25/02/2022
سرخکان چیست #
سرخکان یا (Measles) يک مریضی اندفاعی، سارى و وخیم است. این مریضی توسط Measeles virus که مربوط به جنس Morbilli virus و خاندان paramyxo virus میباشد بوجود مىآيد.
اين مریضی يکى از اسباب عمده مرگ و مير در ميان اطفال در کشورهای در حال انکشاف مانند افغانستان میباشد. بيشترين مرگ و مير سرخکان از سبب اختلاطات این مرض میباشد که شامل: التهابات سیستم تنفسی، التهاب دماغ، اسهال شديد و کم شدن آب بدن، التهابات گوش و سينهوبغل هستند.
شیوع مرض سرخکان:
این مریضی بین اطفال به راحتی از طفل مصاب به اطفال سالم سرایت میکند. ويروس سرخکان در قطرات و افرازات دهن موجود میباشد که از بينى و دهن يک شخص مصاب، هنگام سرفه و يا عطسه زدن خارج ميشود. اين مریضی هنگامی سرايت میکند که شخص سالم اين قطرهها را تنفس و یا از غذاهای ملوث شده توسط این ویروس استفاده نمایند و يا بعد از لمس سطوحی که اين قطره ها در آنجا وجود داشته باشد؛ چشم ها، دهن و بینی خود را لمس کنند.
نکته مهم:
این مرض اکثراً درمیان اطفالی دیده میشود که واکسین نشده اند. وقتی یک طفل واکسین سرخکان را گرفته باشد به این مرض ندرتاً مصاب میشود و اگرمصاب هم شود مریضی را به آسانی سپری مینماید.
اعراض و علايم:
• تب بلند
• سرفه
• افرازات بینی
• سرخی چشمها
• بخار ( اندفاعات ) جلدی بدون آب
اولین نشانه این مرض تب بلند است که همراه با آبریزی بینی، سرفه، اندفاعات جلدی، سرخی و چرک گرفتن چشمان درهنگام صبح و اندفاعات جلدی که بعد از سه یا چهار روز تب، بالای جلد مریض دیده میشود که اکثراً از نواحی پشت گوش، نزدیک خط موی پیشانی و کومهها شروع میشود و آهسته آهسته در روز اول وجه، گردن و عقب تنه را اشغال میکند، بعداً در روز دوم به طرف قدام تنه و قسمت علوی ران انتشار نموده و در روز سوم نهایات، کف دست و پا را اشغال میکند. بعداً اندفاعات از روز چهارم به ترتیبی که پیدا شده شروع به ازبین رفتن مینمایند و در مدت 2 الی 3 روز کاملاً اندفات ازبین رفته و فقط لکههای نصواری رنگ باقی میماند.
سرخکان بیشتر اطفال زیر سن پنج سال را مصاب میسازد و سبب عمده مرگ و میر اطفال را از سبب سوء تغذی و سینه بغل تشکیل میدهد. این مرض در بزرگسالان هم دیده شده مخصوصاً نزد اشخاصی که معافیت بدن شان پایین بوده، دوای ضد سرطان را اخذ می نمایند ویا کسانی که مبتلا به ایدز (AIDS) هستند.
به یاد داشته باشید!
• مریضی سرخکان در جریان 4 روز قبل و 5 روز بعد از ظاهر شدن اندفاعات جلدی (بخارها) شدیداً ساری است. طفل مصاب در این مدت باید در اطاق جداگانه نگهداری شود و از تماس او با دیگر اطفال جلوگیری کرد.
• بعضاً والدین، طفل مصاب به سرخکان را پرهیز خودسرانه میدهند که این یک عمل درست نمیباشد، چون خود سرخکان اشتها را بسیار کم می سازد، معافیت را پایین می آورد و طفل را ناتوان میسازد و وقتی اشتها کم باشد و در کنار آن به طفل پرهیز داده شود، مشکل سوء تغذی را به بار می آورد که یکی از اختلاطات عمده سرخکان همین سوء تغذی است. پس در وقت مصاب شدن سرخکان طفل باید در خانه گرم و با هوای مرطوب نگهداری شود، مایعات زیاد برایش داده شود و غذاهای مقوی نیز به وی خورانده شود.
•دندانهای مریضان سرخکان همه روره برس و برای طفل غسل داده شود.
• برای مریض مایعات به قدر کافی از طریق دهن و در صورتیکه استفراغات موجود باشد از طریق وریدی تطبیق میگردد.
تشخیص:
عمدتا تشخیص مرض سرخکان به اساس اعراض و علایم کلینیکی است. ولی معاینات خون و بلند رفتن تیتر انتیبادی های نوع IgM مخصوص علیه ویروس سرخکان به اندازه 4چند نیز مهم است. اگر انتیبادی نوع IgM مثبت بود، ویروس در بدن وجود دارد و معاینات سواب Nasopharyngeal بخاطر تعین جینوتایپ های مرض سرخکان ضروری میباشد.
تداوی:
تداوى این مریضی اساساً تقویتی و عرضی است اما تداوی سببی خاصی براى مرض سرخکان وجود ندارد. اگر اين مرض مزمن نباشد، علايم آن معمولاً طی 7 تا 14 روز از بين ميرود.
براى تداوى اين مریضی ضرور نيست که از انتى بيوتيک استفاده شود زیرا عامل آن ویروس است نه باکتری، اما در صورتیکه طفل همزمان مصاب به سینه و بغل باکتریایی و یا التهاب گوش متوسط شده باشد تطبیق انتیبیوتیک جواز دارد.
براى اطفال مبتلا به سرخکان بايد ويتامين اِى (A) خوراکی داده شود.
این مرض اگر دقیق مراقبت نشود اختلاطی شده ( سینه وبغل شدید، اسهال، سوء تغذی ) و نیاز به تداوی اختصاصی احساس میگردد که باید نزد داکترمعالج اطفال ویا در شفاخانه بگیرد.
نوت:
موثرترین راه مبارزه با این مرض وقایه آن از طریق تطبیق واکسین سرخکان است که باید در سن 9 ماهگی و 18 ماهگی تطبیق شود. اطفالی که از شیرمادر تغذیه می شوند انتیبادیهای سرخکان را از مادرشان اخذ میکنند (البته مشروط بر آن که خود مادر یا واکسین سرخکان را گرفته باشد ویا هم مریضی سرخکان را سپری کرده باشد) و این عمل الی سن 6 تا 9 ماهگی طفل را از مصاب شدن به سرخکان نجات میدهد. اولین واکسین برای اطفال نوزاد شیر مادر است و به همین دلیل اطفالی که با شیر مادر تغذیه میشوند کمتر مصاب به سرخکان می شوند، اما اطفالی که شیرمادرشان را نمی خورند می توانند در سنین پائینتر از 9 ماهگی مبتلا به سرخکان شوند.
نوت 2:
اطفال خود را حتماً واکسین کنید
