https://www.facebook.com/164492003895476/

ميلاد روغتيايې کلينيک, Khost (2026)

02/03/2026

Thalassemia (تلیسمیا) سه شی دی👇

تعریف
تلیسمیا د وینې یوه ارثي (مورثي) ناروغي ده چې پکې بدن نورمال Hemoglobin نه شي جوړولای.

Hemoglobin هغه ماده ده چې په وینه کې اکسیجن انتقالوي.
په دې ناروغي کې وینه کمه وي (Anemia پیدا کېږي).

اسباب (Cause)
اصلي سبب یې ارثي ستونزه ده:
دا ناروغي د مور او پلار نه ماشوم ته انتقالېږي
که مور او پلار دواړه carrier وي، ماشوم کې شدید تلیسمیا پیدا کېږي

ډولونه (Types)
۱) Minor Thalassemia (Carrier)
سپک ډول دی
اکثره کومه خاصه ستونزه نه لري
یوازې لږ anemia وي
۲) Major Thalassemia
شدید او خطرناک ډول دی
په ماشومانو کې پیدا کېږي
منظم وینې (Blood transfusion) ته اړتیا لري
۳) Intermedia Thalassemia
منځنی شدت لري
کله کله وینې ته اړتیا لري

Pathophysiology

Hemoglobin کم جوړېږي
RBC ژر خرابېږي
Anemia پیدا کېږي
بدن د وینې د جوړولو لپاره زیات کار کوي
هډوکي غټېږي

اعراض او علایم (Symptoms)
په Major Thalassemia کې:
شدید کمخوني (Anemia)
ژیړ رنګ (Pallor)
ستړیا
کمزوري
د مخ هډوکو غټېدل
د نس غټېدل (طحال او جګر غټېدل)
د ماشوم د ودې کمښت

په Minor کې:
اکثره کوم خاص علامه نه لري

تشخیص (Diagnosis)
د لاندې ټسټونو په واسطه تشخیص کېږي:
۱) CBC
Hemoglobin کم وي
۲) Peripheral smear
RBC غیر نورمال وي
۳) Hemoglobin electrophoresis
تر ټولو مهم ټسټ دی
د تلیسمیا ډول معلوموي

تداوي (Treatment)
۱) Blood transfusion
مهمه تداوي ده
په Major Thalassemia کې هر ۲–۴ اوونۍ ورکول کېږي
۲) Iron chelation therapy
ځکه transfusion د اوسپنې زیاتوالی پیدا کوي
درمل لکه:
Deferoxamine
Deferasirox
۳) Folic acid
د وینې جوړېدو کې مرسته کوي
۴) Bone marrow transplant
یوازینی مکمل علاج دی
خو هر ناروغ ته ممکن نه وي

اختلاطات (Complications)
شدید anemia
د زړه ناروغي
د جګر ستونزې
د اوسپنې زیاتوالی
د ودې کمښت

مخنیوی (Prevention)
تر ټولو مهمه لاره:
د واده نه مخکې ټسټ کول
که دواړه مور او پلار carrier وي، ماشوم کې Major Thalassemia پیدا کېږي.

Carrier څه شی دی؟
هغه شخص دی چې:
ناروغي نه لري
خو جین انتقالولای شي
باید د واده نه مخکې ټسټ وکړي

21/02/2026

ولې انسان په روژه کې زیات غوسه کيږي ؟ او حل لاره یی څه ده؟

ارواپوهنه وايي چې غوسه د انسان یو طبیعي احساس دی، خو کله چې دا کنټرول نه شي، دشخص او ټولنیز ژوند لپاره خطرناک تمامېږي.
غوسه معمولاً د دماغي فشار، هورموني بدلونونو، فزیکي اړتیاوو او رواني عواملو پایله ده.

۱. کم خوب (Sleep Deprivation)
کله چې انسان کافي خوب ونه کړي، دماغ د احساساتو د کنټرول وړتیا له لاسه ورکوي.
کم خوب د دماغ هغه برخه کمزورې کوي چې د تصمیم، حوصلې او کنټرول مسؤلیت لري (Prefrontal Cortex).
نتیجه یې دا وي چې انسان ژر قهر کېږي، حوصله له لاسه ورکوي او بې‌دلیله غوسه ښکاره کوي.

