28/09/2025
Θα ήθελα να αναφέρω μερικά λόγια σχετικά με αυτή τη θεατρική παράσταση που συστήνω σε όλους να την παρακολουθήσουν, ιδιαίτερα σε άτομα τα οποία έχουν βιώσει - ή βιώνουν - εκφοβισμό σε κάποια φάση της ζωής τους.
Με ένα μοναδικό χιούμορ και ενέργεια, οι ηθοποιοί μεταφέρουν μηνύματα που χρειάζονται όλοι να ακούσουν, μικροί και μεγάλοι!
Έτσι, με αφορμή αυτή την παράσταση, θεώρησα αναγκαίο να περιγράψω μια σύντομη υπαρξιακή προοπτική που παρατήρησα βλέποντας το έργο.
Το έργο ξεκινά με ένα παιδί (το Βασίλη) που καταφεύγει σε ένα φανταστικό παιχνίδι με ήρωες της Ελληνικής μυθολογίας, σαν ένα τρόπο για να ξεφύγει από ένα κόσμο όπου το bullying αποτελεί μια πραγματικότητα. Το παιδί αυτό στην προσπάθεια του να είναι ο εαυτός του, εξοστρακίζεται από τις διάφορες κοινωνικές ομάδες, νιώθει διαφορετικός και μόνος, και οδηγείται σε απογοήτευση και θλίψη.
Οι σκέψεις ότι δεν είναι αρκετά καλός, αρκετά ικανός για να συμπεριληφθεί κάπου δημιουργούν ένα αίσθημα φόβου, αφού ένας βασικός μας φόβος μεγαλώνοντας είναι η υπαρξιακή βάση του ανήκειν. Ο Irvin Yalom περιγράφει την απομόνωση ως μία από τις τέσσερις θεμελιώδεις υπαρξιακές ανησυχίες (μαζί με τον θάνατο, την ελευθερία/ευθύνη και το κενό νοήματος). Το να ανήκεις σημαίνει να γεφυρώνεις το χάσμα μεταξύ του εσωτερικού σου κόσμου και των άλλων - ο φόβος ότι αυτή η γέφυρα θα σπάσει είναι κεντρικός.
Αυτό μας οδηγεί σε αυτό που ονομάζεται «υπαρξιακό κενό», που μεταφράζεται στην αίσθηση ότι, σε ένα βαθύτερο επίπεδο, κανείς άλλος δεν μπορεί να μοιραστεί πλήρως την υποκειμενική σου εμπειρία. Ακόμη και μέσα σε στενές σχέσεις, υπάρχει αυτό το «χάσμα». Ο φόβος του ανήκειν μπορεί να προέρχεται από την πρόβλεψη αυτής της «μη γεφυρώσιμης απόστασης».
Η ύπαρξη λοιπόν αυτής της «υπαρξιακής μοναξιάς» δείχνει ότι δεν αφορά κατ’ ανάγκη την έλλειψη κοινωνικών επαφών μόνο , αλλά το αίσθημα ότι «κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τον εσωτερικό μου κόσμο». Κατά τη διάρκεια αυτού του έργου, ο ήρωας φαίνεται να «τσαλακώνεται» με τις φωνές που τον κατακρίνουν και τον απορρίπτουν. Αυτό, τον φέρνει σε μια δύσκολη θέση που «γαντζώνεται» με τα συναισθήματα της απογοήτευσης και της θλίψης, αλλά και του φόβου.
Έτσι με την βοήθεια των διαφόρων μυθολογικών ηρώων «απο-γαντζώνεται» από τις σκέψεις ότι δεν είναι αρκετός, χρησιμοποιώντας τις νύξεις και την ενθάρρυνση των μυθολογικών ηρώων - και μουσών – ότι τα λόγια των άλλων είναι απλά ένας θόρυβος. Έτσι, έχει την επιλογή να εξασκήσει το κουράγιο και το θάρρος του (χαρακτηριστικά ενός ήρωα όπως ο Ηρακλής) για να αυτορυθμιστεί και να αποδεχτεί τον εαυτό του.
Το bullying δεν είναι μόνο κοινωνικό φαινόμενο· είναι μια υπαρξιακή εμπειρία που αποκαλύπτει το ίδιο το βάθος της ανθρώπινης κατάστασης. Ο άνθρωπος, όπως τόνισε ο Heidegger, είναι «ον-προς-τον-άλλο» (Dasein) · η ύπαρξή μας είναι πάντοτε συνυφασμένη με την παρουσία των άλλων. Όταν όμως ο άλλος μάς απορρίπτει ή μας επιτίθεται, τότε διαρρηγνύεται η θεμελιώδης δομή του Mitsein (είναι-μαζί), και το άτομο βυθίζεται σε μια υπαρξιακή μοναξιά.
Η εμπειρία αυτή ξυπνά το άγχος που περιέγραψε ο Kierkegaard και αργότερα ο May: ένα άγχος που δεν αφορά το συγκεκριμένο γεγονός, αλλά την ίδια την ύπαρξη. Το bullying μάς αναγκάζει να δούμε κατάματα την πιθανότητα της μη-αποδοχής και της απόλυτης απομόνωσης. Πρόκειται για αυτό που ο Yalom ονόμασε υπαρξιακή απομόνωση – την αδυναμία κανενός άλλου να γεφυρώσει πλήρως το χάσμα της μοναδικής μας υποκειμενικότητας.
Μέσα σε αυτό το σκοτάδι, η μυθολογία λειτουργεί ως υπαρξιακός καθρέφτης. Ο ήρωας της αρχαίας Ελλάδας δεν είναι απλώς νικητής μαχών· είναι εκείνος που, με θάρρος, αντιμετωπίζει δυνάμεις μεγαλύτερες από τον ίδιο, χωρίς καμία εγγύηση νίκης. Όπως ο Προμηθέας που αψήφησε τον Δία, ή ο Οδυσσέας που περιπλανήθηκε στο χάος της θάλασσας, ο ήρωας γνωρίζει την τραγικότητα της ύπαρξης, μα επιλέγει να ζήσει αυθεντικά, πιστός στις αξίες του.
Ο Joseph Campbell περιγράφει αυτό το μοτίβο ως «το ταξίδι του ήρωα»: η αναχώρηση από το γνώριμο, η κάθοδος στον «κάτω κόσμο» της δοκιμασίας, και η επιστροφή του μεταμορφωμένος. Στην πραγματικότητα, αυτό είναι το υπαρξιακό κάλεσμα που όλοι δεχόμαστε. Το bullying, ως εμπειρία που απειλεί την ίδια μας την υπόσταση, μπορεί να ιδωθεί ως τέτοια δοκιμασία: μας καλεί είτε να υποταχθούμε στον φόβο είτε να απαντήσουμε με θάρρος και αυθεντικότητα.
Έτσι, ο ήρωας δεν είναι μια φιγούρα της μυθολογίας· είναι δυνατότητα της ίδιας της ύπαρξης. Να επιλέξουμε, μέσα στην απομόνωση και την απειλή, να πούμε «ναι» στη ζωή με θάρρος, αξίες και αλήθεια και ένα «Μπού» στο bullying!
#ΝικήταςΙγνατίου
