ميلاد روغتيايې کلينيک

02/02/2026

* د لوړ عمر لرونکی کسان اکثره مزمني ناروغۍ لری چی زیاتره یی په پوره توګه د درملنی وړ نه وی خو د کنترول وړ وی. په ژمي او یخ موسم کی دغه ناروغۍ تشدیده کیږی او بیا د کنترول له حده
وځی او د ژوند په بیه تمامیږی!

* دغه لاندی حالات لوړ عمر کسان د ناروغۍ له خطر سره مخامخ کوی.
1. د بدن د تودوخې د تنظیم کمزور کېدل
د عمر په زیاتېدو سره بدن نشي کولای تودوخه ښه وساتي. زاړه کسان ژر هایپوترمیا ته داخلیږي، حتا په هغه کورونو کې چې ډېر یخ هم نه وي.
۲) د زړه او وینې رګونو فشار
یخ موسم کې رګونه تنګېږي (vasoconstriction)، دا کار:
• د وینې فشار لوړوي
• د زړه کار زیاتوي
همدا علت د زړه حملی او مغزی سکتو خطر زیاتوی.
۳) تنفسي ناروغۍ او انتانات
ژمی د:
• نمونیا
• انفلوینزا
• د ښږو مزمنو ناروغۍ
خطر زیاتوي، او د زړو کسانو معافیت کم وي، نو انتان ژر شدید کېږي.
۴) د معافیت سیستم کمزوري کېدل
د عمر له زیاتېدو سره دفاعي سیستم کمزوری کیږی نو عادي زکام هم خطرناک کېدای شي.
۵) مزمنې ناروغۍ (Chronic diseases)
لکه:
• شکر
• د زړه ناروغۍ
• پښتورګي ناروغي
ژمی کې تشدید کېږي، په ځانګړي ډول که درمل سم ونه کارول شي.
۶) د حرکت کموالی او لویدل (Falls)
یخ، واوره او لمده ځمکه د لوېدو سبب کېږي. د زړو کسانو هډوکي نازک وي، د ورون یا ملا ماتېدل د مرګ خطر زیاتوي.
۷) کم تغذیه او ډیهایډریشن
ژمی کې زاړه کسان لږ اوبه څښي او اشتها کمیږي، دا حالت د بدن عمومي مقاومت کموي.
۸) ټولنیز عوامل
یوازې ژوند کول، بې‌وزلي، او د ګرمې خونې نشتوالی هم د مرګ خطر لوړوي.
👵 د ژمي په موسم کې د زړو کسانو د ساتنې سپارښتنې
🧣 ۱) ګرم یی وساتئ
• تل ګرم کالي واغوندئ، په ځانګړي ډول:
• خوله، غوږونه، لاسونه او پښې
• د شپې ګرم کمپله وکاروئ
• لمده کالي ژر بدل کړئ.
🏠 ۲) کور مو ګرم وساتئ
• که امکان وي، کوټه ګرم وساتئ
• د باد ځایونه بند کړئ (کړکۍ او دروازې)
• د بخارۍ یا ګاز کارولو پر مهال هوا ته پام وکړئ
🍲 ۳) ګرم او مغذي خواړه ورکړئ!
• سوپ، شوله، چای، شیدې
• هګۍ، لوبیا، غوښه
• که اشتها نه وي، لږ لږ خو څو ځله وخورئ
💧 ۴) اوبه هېرې نه کړئ
• که تنده نه احساسوئ هم، اوبه وڅښئ
• ګرم څښاک ډېر ګټور دی
😷 ۵) له ناروغیو ځان وساتئ
• لاسونه پاک وساتئ
• له زکام او ټوخي لرونکو کسانو لرې اوسئ
• که ناروغ شوئ، ژر ډاکټر ته ورشئ
🫀 ۶) خپل درمل منظم واخلئ
• د فشار، شکر او زړه درمل مه پرېږدئ
• بې له مشورې درمل مه بدلوئ
🚶‍♂️ ۷) د لوېدو مخنیوی وکړئ
• په یخ ځای کې ورو تګ وکړئ
• په کور کې پرچی لرونکې څپلۍ وکاروئ
• د شپې لپاره رڼا ولرئ
🧠 ۸) یوازې مه اوسئ
• له کورنۍ او ګاونډیانو سره اړیکه وساتئ
• خبرې او ناستې ډېرې مهمې دي
🚑 ۹) خطر نښې – بې‌پروا مه اوسئ
که دا نښې ولیدل شوې، ژر مرسته وغواړئ:
• ساه لنډي
• شدید درد د سینې
• ناڅاپي بې‌حسي یا خبرې بندېدل
• ډېر سړښت یا بې‌هوشي
ژمی خطرناک ندی بی پامي خطرناکه ده .
په لږ پام او مینی سره د زړو کسانو ژوند ژغورل کیدای شی.

