11/03/2020
Volgende info is opgesteld door dr. Geert Verhelst en wou ik graag met jullie delen
Bang voor een virale luchtwegen infectie?
Versterk vooral je weerstand !
Ondanks de enorme media - aandacht dat het coronavirus krijgt met daaraan
gekoppelde goedbedoelde adviezen zo als handen wassen of - ontsmetten ,
geen handjes schudden en drukke plaatsen te mijden, is er (alweer) één
zeer belangrijk aspect waar nauwelijks over gesproken wordt : zorg ervoor
dat je afweervermogen optimaal is! Want Louis Pasteur wist anderhalve
eeuw geleden al dat toeva l l ig contact niet de belangrijkste oorzaak is van
een infectie en stelde ronduit : “het is niet de kiem die telt, maar de bodem
waarop ze valt” . Welke maatregelen kunnen onze weerstand sterker
maken, waardoor een virus ons niet ziek maakt of enkel leidt tot een milde
en snel voorbij gaande ziektetoestand?
Mijd hoogbewerkte, geraffineerde voeding
Er wordt vaak vergeten dat de sterkte van ons immuunsysteem voor een groot deel mee
bepaald wordt door wat we eten, hoeveel we bewegen en in welke mate we tot rust
komen. Wat betreft de voeding is al een zeer eenvoudige en effectieve maatregel: mijd
suiker als de pest onder al zijn vormen (frisdrank, koek, snoep, gebak). Niet alleen is dat
gedemineraliseerd voedingsmiddel een echte nutriëntenrover in het lichaam die
algemeen de gezondheid en weerstand verzwakt, de bloedpieken van glucose en
fructose die het veroorzaakt , verminderen sterk de werking van onze belangrijkste
soldaten in onze lichaamsafweer: de witte bloedcellen. Want hoe hoger de glucose - en
fructosespiegel in het bloed, des te minder vita mine C onze witte bloedcellen kunnen
opnemen ( het “ glucose - ascorbaat antagonisme ” 1 ) en dat vermindert zowel hun
efficiënte werking als de vlotte celdelingen die ze normaal gezien moeten vertonen.
Suiker vermindert dan ook snel de “fagocytotische” index van witte bloedcellen 2 of de
capaciteit waarmee ze vreemde indringers aanvallen en “opeten”. Vermijd in het zog van
suiker ook andere geraffineerde en/of hoogbewerkte voedingsmiddelen zoals
witmeelproducten, bewerkte vleeswaren , junk food, verwerkte aardappelgerec hten ,
kunstmatige zoetstoffen, industriële oliën, - vetten en - margarines.
Vitamine D, basis voor een sterke weerstand
Lang enkel gekend als “de botvitamine”, is inmiddels geweten dat vitamine D elementair
is voor de werking van ons immuunsysteem, want alle witte bloedcellen hebben er
receptoren voor en worden erdoor gedifferentieerd tot meer actieve vormen . Deze
immunomodulerende “zonnevitamine” maken we in de eerste plaats zelf aan door
voldoende buiten te komen of verstandig te zonnen. Maar in de donkere maanden is ook
de aanvoer via de voeding van vitamine D3 belangrijk: vette vis, biologische boter, - eitjes
en – zure zuivelproducten. Melk wordt beter gelaten, omdat dit niet zelden slijmvorming
in de hand werkt. Wie zijn vitamine D vooral uit p lantaardige bronnen wil halen heeft aan
zongerijpte paddenstoelen een rijke bron van de weliswaar minder actieve vitamine D2.
