29/01/2026
🩺 په افغانستان کې د MD ډاکټر مسؤلیتونه او کومې ناروغۍ تداوي کولی شي؟
(د عامه پوهاوي لپاره)
ډېری خلک فکر کوي چې MD ډاکټر یوازې تبه او زکام ګوري، حال دا چې حقیقت بل ډول دی. راځئ واضح یې کړو 👇
MD ډاکټر څوک دی؟
MD یا General Practitioner/General physcian هغه ډاکټر دی چې د طب پوهنځی یې بشپړ کړی وي او قانوناً د عامو ناروغیو د تشخیص او تداوي صلاحیت لري.
🔹 MD ډاکټر کومې ناروغۍ تداوي کولی شي؟
🫀 د داخله ناروغیو برخه:
✔ (Viral, Typhoid )تبه
✔ زکام، ټوخی، سینه بغل ،استما،COPD او نوره تنفسي ستونزې
✔ د وینې فشار (Hypertension او فالو اپ)
✔ شکر (Diabetes – تشخیص، درملنه او فالو اپ)
✔ د معدې سوزش، Gastritis
✔ Peptic ulcer disease
✔ د کولمو ګاز، قبض، اسهال
✔ د وینې کمی (Anemia)
✔ د مالګې او اوبو کموالی (Dehydration – ساده کیسونه)
یادونه :- د داخله ناروغیو دا پورته مثالونه یوازې دې عامه پوهاوي لپاره راوړل شوي دي. دې ورته نورې ډیرې ناروغی شته چې په هر سېستم پورې جلا جلا اړوند دي هم تداوي کولی شي.
👶 د ماشومانو عامې ناروغۍ:
✔ تبه
✔ زکام ، ټوخی،سینه بغل اونوره
✔ اسهال (بې له شدیدې کمزورۍ)
✔ کانګې
✔ چینجي (Worm infestation)
✔ د واکسین مشوره او تعقیب
✔ د ماشوم تغذیه (Nutrition advice)
یادونه :- د ماشومانو داخله ناروغیو دا پورته مثالونه یوازې دې عامه پوهاوي لپاره راوړل شوي دي. دې ورته نورې ډیرې ناروغی شته چې په هر سېستم پورې جلا جلا اړوند دي هم تداوي کولی شي.
👩⚕️ د ښځو ابتدایي ناروغۍ:
✔ د حیض ګډوډي
✔ Dysmenorrhea (د حیض درد)
✔ UTI (ادراري انتان)
✔ Vaginal discharge (ابتدایي ارزونه)
✔ د کورنۍ تنظیم (Family planning advice)
✔ د حمل ابتدایي مشوره او referral
🧠 اعصابي او رواني (ابتدایي):
✔ سردرد
✔ Migraine
✔ Anxiety
✔ Mild depression
✔ د خوب ګډوډي
🩹 جراحي/ کوچنی او ساده ستونزې:
✔ کوچني زخمونه
✔ Dressing او bandage
✔ Abscess (کوچنی – referral سره)
✔ Minor burns
✔ Injection, IV line, Nebulization
🧴 د پوستکي ناروغۍ:
✔ Allergy
✔ Dermatitis
✔ Scabies
✔ Fungal infections
✔ Acne
✔ Eczema (ابتدایي)
🦴 نورې عامې ستونزې:
✔ د ملا درد
✔ د بندونو درد
✔ Muscle spasm
✔ Minor trauma
✔ Sprain
🔹 کومې ناروغۍ MD ډاکټر نه شي تداوي کولی؟
❌ لوی عملیات
❌ پیچلي ولادي کیسونه
❌ د زړه، دماغ او سرطان پرمختللې ناروغۍ
❌ ICU-level مریضان
➡️ دا ډول کیسونه باید پر وخت متخصص ته راجع شي.
یادونه :- دا پورته مثالونه یوازې دې عامه پوهاوي لپاره راوړل شوي دي. دې ورته نورې ډیرې ناروغی شته چې په هر سېستم پورې جلا جلا اړوند دي چې معالج (MD) ډاکټر یې باید تداوي نه کړي او پر وخت یې روغتون یا متخصص ته ولیږي.
🧠 مهم پیغام د خلکو لپاره:
🔹 MD ډاکټر یوازې “عام ډاکټر” نه دی
🔹 د OPD ډېری مریضان د MD له خوا سم مدیریت کېږي
🔹 ښه MD ډاکټر = سمه تشخیص + سمه تداوي + پر وخت referral
🔹 تخصص مهم دی، خو ایمانداري او پوهه تر ټولو مهمه ده
📢 دا پوسټ شریک کړئ تر څو خلک د MD ډاکټر حقیقي رول وپېژني
🤝 عامه پوهاوی = ښه روغتیا