02/02/2026

Low Blood pressure

Low blood pressure simply means your blood isn’t pushing hard enough through your body.

Your organs, especially your brain and heart, may not get enough oxygen and nutrients.

That is why you may suddenly feel lightheaded or weak.

Normal BP is around 120/80.
When it drops below 90/60, that’s considered low.

But remember, what matters most is how your body feels, not just the numbers.

🔑 HOW IT SHOWS UP
Some people with low BP don’t even know it, while others feel it sharply.

Common signs include:
- Dizziness or feeling faint
- Blurred vision
- Weakness or tiredness
- Cold hands and feet
- Fainting or blacking out suddenly
- Sometimes it happens when you stand up too fast or after sitting for long, that’s your body struggling to catch up.

🔑 WHAT CAN CAUSE IT?

Many things can trigger it:
- Not drinking enough water (dehydration)
- Skipping meals or having low blood sugar.
- Sudden standing or posture change
- Blood loss or heavy bleeding.
- Heart problems that reduce blood flow.
- Some drugs used for Blood Pressure, depression, or pain management.
- Infections or severe allergic reactions (in rare cases).

🔑 WHAT CAN YOU DO?
Most times, simple lifestyle changes help.

- Drink enough water: dehydration is a big reason your pressure can drop.

- Eat regularly: don’t skip meals, and include foods with natural salt (if your doctor agrees).

- Stand up slowly: rushing up too fast can make you dizzy.

- Rest if you feel weak or lightheaded.

- Avoid alcohol: it can make BP drop lower.

If you always feel dizzy, weak, or faint often even after resting, don’t ignore it.

Your doctor may check for hidden causes, like heart problems, anemia, or hormonal imbalance.

Treatment depends on what’s behind the low pressure, so avoid random advice..

Low blood pressure or not, if you feel dizzy, weak, or “off” most of the time, your body is sending a message.

Listen to it. Stay hydrated, eat well, and rest when you need to.

02/02/2026

کله چې موږ ډېر تېز خواړه خورو، معده او هاضمي نظام ته کافي وخت نه ورکوو چې د خوراک د هضم لپاره سم چمتو شي. په تېز خوړلو کې خواړه ښه نه ژوول کېږي، نو لوی ټوټې معدې ته ځي. دا کار معده مجبوره کوي چې ډېر تېزاب او انزايمونه توليد کړي، چې پايله يې د معدې درد، سوزش، بد هضمي، ګاز او دروندوالی وي.
همدارنګه تېز خوړل د دې سبب کېږي چې انسان له اړتیا ډېر وخوري، ځکه دماغ ته د مړښت پيغام شاوخوا ۱۵–۲۰ دقيقې وروسته رسېږي. دا زيات خوراک معده ډېره کشوي، د تیزاب ترشحات زياتوي او د ريفلکس (سينه سوزش) خطر لوړوي.
ورو خوړل، ښه ژوول، او په آرامه فضا کې خوراک کول د معدې روغتيا ساتي، هضم ښه کوي، او د معدې ډېرو ستونزو مخه نيسي.

