12/03/2026
rublikasında həkim-nefroloq Bəşirov Vüqar “Ümumdünya böyrək günü” ilə əlaqədar məsləhətlər verib.
Çoxları elə düşünür ki, böyrəklərin tək işi sidik ifraz etməkdir. Lakin bir nefroloq kimi sizə deməliyəm ki, böyrəklər bədənimizin əsas idarəetmə mərkəzidir. Bu gün, Ümumdünya Böyrək Günündə gəlin bu "səssiz qəhrəmanların" əsl funksiyalarına nəzər salaq:
1. Təzyiqin tənzimlənməsi
Təzyiq problemi çox vaxt ürəklə əlaqələndirilsə də, əslində arterial təzyiqin uzunmüddətli tənzimlənməsində böyrəklər həlledici rol oynayır. Böyrəklər ifraz etdiyi hormonlar və bədəndəki duz-su balansını qorumaqla təzyiqə birbaşa nəzarət edir.
2. Vitamin D
Vitamin D-nin bədəndə aktiv formaya çevrilməsi məhz böyrəklərdə baş verir. Əgər böyrəklər düzgün çalışmasa, qəbul etdiyiniz vitaminlər faydasız qala bilər, bu isə sümük əriməsi və daimi yorğunluğa səbəb olur.
3. Diabet dünyada böyrək çatışmazlığının bir nömrəli səbəbidir.Şəkər qanda yüksək olduqda, böyrəklərdəki kiçik qan damarlarını "aşındırır".
4. Hamiləlik zamanı böyrəklər normaldan 50% daha artıq yüklə işləyir. Bu dövrdə böyrəkləri qorumaq həm ananın, həm də körpənin sağlamlığı üçün kritikdir.
Nə etməli?
• Su qəbulu: Ürək-damar sistemini və böyrəkləri qorumaq üçün (əks göstəriş yoxdursa) gün ərzində 2 litrdən çox təmiz su içilməlidir.
• Aşındırıcı və duzlu qidalar: Həddindən artıq duzlu, ədviyyatlı və kimyəvi qatqılı qidalar böyrək toxumasını birbaşa zədələyir.
• Mütəmadi nəzarət: Əgər keçmişdə böyrəyinizlə bağlı bircə dəfə də olsun problem yaşamısınızsa (daş, iltihab, zədə), "sağaldım" deyib keçməyin.
Əgər hamiləlikdə qəfil şişkinlik, güclü baş ağrısı və təzyiq yüksəlməsi varsa, bu, böyrəklərin siqnalıdır. Sidikdə zülalın çıxması mütləq yoxlanılmalıdır.
Şəkər xəstələri ildə ən azı 1-2 dəfə sidikdə zülal (albumin) analizi verməlidir. Bu, böyrək zədələnməsini hələ ağrı və şişkinlik yaranmadan çox erkən mərhələdə aşkar etməyə imkan verir.