۲. لوږه (Hunger)
لوږه د وینې د شکرو کچه راکموي. دا حالت د مغز لپاره خطر ګڼل کېږي، ځکه مغز یوازې له ګلوکوز څخه انرژي اخلي.
کله چې شکر ټیټ شي، بدن د فشار هورمونونه (Cortisol او Adrenaline) زیاتوي، چې نتیجه یې عصبانیت، اضطراب او غوسه ده.
له همدې امله ویل کېږي: لوږه مونږ روژه کې لږ شان عصبی کیږی او ژر غوسه کیږو
نوټ:دا لیکنه د عام پوهاوی لپاره ده ،نه دا چه ستاسو جنګ وکړئ، وروسته وایی چه ملامت نه یم ،لوږه ده،کم خوب مې کړای 😉 روژه د رحمت مهرباني، زغم او د نفس کنټرول لپاره بهترین فرصت دی .

نور مهم عوامل چې غوسه زیاتوي :رواني فشار او اضطراب،خپګان (Depression)،هورموني اختلالات (لکه تیروئید)،کافین او نیکوتین زیات استعمال،ځینې درمل (ستروېډونه، امفیتامینونه)،او په ماشومتوب کې ټراما او بدې تجربې دی

درملنه او کنټرول
۱-منظم خوب (۷–۹ ساعته)
منظم خوراک، هر ۳–۴ ساعت وروسته
ورزش او فزیکي فعالیت
ژور تنفس او مراقبه
رواني مشوره (CBT Therapy)

۲. درمل (یوازې که اړتیا وي او د ډاکټر په مشوره)غوسه خپله ناروغي نه ده، بلکې د نورو ستونزو نښه ده. درمل یوازې هغه وخت ورکول کېږي چې اضطراب، خپګان یا عصبي اختلال موجود وي.
١-اضطراب او عصبي تندي لپاره:
Sertraline 25–50 mg ورځ کې یو ځل
Escitalopram 5–10 mg ورځ کې یو ځل

٢-لنډمهاله شدید عصبي حالت لپاره:
Diazepam 2–5 mg دوه ځله په ورځ کې
Clonazepam 0.25–0.5 mg دوه ځله په ورځ کې

٣-خوب لپاره:
Melatonin 1–3 mg د شپې مخکې له خوبه
Amitriptyline 10–25 mg د شپې (یوازې د ډاکټر په
نسخه)