02/02/2026

ګرمې يا نيمه تودې اوبه د معدې عضلات اراموي او د هاضمې ټول سيستم فعالوي، چې له امله يې خواړه په اسانه ډول تجزيه او جذبېږي. کله چې تاسې ګرمې اوبه څښئ، د معدې او کولمو د وينې جريان زياتېږي، دا کار هاضمي انزايمونو او تيزابو ته ځواک ورکوي تر څو خواړه ژر او ښه هضم کړي. همدارنګه ګرمې اوبه د غوړو موادو په نرمولو کې مرسته کوي، نو درانه او چرب خواړه هم په اسانۍ سره له معدې تېرېږي.
ګرمې اوبه د ګاز، پړسوب او د نس د ډک احساس کمولو کې مهم رول لري. دا د کولمو حرکت منظموي او قبضيت کموي، په ځانګړي ډول که سهار له خوبه تر پاڅېدو وروسته وڅښل شي. ډېر کسان چې د معدې سوځښت، بد هضمي او يا د خوړو تر خوړلو وروسته دروندوالی احساسوي، د ګرمې اوبو په څښلو سره ارامتيا مومي.
برعکس، ډېرې يخې اوبه د معدې طبيعي حرکت ورو کوي او کله ناکله د معدې عضلات ناڅاپه راټولوي، چې له امله يې هضم سستېږي او ګاز زياتېږي. له همدې امله، د روغې هاضمې لپاره غوره ده چې د يخو اوبو پر ځای ګرمې يا نيمه‌ تودې اوبه وکارول شي، په ځانګړي ډول د خوړو تر وخته مخکې يا وروسته

01/02/2026

د صفرايي تېزابو نه‌جذب (Bile Acid Malabsorption) هغه حالت دی چې پکې صفرايي تېزابونه، چې عادي ډول باید په وروستیو کولمو کې بېرته جذب شي، هماغلته پاتې کېږي او کولمې ډېرې تحریکوي. د همدې له امله مریض ته اکثره مايع اسهال پیدا کېږي، په ځانګړي ډول د خوراک وروسته، او ډېر وخت ناڅاپي تشناب ته د تلو اړتیا احساسېږي.
دا ستونزه ډېر وخت غلط د IBS، عادي اسهال یا معدې کمزورتیا په نوم درمل کېږي، حال دا چې اصلي علت بل وي. مریضان معمولاً د نس درد، پړسوب، ستړیا او ځینې وخت د وزن له کمېدو شکایت کوي، ځکه صفرايي تېزابونه د کولمو د جذب سیستم ګډوډوي او بدن ته د خوړو بشپړه ګټه نه رسېږي.
درملنه یې شته او اغېزمنه ده. تر ټولو مهمې دواګانې هغه دي چې اضافي صفرايي تېزابونه ځان سره تړي او اجازه نه ورکوي چې کولمې تحریک کړي. د دې درملو په کارولو سره د ډېرو ناروغانو اسهال په واضح ډول کنټرولېږي او د ژوند کیفیت ښه کېږي. د درملو تر څنګ، کم‌ غوړ خوراک، ساده غذا، او منظم خواړه د نښو په کمېدو کې مهم رول لري.
که دا ستونزه د کولمو د بلې ناروغۍ یا د عملیاتو وروسته رامنځته شوې وي، نو د اصلي علت درملنه هم ضروري ده. مهمه خبره دا ده چې که څوک اوږدمهاله اسهال ولري، په ځانګړي ډول د خوراک وروسته، او عادي درمل پرې اغېزه نه کوي، نو دا ناروغي باید حتماً په پام کې ونیول شي، ځکه پر وخت تشخیص او سمه درملنه د اوږد کړاو مخه نیسي‌.
نوټ: د دواوو کارول باید یوازې د ډاکټر د تشخیص او لارښوونې وروسته وشي. د ځانکړي دوا استعمال پرته له تشخیص څخه خطرناک کېدای شي.