Omdat bijna nie mand in ons land tijdens de don ke re maanden een optimale bloed spiegel
vertoont tussen 50 à 75 ng/ml , is de inname v an een voedingssupplement ter preventie
van infecties meer dan zinvol. Minstens twee meta - analyse n toonde aan dat de extra
inname van vitamine D heel significant de kans op acute luchtwegeninfecties
vermindert 3,4 ; wie een bloedsp iegel heeft van minder dan 25 ng /ml heeft er het meeste
baat bij en een dagelijkse dosis werkt beter dan het periodiek toedienen van een hoge
dosis of bolus . De betekenis van vitamine D in de preventie van griep is iets minder
onderbouwd, maar bv dagelijkse doses van 1200/ dag konden al zeer significant het risico
op griep bij schoolgaande kinderen verlagen , met eveneens het beste effect bij wie
vooraf d e laagste bloedspiegel vertoonde 5 . Waar voor kinderen minstens een dagdosis
van 1000 IU en voor volwassenen minstens 3000 IU een aan te bevelen preventieve dosis
is van vitamine D3 , kan bij mensen die er preventief geen innamen, bij een acute
luchtwegeninfectie of griep met hogere doses gew erkt worden. Op voorschrift van een
arts kan dan vanaf de eerste tekenen van een griep gedurende 3 da gen (niet langer!)
50.000 IU tot zelfs 2000 IU/kg lichaamsgewicht ingenomen worden.
Vitamine A beschermt de slijmvliezen
Een vitamine die in synergie met vitamine D mee de werking en de regulatie van het
immuunsysteem bepaalt, is vitamine A 6 . Vooral op het vlak van activatie en celdeling van
lymfocyten (bepaalde witte bloedcellen), de differentiatie van de zogenaamde T - helper
cellen en de productie van specifieke antilichamen is dat duo belangrijk. Maar vitamine A
zelf bepaalt ook in belangrijke mate de gezon dheid en de afweerfunctie van de
slijmvliezen van de luchtwegen, en d ie zijn uiteindelijk de ingangsport van de meeste
infecties. Vitamine A halen we vooral uit de plantaardige “carotenen” en uit de dierlijke
retinol; beiden zijn nodig. C arotenen halen we uit donkergroene groenten ( spinazie,
andijvie, broccoli, boerenkool...), rode en gele groenten ( wortels, zoete aardappel,
pompoen, rode pepers) , oranje en gele vruchten ( papaja, perzik, avocado, abrikozen...)
en ongeraffineerde rode palmolie . De beste bronnen van retinol zijn vette vis (haring,
heilbot, makreel, sardines...), eidooier, boter , zure melkproducten. Als
voedingssupplement is de preventieve dagelijkse dosis van 1200 mcg RE volkomen veilig.
Maar bij acute infecties zetten sommige orthomolecula ire artsen gedurende maximaal
een week zelfs 2 maal daags 100.00 RE in (onder de vorm van retinylpalmitaat).
Vitamine C voor actieve cellen en sterke bindweefsel s
Dat vitamine C belangrijk is voor het afweervermogen , is genoegzaam bekend . Ze is zeer
belangrijk voor een optimale functie en deling van de immuuncellen en bevordert ook
hun beweeglijkheid naar een infectiehaard toe. Verder is vitamine C onontbeerlijk om een
sterke bindweefselbarrière op te bouwen tegen binnendringende vreemde ki emen.
V itamine C is vooral efficiënt als ze begeleid wordt door de zogenaamde ‘bioflavonoïden’.
Deze combinatie vinden we van nature uiteraard vooral in verse groenten en fruit, zoals
steeds de absolute basis voor een gezonde voeding. Toppers aan vitamine C en
begeleidende flavonoïden zijn: alle verse bladgroenten, peterselie, tuinkers, paprika’s,
aardbeien, zwarte bessen, cranberries, druiven... Bijna iedereen is op de hoogte dat we
volop groenten moeten consumeren voor een sterke weerstand , alleen wordt dat advies
in de praktijk niet genoeg uitgevoerd . Bovendien is dat niet alleen omwille van de
vitamine C en bioflavonoïden dat groenten de weerstand verhogen : ze kunnen ook zeer
interessante afweerverhogende zwavelverbindingen bevatten. We denken hierbij vooral
aan de uienfamilie met ui, knoflook, bieslook, dasl ook en prei en aan de kolenfamilie met
broccoli, boerenkool, palmkool, savooikool, witte kool, waterkers, raap, koolraap,
radijzen, rammenas en mierikswortel. Of de preventieve inname van extra vitamine C je
kan helpen beschermen tegen luchtwegeninfecties, is niet zo duidelijk 7 . Het is een vrij
individue l e zaak en m instens 1 g per dag zou zeker aangewezen zijn. Dan is het effect van
het inzetten van vitamine C bij een bestaande acute luchtwegeninfectie wel duidelijker
aangetoond : in vergelijking met een controlegroep die ontzwellingsmiddelen
(decongestiva) en pijnstillers innam, zorgde de inname van 6 maal 1 g vitamine C om het
uur de eerste ziekte dag, gevolgd door de inname van 3 maal 1 g vitamine C de volgende
dagen voor een ve el snellere afname van de klachten 8 . Het onthouden waard is ook de
synergie tussen vitamine C en zink : deze twee nutriënten versterken elkaars effect.
