19/10/2025
💊☀️ Վիտամին D և Վիտամին K մարքեթինգային հնարք, թե՞ կլինիկական իմաստավորված համակցություն
🧠 Ընդհանուր հիմնավորում
Վիտամին D-ի և Վիտամին K-ի համակցությունը երկար ժամանակ դիտարկվում էր որպես մարքեթինգային հնարք, սակայն վերջին մետա-վերլուծությունները և ուղեցույցային մոտեցումները փաստում են, որ այս համադրությունը ունի որոշակի կենսաբանական և կլինիկական հիմք՝ հատկապես ոսկրային և սրտանոթային առողջության (bone & cardiovascular health) պահպանման համատեքստում։
🔬 Կլինիկական և կենսաքիմիական մեխանիզմներ
Vitamin D (cholecalciferol / calcitriol)՝ նպաստում է կալցիումի (calcium) և ֆոսֆորի (phosphate) աղերի ներծծմանը աղիքային տրակտում՝ բարձրացնելով նրանց հասանելիությունը արյան շրջանառության մեջ։
Vitamin K (մասնավորապես Vitamin K₂ / menaquinone)՝ ակտիվացնում է vitamin K-dependent γ-carboxylation pathway, որի միջոցով ակտիվանում են osteocalcin և matrix Gla protein (MGP) սպիտակուցները։
Այս գործընթացը նպաստում է, որ կալցիումը ճիշտ «ուղղվի» դեպի ոսկրային հյուսվածք (bone matrix)՝ կանխելով նրա կուտակումը անոթային պատերում (vascular calcification)։
📘 Կենսաքիմիական սիներգիզմի էությունը․
Vitamin D → նպաստում է կալցիումի ներծծմանը
Vitamin K → ուղղում է կալցիումի բաշխումը
📚 Ապացուցողական բազա
Բազմաթիվ աշխատանքներ ցույց են տվել, որ D + K համակցությունը կարող է բարելավել ոսկրային միկրոառաջադրանքը և կալցիումի հոմեոստազը․
1️⃣ Aaseth & Finnes, Nutrients 2024 — ցույց է տրվել, որ Vitamin K-ի հավելումը D-ի հետ համատեղ խթանում է osteocalcin carboxylation, նվազեցնում vascular calcification markers։
2️⃣ Kuang et al., Food & Function 2020 — մետա-վերլուծության տվյալներով՝ D + K համակցությունը բարձրացնում է bone mineral density (BMD) հատկապես հետդաշտանային կանանց մոտ։
3️⃣ Ma et al., Front Public Health 2022 — հավելումները կարող են բարելավել osteopenia / osteoporosis ունեցող պացիենտների bone turnover ratio։
Այնուամենայնիվ, ներկայիս տվյալները սահմանափակ են՝ երկարաժամկետ (>5 տ.) մեծածավալ պատահականացված փորձարկումների (RCTs) բացակայության պատճառով։
🩺 Վերջին ուղեցույցներ (Guidelines Overview)
📖 Endocrine Society (2024):
Առողջ մեծահասակների շրջանում խորհուրդ է տրվում օրական 600–800 IU Vitamin D (առանց հավելյալ K-ի), եթե բացակայեն դեֆիցիտի նշաններ։ K-ի հավելումը չի դիտարկվում որպես ստանդարտ, սակայն կարող է արդարացված լինել osteopenia/osteoporosis ունեցող պացիենտների մոտ։
📖 AHA (American Heart Association, 2024):
Չկա բավարար ապացույց, որ Vitamin K հավելումը կանխում է սրտանոթային իրադարձությունները։ Սակայն որոշ տվյալներ մատնանշում են arterial calcification slowdown՝ K-ի օժանդակ դերի միջոցով։
📖 USPSTF (2023):
Վիտամին D ± Կալցիում լրացումները չեն ցուցաբերում ընդհանուր կանխարգելիչ արդյունավետություն ոսկրային կոտրվածքների կամ անկումների կանխման գործում՝ առանց հատուկ ցուցման։
🧩 Կլինիկական մոտեցում՝ Individual / Patient-Centered Concept
Կլինիկական որոշումները պետք է լինեն անհատականացված (personalized)՝ հիմնված պացիենտի կենսաքիմիական և կլինիկական ցուցանիշների վրա.
Գնահատման բաղադրիչ Քայլ
Vitamin D մակարդակ (