31/01/2026

31/01/2026

"د انټي‌بايوټيک يا انتي بيوتيک له استعمال څخه وروسته د معدې دردونه، سوځش او نور تکليفونه رامنځته کيدل"
ولې او څنګه؟؟
ډېری خلک د انټي‌بايوټيک له خوړلو وروسته د معدې درد، سوځش، پړسوب، بد هضمي، زړه بدوالی او حتی اسهال احساسوي. علت دا دی چې انټي‌بايوټيک يواځې د ناروغۍ ميکروبونه نه وژني، بلکې د معدې او کولمو هغه ګټور ميکروبونه هم له منځه وړي چې زموږ د هضم، د ويتامينونو د جوړېدو او د معدې د ساتنې لپاره ډېر مهم دي. کله چې دا ګټور ميکروبونه کم شي، د معدې طبيعي توازن ګډوډېږي او معده حساسېږي، چې پايله يې درد او ناراحتي وي.
بله وجه دا ده چې ځينې انټي‌بايوټيکونه خپله د معدې د ديوال لپاره تحريک کوونکي وي. که درمل په تشه معده وخوړل شي، له لږو اوبو سره واخيستل شي، يا د اوږدې مودې لپاره استعمال شي، نو د معدې تېزاب زياتوي او د معدې په ديوال کې سوځش يا کوچنۍ زخمونه پيدا کولای شي. له همدې امله ځينې کسان د سينې سوځش، ترشوالی او د معدې شديد درد احساسوي.
همدارنګه، انټي‌بايوټيک کولای شي د کولمو حرکتونه بدل کړي، چې له امله يې ځينې وخت اسهال او ځينې وخت قبض پيدا کېږي. دا بدلونونه د ګېس، او د نس ناارامۍ سبب ګرځي. که د انټي‌بايوټيک تر ختمېدو وروسته هم درد دوام وکړي، يا درد ډېر شديد شي، کانګې، تبه، تور غایطه يا وينه ورسره وي، دا خطرناکې نښې دي او بايد بې له ځنډه ډاکټر ته مراجعه وشي.
مننه.

24/01/2026

ولې یو کس په یخنۍ کې ډېرې(زر زر) تشې بولې کوي؟

په یخنۍ کې د تشو بولو زیاتوالی نارمل ګڼل کیږی. کله چې هوا سړه وي، د پوستکي رګونه تنګېږي تر څو د بدن تودوخه وساتل شي، نو د وینې جریان د بدن مرکزي غړو لکه ینه، سږو،کولمو او پښتورګو ته زیاتیږي چې له دې سره د وینې حجم په مرکزي دوران کې زیاتیږي، پښتورګي دا حالت د مایعاتو د زیاتوالي په توګه درک کوي او د بولو تولید زیاتوي.

له بلې خوا، په یخ موسم کې خوله کمه وي، نو هغه مایع چې په ګرمي کې د خولې له لارې وځي، په یخ کې د بولې له لارې خارجېږي.

همدارنګه د ADH هورمون فعالیت چې عادي حالت کې بولې کموي، په یخنۍ کې کمیږي، نو پښتورګي زیاتې بولې جوړوي.

سربېره پر دې، د یخې هوا سره د مثانې عضلات حساس کیږي، نو حتی لږه اندازه بولې هم ژر د بولو کولو احساس پیدا کوي.

دغه ټول فکتورونه د دې سبب کېږي چې په یخنۍ کې انسان بار بار تشې بولې وکړي چې دا یو طبیعي او نارمل حالت ګڼل کیږي

خو که چیرته د تشو بولو سره سوځښت، درد، تبه، بد بوی، او یا په بولو کې وینه موجوده وي، نو بیا دا عادي نه ګڼل کیږي په داسې حالت کې طبي ارزونه اړینه ده

21/01/2026

ولې خام پیاز ځيني وخت بد هضمي (د معدې ناارامي) پیدا کوي؟
خام پیاز کې ځینې داسې مرکبات شته چې هضم یې د ځینو خلکو لپاره سخت وي. په ځانګړي ډول سلفري مواد او فروکتان (یو ډول فایبر) لري. دا مواد په معده او کولمو کې ژر تخمیرېږي، ګاز جوړوي او د معدې تیزاب زیاتوي، چې پایله یې اروغ، پړسوب، سوځښت او د معدې دروندوالی کېدای شي.
همدارنګه خام پیاز نسبتاً تیز او محرک خاصیت لري. که څوک حساسه معده ولري، تیزابیت، ګیس، ریفلوکس (تیزاب پورته راتلل) یا د کولمو حساسیت ولري، نو خام پیاز کولی شي د معدې دیوال تحرک کړي او درد، سوځښت او ناارامي زیاته کړي. پخ شوی پیاز عموماً دا ستونزه کموي، ځکه تیز مرکبات یې ماتېږي او هضم یې اسانه کېږي.
نو که خام پیاز درته بد هضمي پیدا کوي، هڅه وکړه هغه پخ شوي وخورې، اندازه یې کمه کړې، او له ډېر تیزو خوړو سره یو ځای یې ونه خورې. مننه

