10/07/2025
A MUND TË SËMUREMI GJATË UDHËTIMIT ?!
Të udhëtosh nëpër botë sot është një realitet i prekshëm për ne shqiptarët dhe shumë prej nesh sipas mundësive udhëtojnë në Evropë, USA, Afrikë e Azi.
Realsiht askush nuk parashikon të sëmuret e aq më pak të humbë jetën për shkak të udhëtimit që po ndërmerr.
Më poshtë unë po përshkruaj 3 sëmundje të zakonshme që mund të të shkatërrojnë shëndetin ndërsa ti udhëton.
➡️ Kolera
Kolera për shumë shqiptarë sjell në mendje shpërthimin e saj në vitin 1995.
Kolera është një infeksion me diarre të vrullshme që shkaktohet nga konsumimi i ushqimit ose ujit të kontaminuar me bakterin Vibrio cholerae.
Nuk është për tu injoruar pasi çdo vit në botë ka rreth 1.3 deri në 4 milionë raste dhe deri në 150,000 vdekje të lidhura me kolerën.
Bartësit kryesorë për bakterin e kolerës janë njerëzit e infektuar, ushqimet e ndotura, burimet ujore etj.
Infeksioni i kolerës është shpesh pa simptoma ose me simptoma të lehta (vetëm diarre të ujshme), por një përqindje e vogël kalojnë në sëmundje të rëndë të karakterizuar nga diarre e papritur e bollshme, të vjella që mund të çojnë në rënietensioni, dehidratim, gjendje të fikëti, dhimbje muskulore dhe takikardi.
Periudha e inkubacionit (shfaqja e simptomave) është 12 orë deri 5 ditë nga marrja e infeksionit.
Parandalimi ka të bëjë me disiplinën e fortë në higjenën personale dhe të ushqimeve që konsumojmë gjatë udhëtimit.
Trajtimi është kryesisht mbështetës, dmth marrja e lëngjeve dhe kripërave për zëvëndësimin e humbjeve si dhe përdorimi i antibiotikëve.
Kujdes; pa menaxhimin e duhur vdekja mund të ndodhë brenda disa orësh.
➡️ Tuberkulozi
Ngjan si e rrallë por tuberkulozi është një sëmundje botërisht i përhapur që shkaktohet nga Mycobacterium tuberculosis , një bakter aerob në formë shkopi.
Çdo vit rreth 10 milionë njerëz sëmuren me TB nga të cilët 1.3 milionë vdesin.
TB prek kryesisht mushkëritë por mund të prekë edhe veshkat, trurin, kockat dhe organe të tjera.
Është kryesisht një sëmundje që përhapet nëpërmjet ajrit.
Transmetimi ndodh kur një person i infektuar kollitet, teshtin ose pështyn.
Simptomat e zakonshme të TB aktiv të mushkërive janë kolla me pështymë/gjak, dhimbje gjoksi, dobësi, humbje peshe, ethee të dridhura dhe djersitje natën.
Tuberkulozi i fshehtë është zakonisht jo simptomatik dhe jo-infektiv, megjithatë sëmundja aktive mund të shfaqet vite më vonë kur sistemi imunitar i personit kompromentohet.
Mbrojtja efektive është maska (që na ka mërzitur aq shumë gjatë Covid-19) në mjediset e mbingarkuara, sidomos kur kemi përreth njerëz që kolliten apo teshtijnë.
Trajtimi është me antituberkularë.
➡️ Malaria
Malaria shkaktohet nga një parazit i cili quhet Plasmodium dhe transmetohet nëpërmjet pickimit të mushkonjave femra të infektuara.
Infeksioni mund të ndodhë edhe nëpërmjet transfuzioneve të gjakut, transplantimit të organeve, përdorimit të përbashkët të gjilpërave etj.
Në mbarë botën ndodhin mbi 260 milionë raste me rreth 600,000 vdekje çdo vit.
Vendet e Afrikës vazhdojnë të mbajnë rreth 95% të rasteve të malaries dhe 96% të vdekjeve nga malaria në rang botëror.
Pas pickimit nga mushkonja parazitët e plazmodiumit me anë të gjakut migrojnë në mëlçi, shumohen e më pas infektojnë qelizat e kuqe të gjakut.
Periudha e inkubacionit varion nga 7 deri në 30 ditë pas pickimit të mushkonjës.
Shenjat dhe simptomat e malaries janë ethe, të dridhura, dhimbje koke, të vjella, dhimbje muskujsh, dhe zverdhjetë lëkurëse mukozave.
Nëse nuk trajtohet, malaria mund të përparojë në sëmundje të rëndë dhe vdekje brenda 24 orëve nga fillimi i simptomave.
Për fat të keq vetëm kimioprofilaksa është masa e vetme mbrojtëse për ata që udhëtojnë në zonat endemike të malarias.
Më shqip përdorimi i një antimalariku (klorokine, primakine etj) gjatë udhëtimit, ose vaksinimi mund t'ju shpëtojë pasi pickimit të mushkonjave nuk mund t'ju ruheni 100%.
Në të ardhmen do shkruaj edhe për sëmundje të tjera që mund të merren gjatë udhëtimeve.
Kujdesuni për veten!
Dr. Ilir Allkja
