۱۲ لیتره په دقیقه کې
۲) ۲۴٪–۵۰٪ اکسیجن ورکوي
۳) د هغو ناروغانو لپاره چې دقیق اکسیجن ته اړتیا لري (لکه COPD)
۳) Simple Face Mask (عادي ماسک)
۱) ۵–۸ لیتره په دقیقه کې
۲) ۴۰٪–۶۰٪ اکسیجن ورکوي
۴. Partial Rebreather Mask
۱)) ۶–۱۰ لیتره په دقیقه کې
۲) ۳۵٪–۶۰٪ اکسیجن ورکوي
۵) Non-Rebreather Mask (NRB)
۱) ۶–۱۵ لیتره په دقیقه کې
۲) ۶۰٪–۱۰۰٪ اکسیجن ورکوي
• د سختو حالتونو یا بیړنیو حالاتو لپاره
۶) Bag-Valve Mask (BVM)
۱) ۱۵ لیتره په دقیقه کې
۲) ۹۵٪–۱۰۰٪ اکسیجن ورکوي
۳) د زړه بندېدو یا د نه تنفس کولو ناروغانو لپاره
Contraindications (کله باید ور نکړل شی)
• هېڅ مطلق منع نشته — اکسیجن تقریباً په ټولو بیړنیو حالاتو کې کارېدلی شي.
Side Effects (نقصانات )
۱) د پزې او ستوني وچوالی
۲) که اکسیجن ډېر یخ وي، تنفسی لاری تنګوی (Bronchospasm)
۳) د اور لګېدلو خطر (اکسیجن سوځېدنه زیاتوي)
۴) په شدید COPD ناروغانو کې د ډېر اکسیجن له امله Hypoventilation
۵) د اوږدې مودې او لوړې اندازې اکسیجن له امله د اکسیجن زهریت (Oxygen toxicity)
⸻
احتیاطي سپارښتنې (Precautions)
۱) د هغو ناروغانو لپاره چې تنفسي تحریک یې کم وي (لکه شدید COPD)، ډېر اکسیجن ورکول د ساه ستونزه زیاتولی شي.
۲) ډاډ ترلاسه کړئ چې د ناروغ هوا لاره (Airway) خلاصه وي او سمه ساه اخیستل کېږي — یوازې اکسیجن بسنه نه کوي که ناروغ سمه ساه نه اخلي