15/01/2026

د لوبیا له خوړلو وروسته د ګاز یا باد پیدا کېدل یوه عامه ستونزه ده چې ډېر خلک ورسره مخ کېږي، او دا موضوع معمولاً د هضمي سیستم د کار کولو له طریقه سره تړاو لري. لوبیا یو له هغو خوړو څخه دی چې پکې داسې طبیعي شکرونه (اولیګوساکرایډونه) موجود وي چې د انسان د معدې انزایمونه یې نشي هضمولی.
کله چې دا ناسم هضم شوي مواد د کوچنیو کولمو له لارې سترو کولمو ته ورسیږي، هلته د کولمو باکتریاوې یې تخمیروي (fermentation). د دې پروسې په نتیجه کې ګازونه تولیدېږي، لکه هایدروجن، میتان یا کاربن ډای اکساید، چې د کولمو د باد یا ګاز سبب ګرځي.
د دې حالت د کمولو لپاره، ځینې سپارښتنې شاملې دي:
- د لوبیا له پخولو وړاندې د څو ساعتونو لپاره تر اوبو لاندې ایښودل او بیا تازه اوبه بدلول
- د خوراک اندازه ورو ورو زیاتول ترڅو بدن عادت شي
- د هضم لپاره مرستندویه مواد لکه زنجفیل، هوږه یا د زیرې او د تور مرچ کارول
- د پروبایوټیک بکتریاوو کارول چې د کولمو طبیعي مایکروبیوم ته وده ورکوي.

15/01/2026

#سټروک (Stroke) څه ته وایی؟
#لیکنه :ډاکټر رحمن ملکزوئ
سټروک هغه وخت پیدا کېږي چې مغز ته وینه ونه رسېږي یا د مغز یو رګ وچوي(وټانګیږی) او وینه خپره شي.کله چې وینه نه رسېږي، مغز اکسیجن نه ترلاسه کوي او حجرې مري. دا حالت ډېر خطرناک دی او باید ژر روغتون ته ولاړ شي.

#سټروک څو ډولونه لري؟
۱. ایسکمیک سکته (Ischemic Stroke) – تر ټولو عام ډول یی دی تقریباً ۸۰٪ پیښیږي ،یعنې د وینې رګ د لختې له امله بند شي.
۲. هموراژیک سکته (Hemorrhagic Stroke)د مغز رګ وچوي او وینه بهېږي. چه ډیر خطر لري
‏۳. TIA – موقتي سکته :نښې لږ وخت (تر ۲۴ ساعتونو کم) لیدل کېږي او بېرته ښه کېږي، خو د اصلي سکته خطر ډېر لوړوي.

#د سټروک سببونه:لوړ فشار،شکرې ناروغي ،د زړه بې نظمه ضربان،سګرټ څکول،چاغښت،لوړ کولېسټرول اود زیات عمر یا کورنۍ سابقه یی اصلی لاملونه دي

#نښې نښانې:د مخ یوه خوا ښکته کېدل،د خبرو ستونزه یا ګډې واډې کوي ،د بدن د یوې برخې ناڅاپي کمزوري یا فلج،د سترګو لید خرابېدل، شدید ناڅاپي سردرد او د توازن له لاسه ورکول یا بې‌هوشي یی مهمې نښې دي
د سټروک د معلوماولو لپاره یو طبی فرمول وکود لري چه #ډاکټران صاحبان ددې ټیسټ له لوري زر معلوموي
‏FAST ازموینه
‏• F (Face): د مخ یوه خوا ښکته ده؟
‏• A (Arm): لاس کمزوری یا نه پورته کېږي؟
‏• S (Speech): خبرې خرابې یا ستونزمنې دي؟
‏• T (Time): ژر روغتون ته یې یوسئ!

#تشخیص:CT Scan،MRI،د وینې معاینات،ECG (د زړه معاینه)، د غاړې د رګونو الټراساونډ کیږی

#کومې ناروغۍ د سټروک سره ورته دي؟میګرین،دماغي تومور،د وینې کموالی،MS، Bell’s palsy

#ممکنې ستونزې
• د بدن کمزوري یا فلج
• د خبرې ستونزه
• د حافظې او فکر کمزوري
• خپګان او تشویش
• د بیا سټروک امکان

#درملنه
۱. د ایسکمیک سکته درملنه
• ځانګړی درمل (tPA) چې لخته ماتوي – یوازې په لومړیو ساعتونو کې ورکول کېږي.
‏• Aspirin یا Clopidogrel – د لختې د جوړېدو مخنیوی کوي.
‏• Anticoagulants – په هغو کسانو کې چې د زړه تال ګډوډي ولري.
• د فشار، شکر او کولېسټرول کنټرول.
دوز د ډاکټر له لوري ټاکل کېږي، ځکه د هر ناروغ حالت فرق لري.