09/02/2026

(تيوفيلين او کافين)
THEOPHYLLINE & CAFFEINE
Methylxanthines ، د تيوفيلين او کافين په شمول ، د اډينوسين اخذې غير انتخابي انټاګونيسټ يا ضد دي. د دوز په لوړوالي کښې، مسموميت د بيټا-1- او بيټا-2-ادرينرجيک پاريدنې سره د داخل المنشه کټيکولامينونو د خوشې کيدو له امله رامنځ ته کيږي. تيوفيلين ممکن د لوړ دوز له اخيستلو څخه وروسته د مسموميت لامل شي يا مسموميت کېدای شي د اوږدمهاله تصادفي تکراري ډيرو درملو د اخيستلو په پايله کښې يا د ځيګر د فعاليت د خرابيدو له امله د درملو د له منځه وړلو د کموالي يا د درملو د غبرګون (د بيلګې په توګه ، cimetidine ، ايريترومايسين) له امله رامنځ ته شي. د تيوفيلين د سيروم معمول نيم ژوند 4-6 ساعته دی ، مګر دا ممکن د دوز د لوړوالي څخه وروسته له 20 ساعتونو څخه ډير شي. کافين په انرژي مشروباتو کښې يا د بوټو يا غذايي بشپړوونکو محصولاتو د ډيرو کارولو له امله هم کولی شي ورته مسموميت توليد کړي.
کلينيکي موندنې:
متوسط مسموميت د زړه بدوالي ، کانګو، د زړه د ډبيدو د ډيروالي او د لړزې لامل کيږي. شديد مسموميت يې د بطيني او supraventricular tachyarrhythmias، د وينې د فشار د ټيټوالي او جټکو پواسطه ځانګړی کيږي. Status epilepticus عام دی او اکثره د اختلاج ضد معمولو درملو سره ځواب نه وايي. د دوز د تازه لوړوالي څخه وروسته ( مګر ځنډني مسموميت څخه نه ) په وينه کښې د پوتاشيم د کچې کموالی، د وينې د ګلوکوز د کچې زياتوالی، او ميټابوليک اسيدوزس عام دي. جټکې او د مسموميت نورې څرګندونې ممکن د تازه خوراک څخه وروسته د څو ساعتونو لپاره وځنډول شي ، په ځانګړې توګه که چيرې په دوامداره توګه خوشې کيدونکي مستحضرات (Theo-Dur ) يې خوړلي وي.
تشخيص د سيروم د تيوفيلين د غلظت د اندازه کولو پراساس دی. احتمال شته چې جټکې او د وينې ټيټ فشار د تازه overdose په ناروغانو کښې رامنځ ته شي د چا چې د سيروم کچه له 100 ملي ګرامه په ليتر (555 mcmol/L ) څخه زياته وي.
جدي مسموميت کيدای شي په ټيټه کچه پرمختګ وکړي (د بيلګې په توګه،40–60 ملي ګرامه په ليتر ]222–333 مايکروموله پر ليتر[) په هغو ناروغانو کښې چې ځنډنی مسموميت لري. د سيروم د کافين کچه په منظم ډول په کلينيکي تمريناتو کښې شتون نلري، مګر د 51 وژونکو پيښو په څيړنه کښې منځنۍ کچه 180 ملي ګرامه په ليتر (33–567 mg/L په حد کښې) وه. (1, 6, 7, 8)
درملنه:
الف: بيړني او مرستندويه اقدامات: د تازه خوراک څخه وروسته فعال سکاره ورکړئ. د فعالو سکرو تکراري دوزونه ممکن د " gut dialysis "(د کولمو ډيالايزس) پواسطه د تيوفيلين له مينځه وړو ته وده ورکړي. که چيرې ډير يې خوړلي وي نو د ټولې هضمي لارې مينځل په نظر کښې نيول کيږي. هيموډيالايزس د تيوفيلين په لرې کولو کښې اغيزمن دی او د هغو ناروغانو لپاره چې status epilepticus لري يا د سيروم تيوفيلين کچه يې په څرګند ډول لوړه شوې وي (د بيلګې په توګه له 100 mg/L [555 mcmol/L] څخه لوړ د تازه overdose څخه وروسته يا 60 mg/L [333 mcmol/L] څخه ډير له ځنډني مسموميت سره).
ب: ځانګړې درملنه: د جټکو درملنه د بينزوډيازيپينونو سره کيږي چې (لورازيپام، 2-3 ملي ګرامه په وريد کښې، يا ډيازيپام، 5-10 ملي ګرامه د وريد له لارې) يا فينوباربيټال (10-15 ملي ګرامه / کيلو ګرام د وريد له لارې) ورکول کيږي. Phenytoin اغيزمن ندی.
ټيټ فشار او د زړه د ډبيدو زياتوالی - کوم چې د بيټا ادرينرجيک د زياتې پاريدنې له امله رامنځ ته کيږي - ممکن د بيټا بلاکر درملنې ته ځواب ووايي حتی له ټيټو دوزونو سره.
ايسمولول(esmolol) ، 25-50 مايکروګرامه په کيلوګرام په دقيقه کښې د وريد له لارې ، يا پروپرانولول، 0.5-1 ملي ګرام د وريد له لارې ورکړئ.(1, 6, 7, 8)

