19/10/2020
ام دی دگری (MD degree) چیست؟
قبل از اینکه در مورد MD چیزی بنویسم، لازم میبینم؛ نکات مختصری را در مورد دگری های معمول با شما عزیزان شریک سازم.
در مجموع دگری هارا به دو دسته تقسیم می کنند:
1-Research degrees (e.g; Master degree & PhD);
2-Professional degrees( e.g; MD, PharmD, DMD and ....)
با دراشتن سند لیسانس و معیارات لازم شخص میتواند به ماستری نامزد شده بعد از طی مدت معین تحصیلی با نوشتن پایان نامۀ تحقیقی به این سند دست یابد. بعدا اگر خواسته باشد نامزد دکتورا شده و با گذشتاندن مدت معین وشریاط لازم با نوشتن پایان نامۀ تحقیقی که شامل نوآوری در بخش مربوطه باشد، سند دکتورا را بدست می آورد.
در بعضی رشته ها چیزی بنام سند لیسانس وجود ندارد؛ مانند طب، طب دندان، فارمسی و... .
بگونۀ مثال:
در طب: MD(Doctor of medicine, professional doctorate of medicine) با 7 سال آموزش و 250-300 کریدت)
در طب دندان: DMD یا Doctor of Dental Medicine( با 6 سال آموزش و با 200-250کریدت).
در فارمسی: Phar.D. یا Doctor of pharmacy؛
باید یاد آور شد که MD degree را لیسانس خواندن بیخبری ازمفهوم این درجۀ علمی یا "تجاهل عارفانه" می باشد. از سوی دیگر باید خاطر نشان ساخت که MD Degree ماستری نیز نمی باشد، چون این Degree دونام ندارد که یکی MD باشد و دیگر آن ماستر طب. MD degree خودش یک degree مستقل با تعریف و مفهوم خاص می باشد. اما بخاطر داشتن 300 کریدت در طول تحصیل " از امتیاز مادی و معنوی" ماستری برخوردار است. بطور مثال از امتیاز مادی ماستری که ضمیمۀ معاش است استفاده نموده و در صورت پذیرفته شدن در کادر علمی دانشگاه ها؛ نامزد پوهنیار قبول می گردد، در حالی که سند لیسانس نامزد پوهیالی پذیرفته میشود.
هم چنان اگر دارندۀ این درجۀ علمی بخواهد به درجۀ PhD بپردازد، بدون گذشتاندن دورۀ ماستری مستقیماً به درجۀ PhD نامزد می گردد.
اینکه در سال 1374 استاد گرانقدر پوهاند صاحب بارکزی وزیر صحت عامۀ وقت که از انگلستان تشریف آورده بودند؛ به دلیل اینکه "استادان بلند رتبه و معزز؛ در سالهای جنگ افغانستان را ترک کردند، و پوهنتون ها به رکود کادری مواجه گردید (بی خبر از اینکه هر مقطع زمانی فرزندان خودش را دارد، و نمی شود با رفتن تعدای از نخبگان و بزرگواران از یک کشور، برآن ملت نماز جنازه خواند) حکمی صادر نمودند که اعتبار از برج سنبلۀ سال 1374 فارغان انستیتوت طب کابل و پوهنزی های طب ولایات که در آن وقت مربوط وزارت صحت عامه بودند، "لیسانس" شناخته شوند. با تأسف که تا امروز؛ وزارت محترم تحصیلات عالی، وزارت محترم صحت عامه، دکتوران و متخصصان ما در همین سردرگمی ای که با یک حکم سردرگم مرعی الاجرا شده بود؛ بسر میبرند( که شاید آن حکم هم امروز به دسترس نباشد).
امید وارم با توجه به نکاتی که مختصراً به آنها پرداخته شد، اطبایی که در بین سالهای 1374 و 1394 فارغ شده اند، از حق داشتن سند MD و امتیازات مادی وعنوی آن برخوردار گردند. نوشتن کلمۀ لیسانس و در بین قوس (MD) خطای مشمئزکننده ، شرم آور و ظالمانه است(که برای 135 کریدت هم لیسانس و برای 300 کریدت درسی نیز امتیاز لیسانس!؟) و دگر اینکه دگری ای بنام "ام دی لیسانس" در هیچ نقطۀ از دنیا وجود ندارد). باید یاد آور شد که MD degree بلند ترین دگری در طبابت بوده و بعد از آن؛ آنچه نیاز است IN-job training ها بوده، که برای بدست آوردن سند تخصص می باشد. اما آنهایی که در بخش های Basic science کار می کنند، می توانند در آن رشته ها با داشتن سند MDمستقیماً کاندیدای PhD شوند، یعنی بادا شتن سند MD ، به دورۀ ماستری نیاز ندارند. در طبابت کلینیکی PhD یک نیاز نبوده، و یک امتیاز شمرده میشود. چنانچه بزرگترین مولفین و پروفیسران طبابت در جهان صرف سند MD دارند و درکنار نام شدن از ماستری و دکتورا چیزی به چشم نمیخورد، چون این دگری ها دگری های تحقیقی بوده در مهارت های کلینیکی اثر گذارنمی باشند(به کتاب های معتبر طبابت مراجعه شود) که خودنشان دهندۀ ارزش دگری MD میباشد.
با عرض حرمت
پوهاند دکتور نادر احمد اکسیر