Volgens een overzichtsstudie ( review ) zorgde de combinatie van 1 g vitamine C met 10 mg
zink voor een sne ller afname van verkoudheidsklachten met verkorting van de
ziekteduur 9 .
Zink - en selenium, onmisbaar voor een sterke immuniteit
Elementair voor een optimale werking van het immuunsysteem zijn ook de mineralen zink
en selenium . Niet alleen zijn ze beide n nodig voor de uitrijping van belangrijke witte
bloedcellen , de T - lymfocyten, zink oefen t ook een directe antivirale werking uit en beiden
bevorderen ze de aanmaak van diverse afweerstoffen door het immuunsysteem. Dit
mineralenduo moet uiteraard eerst via de voeding aangevoerd worden. Zink zit
nauwelijks in groenten, granen en fruit ; de topbronnen zijn r ood kwaliteitsvlees, vis, ei en
lever . Gelukkig bestaan er met pompoenpitten, sesamzaad en andere zaden, alsook met
noten en peulvruchten vrij goede planta ardige zinkbronnen , zeker als er vooraf aan een
week - , fermentatie - of een kiemproces worden onderworpen. Ook selenium komt het
meest voor in dierlijke voeding: kwaliteitsvlees, vis, zure zuivel en eitjes. Maar hier
hebben we aan paranoten (“brazilnoten”) en zonnebloempitten waardevolle
plantaardige alternatieven. En, op voorwaarde dat ze gekweekt werden op een
seleniumrijke bodem, voeren ook knoflook, uien, broccoli, linzen en soja voldoende
selenium aan. Het is niet zo duidelijk of zink bijdraagt tot de preventie van
luchtwegeninfecties, maar aangetoond is via een aantal reviews dat de dagelijkse inname
van minimum 75 mg zink ( via zuigtabletten ) de gemiddelde duur van een bestaande
verkoudheid ( gemiddeld 7 dagen) met bijna 3 dagen inkort 10 . Op te merken valt dat 75 m g
geen dosis is die preventief over een lange periode worden ingenomen: dagdosis van 20 à
25 mg zink zijn hiervoor beter geschikt en worden best ingenomen via gecheleerde of aan
aminozuren gebonden zink, zoals zinkbisglycinaat of zinkmethionine. Zoals reed s hoger
gesteld, blijk de inname van zink naast vitamine C een meerwaarde op te leveren 9 . Wat
betreft selenium: dat bevordert vooral de werking van zink en er is niet veel evidentie dat
selenium alleen toedienen – tenzij bij kritisch zieke patiënten - nutt ig is bij de preventie en
aanpak van luchtwegeninfecties.
Planten in de preventie
Tot nog toe kwamen de belangrijkste voedingsstoffen aan bod, die een rol kunnen spelen
in de preventie en aanpak van infecties. Maar uiteraard bestaan ook heel wat planten die
kunnen bijdragen tot de preventie van ernstige virale luchtwegeninfecties. Vooral
medicinale paddenstoelen zoals shiitake (Lentinula edodes), maitake (Grifola frondosa)
en reishi (Ganoderma lucidum) k unnen hierbij een kardinale rol spelen. Zij bevatten met
de zogenaamde bèta 1,3/1,6 - glucanen voor de mens onverteerbare koolhydraten, die in
de darm ter hoogte van het lymfesysteem (de Peyerse platen) worden opgenomen en –