09/02/2026

👶 د ماشوم پر بدن وېښتان؟ د نوي زېږېدلي ماشوم حقیقتونه 👶
1️⃣ دې ته لانګو (Lanugo) ویل کېږي
دا نري او نرم وېښتان دي چې د ماشوم بدن د زېږېدو نه مخکې پوښي.
2️⃣ د ماشوم د پوستکي ساتنه کوي
لانګو د محافظتي طبقې (ورنکس) په ساتلو کې مرسته کوي، چې د مور په رحم کې د ماشوم پوستکی خوندي وساتي.
3️⃣ په نویو زېږېدلو ماشومانو کې ډېر عام دي
ډېر ماشومان—په ځانګړي ډول وخت نه مخکې زېږېدلي—له ښکاره لانګو سره زېږي.
4️⃣ په طبیعي ډول له منځه ځي
لانګو عموماً په څو اوونیو یا میاشتو کې پخپله ورکېږي.
5️⃣ د اندېښنې وړ نه دي
دا دا معنا نه لري چې ستاسو ماشوم به په راتلونکې کې ډېر وېښتان ولري.
💗 لانګو د نوي زېږېدلي ماشوم د ودې یوه عادي برخه ده.
که وغواړې، زه کولی شم دا ساده، لنډ، یا د پوسټر/انفوګرافیک لپاره هم برابر کړم.

09/02/2026

که یو کس هره ورځ ډېر خوراک کوي د وخت په تېرېدو سر معده او هاضمې سیستم کې کولی شي ستونزي رامنځته کړي چې ځینې یې لنډمهاله او ځینې یی اوږدمهاله ناروغۍ جوړوي

۱. د هاضمې خرابوالی
– د معدې دروندوالی
–د ګېډې پړسوب
–د ګېډې ډکوالی او ناارامي
– د خوړو وروسته سستي او ستړیا

۲. تیزابو زیاتوالی
– د معدې تېزاب زیاتېږي
– سینه سوزش پیدا کوي
– د تیزابو خولې ته راتلل
– د مرۍ التهاب

۳. چاغوالی
– چاغوالی بیا لاندې ناروغۍ رامنځته کوي
– شکر
– فشار لوړوالی
– زړه ناروغۍ
– د ځیګر غوړ

۴. د معدې حرکت سستي
– د معدې تخلیه ورو کېږي
– دوامدار ډکوالی
– کانګې
– زړه بدوالی

مخنیوي یی په لاندې ډول کیږی
✔ لږ لږ خوړل
✔ ورو ورو خوراک کول
✔ ښه ژوول
✔ په یو وخت ډېر خوراک نه کول
✔ د شپې ناوخته دروند خوراک نه کول
✔ فایبر لرونکي خواړه خوړل
✔ اوبه په مناسب مقدار څښل
✔ فزیکي فعالیت ترسره کول

نوټ- په دوامداره توګه د ډېر خوراک کولو سره معده لویږي کله چې معده لویه(پراخه) سي بیا د لږ خوراک سره د لوږې احساس نه ختمیږي په داسې حالت کې دغه کسان مجبور دي تر څو د لوږې احساس له منځه وړلو لپاره ډیر خوراک وکړي خو که په تدریجي ډول خوراک کم شي د وخت په تېریدو معده بیرته کوچنۍ کیږي او هم د کم خوراک سره د مړښت احساس رامنځته کیږي

09/02/2026

Best fruits that help lower blood pressure

Banana
• High potassium → counters sodium
• Helpful unless hyperkalemia / advanced CKD
• Limit to ½–1 banana/day if kidney function is borderline

Pomegranate
• Strong evidence for ↓ systolic BP
• Improves ACE inhibition & oxidative stress
• Best form: fresh fruit or ½ cup juice

Berries (Blueberry, Strawberry)
• Rich in anthocyanins
• Improve vascular stiffness & NO availability
• Aim: ½–1 cup/day

Citrus fruits (Orange, Mosambi, Lemon, Grapefruit)
• Flavonoids (hesperidin) → vasodilation
• Lemon water helps salt reduction indirectly
Avoid grapefruit if on calcium-channel blockers (amlodipine, felodipine)

Apple
• Polyphenols reduce arterial stiffness
• “One apple/day” actually holds some truth here

Kiwi
• Proven BP-lowering effect in trials
• Improves platelet function + potassium content

Avocado
• Potassium + healthy fats
• Small portion (¼–½ fruit) if proteinuric/CKD