۲. د هموراژیک سکته درملنه
• د وینې فشار ژر کمول
• د وینې بهېدنه بندول
• که وینه ډېره وي → ممکن جراحي ته اړتیا وي

#له سټروک وروسته پاملرنه
• فزیکي تمرینونه
• د خبرو د ښه کولو تمرینونه
• د ورځنیو کارونو د بیا زده کولو علاج
• د ژوند طرز بدلون (خوراک، فزیکي فعالیت، د درملو دوام)
معلومات د عام پوهاوي لپاره درسره شیر کړئ مننه !!!

12/01/2026

See them:

🔑 Eggs quietly support hormone balance.
Eggs contain healthy fats and cholesterol that the body uses to make hormones like estrogen, progesterone, and testosterone. Without enough healthy fats, hormones suffer.

🔑 Eggs improve mood without you noticing.
They contain vitamin B12, folate, and choline, which support brain chemicals responsible for calmness and happiness. Regular egg intake can reduce low mood and irritability.

🔑 Eggs strengthen your nerves.
The nutrients in eggs support nerve function and signal transmission. This helps with focus, coordination, and reduced nerve fatigue.

🔑 Eggs help your body absorb other nutrients.
The fats in eggs improve the absorption of vitamins from vegetables like vitamin A, D, E, and K. So when you eat eggs with vegetables, you get more benefit.

🔑 Eggs quietly protect your liver.
Choline in eggs prevents fat buildup in the liver and supports detoxification. This reduces the risk of fatty liver disease.

🔑 Eggs improve sleep quality.
They contain amino acids that support the production of melatonin and serotonin, hormones that regulate sleep and relaxation.

🔑 Eggs support sexual health.
By supporting hormone production and blood flow, eggs quietly improve libido and sexual performance in both men and women.

🔑 Eggs strengthen the immune system behind the scenes.
They support the production of immune cells and antibodies, helping your body fight infections more effectively.

🔑 Eggs reduce body injuries .
The antioxidants in eggs help calm internal inflammation, which is linked to many chronic diseases.

🔑 Eggs support healthy pregnancy.
Choline and protein in eggs support baby’s brain and spinal development.

🔑 Eggs improve recovery after illness.
Because they are easy to digest and nutrient-dense, eggs help the body rebuild faster after sickness or surgery.

🔑 Eggs protect your eyes as you age.
Lutein and zeaxanthin in eggs reduce silent damage to the eyes and lower the risk of vision loss over time.

🔑 Eggs strengthen bones quietly.
The vitamin D in eggs helps calcium absorption, protecting against weak bones and fractures.

🔑 Eggs support fertility without drama.
They improve egg quality in women and s***m quality in men through their rich nutrient profile.

- WHO SHOULD AVOID/LIMIT EGGS?

1. If eggs cause rashes, itching, swelling, vomiting, or breathing difficulty, avoid them completely.

2. If your cholesterol is already high and uncontrolled, you may need to limit eggs and follow medical advice.

3. In severe liver disease, protein and fat intake may need to be monitored, including eggs.

4. People advised by their doctor to restrict fat or protein.
This includes some kidney and metabolic conditions.

5. If eggs cause bloating, pain, or nausea for you, your body may not tolerate them well.

- HOW MANY SHOULD YOU TAKE?

🔑 For healthy adults:
1–2 eggs per day is safe and healthy for most people.
Up to 7–10 eggs per week is generally fine for people without cholesterol or medical issues.

🔑 For children:
1 egg per day is enough for growing children.
It supports brain development, immunity, and growth.

🔑 For elderly people:
1 egg per day is beneficial because it supports muscle strength and prevents weakness.

🔑 For pregnant women:
1–2 eggs per day can be helpful because of choline and protein, as long as they are well cooked.

Eggs are powerful, but they should be part of a balanced diet, not the only thing you eat.

Eggs don’t shout.
They heal quietly.

Share to educate someone

Pharm. Greatman