08/02/2026

د لونګو طبي ګټې (Cloves Benefits)
لونګ (Clove) یو قوي درملیز بوټی دی چې ډېرې روغتیایي ګټې لري:
🌿 ۱. د مکروب ضد خاصیت
لونګ باکتریاو او فنګس له منځه وړي، د انتان مخه نیسي.
🦷 ۲. د غاښ درد کموي
لونګ طبیعي مسکن دی، د غاښ درد او التهاب کموي (لونګ تېل ډېر ګټور دی).
🤢 ۳. د هاضمې لپاره ګټور
نفخ کموي
معده قوي کوي
د زړه بدوالي او استفراق مخه نیسي
🔥 ۴. التهاب کموي
د بدن التهاب کموي، د مفصلونو درد لپاره ګټور دی.
💨 ۵. د ټوخي او زکام لپاره
لونګ بلغم کموي، د ستوني درد او ټوخی اراموي.
🛡️ ۶. د معافیت سیستم پیاوړی کوي
د بدن دفاعي سیستم قوي کوي.
❤️ ۷. د زړه روغتیا ښه کوي
د وینې جریان ښه کوي او کولېسټرول کمولو کې مرسته کوي.
🩸 ۸. د وینې شکر کنټرول کې مرسته کوي
د شکر ناروغانو لپاره په لږ مقدار کې ګټور دی.
😌 ۹. ذهني تمرکز زیاتوي
دماغ ته ځواک ورکوي او ستړیا کموي.
🍃 ۱۰. د بد بوی مخنیوی
د خولې بد بوی ختموي.

07/02/2026

Shout out to my newest followers! Excited to have you onboard! Dina Bana, Najeeb KhAn, Bashirullah Habibzai

07/02/2026

Premenstrual Syndrome (PMS)سه شی دی👇

تعریف
هغه حالت ته ویل کېږي چې د حیض نه مخکې، عموماً د حیض له شروع کېدو نه ۵–۱۰ ورځې مخکې، په ښځه کې فزیکي او رواني نښې راښکاره شي او د حیض له شروع سره کمې یا ختمې شي.
اکثره د باروري عمر ښځې پرې اخته کېږي.

اسباب (Causes)

د PMS دقیق سبب لا تر اوسه په مکمل ډول نه دی معلوم، خو لاندې عوامل مهم رول لري:
هورموني بدلونونه
د Estrogen او Progesterone کچه د حیض په سایکل کې بدلېږي، همدا بدلونونه نښې پیدا کوي.
Serotonin کموالی
Serotonin چې د دماغ کیمیاوي ماده ده، د هغې بدلون د مزاج خرابوالی، خپګان او اضطراب سبب کېږي.
مایعاتو ساتل (Fluid retention)
د بدن پړسوب او وزن زیاتوالی پیدا کوي.
جینیټیک تمایل
که په کورنۍ کې وي، امکان یې زیات وي.
سټرس او تغذیه
زیات مالګه، کافین، خوږ شیان او روحي فشار نښې زیاتوي.

اعراض او علایم (Symptoms)

1️⃣ فزیکي علایم
د نس پړسوب
د سینو درد یا حساسیت
سر درد
ملا درد
ستړیا
وزن لږ زیاتوالی
د اشتها بدلون (ځینې وخت زیات خوراک)
قبض یا نس ناستی

2️⃣ رواني او عاطفي علایم

ژر غوسه کېدل
خپګان (Depression)
اضطراب (Anxiety)
ژړا
بې حوصلګي
تمرکز کمزوری
خوب خرابوالی
👉دا علایم باید هره میاشت د حیض نه مخکې تکرار شي او د حیض له شروع سره ښه شي.

تشخیص (Diagnosis)

د PMS لپاره ځانګړی لابراتواري ټسټ نشته.
تشخیص د لاندې طریقې له مخې کېږي:
د مریض تاریخچه اخیستل
لږ تر لږه د ۲–۳ میاشتو لپاره د علایمو ثبتول
دا تاییدول چې علایم د حیض نه مخکې راځي او وروسته ختمېږي
د نورو ناروغیو لکه Depression، Thyroid disease رد کول
که علایم ډېر شدید وي او ورځنی ژوند خراب کړي، هغه ته Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD) ویل کېږي.

تداوي (Treatment)

1️⃣ د ژوند طرز بدلون (Lifestyle modification)
منظم ورزش (په اونۍ کې ۳–۴ ځله)
مالګه او کافین کمول
متوازن غذا
کلسیم لرونکي خواړه
سټرس کمول
منظم خوب

2️⃣ درملنه (Medications)
د علایمو په اساس:
درد لپاره
NSAIDs لکه Ibuprofen یا Mefenamic acid
پړسوب لپاره
کله کله Diuretics لکه Spironolactone
شدید رواني علایم لپاره
SSRI درمل لکه Fluoxetine
هورموني درمل
Combined Oral Contraceptive Pills
(د هورمونونو توازن لپاره)

3️⃣ سپلیمینټونه
Calcium
Vitamin B6
Magnesium
Vitamin D
مخنیوی (Prevention)
منظم ورزش
صحي غذا
سټرس کمول
وزن کنټرول
منظم حیضي سایکل څارنه

06/02/2026

How to insert an IV canulla in children

06/02/2026

DVT (Deep Vein Thrombosis) سه شی دی👇

تعریف

هغه حالت ته وایي چې د بدن په ژورو رګونو کې وینه ټینګه شي (لخته جوړه شي)، اکثره وخت د پښو په رګونو کې پیدا کېږي، خو کله ناکله په لاسونو یا نورو ژورو رګونو کې هم لیدل کېږي.
دا ناروغي خطرناکه ده، ځکه که دا لخته جلا شي او سږو ته ولاړه شي نو Pulmonary Embolism جوړوي چې بیړنی او حتی مرګونی حالت دی.

د DVT اسباب

د DVT مهم اسباب دا دي

ډېره موده بې‌حرکته پاتې کېدل
اوږده سفرونه (الوتکه، موټر)
اوږده بستر بستر پاتې کېدل
جراحي عملیات
خاصتاً د پښو، ملا یا نس جراحي
حمل او زېږون
په حامله ښځو کې وینه ژر ټینګېږي

سرطان (Cancer)
د وینې د ټینګېدو ارثي ناروغۍ
چاغوالی
سګریټ څکول
د هورموني درملو استعمال
Oral contraceptive pills
لوړ عمر

د DVT اعراض او علایم

اکثره وخت DVT د یوې پښې کې وي:
د پښې پړسوب
درد (په ځانګړي ډول د پښې شا یا پنډۍ کې)
د پښې سوروالی
پښه ګرمه محسوسېږي
کله کله پښه سخته او درنه وي
ځینې ناروغان هېڅ علامه نه لري، خو بیا هم خطر موجود وي.

خطرناک عارضه (Complication)

Pulmonary Embolism (PE)
که د وینې لخته جلا شي او سږو ته ولاړه شي، دا نښې پیدا کېږي:
ناڅاپه ساه بندي
د سینې درد
وینه لرونکی ټوخا
ناڅاپه بې‌هوشي
دا حالت عاجل درملنې ته اړتیا لري.

د DVT تشخیص (Diagnosis)

د تشخیص لپاره دا لارې کارول کېږي:
Doppler Ultrasound
تر ټولو مهم او عام ټیسټ
D-dimer test
که لوړ وي، د لختې شک زیاتېږي
Venography
کم استعمالېږي
CT / MRI
په خاصو حالاتو کې

د DVT تداوي (درملنه)

د تداوي هدف دا دی چې:
لخته غټه نه شي
نوې لخته جوړ نه شي
PE مخه ونیول شي

1. Anticoagulant درمل (د وینې نری کوونکي)
Heparin / LMWH
Warfarin
DOACs لکه:
Rivaroxaban
Apixaban
Dabigatran
اکثره وخت 3 تر 6 میاشتو پورې ورکول کېږي.

2. Compression Stockings
د پښې پړسوب کموي
د اوږدمهاله ستونزو مخه نیسي

3. په شدیدو حالاتو کې
Thrombolysis (لخته ماتونکي درمل)
IVC filter (کله چې anticoagulant نشي ورکول کېدای)

د DVT مخنیوی (Prevention)

اوږده ناسته مه کوئ، حرکت وکړئ
په سفر کې پښې وخوځوئ
کافي اوبه وڅښئ
سګریټ مه څکوئ
په جراحي او بستر ناروغانو کې وقایوي anticoagulant

ميلاد روغتيايې کلينيک

02/03/2026

21/02/2026

09/02/2026

09/02/2026

09/02/2026

09/02/2026

08/02/2026

07/02/2026

07/02/2026

06/02/2026

06/02/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category