Health talk

27/01/2026

በወንዶች ላይ ብቻ ስለሚከሰተው - የፕሮስቴት እጢ እብጠት፦
✔ ምልክቶች:-

➲ሽንት ለመሽናት መቸገር ፣ ከሸኑ በኋላ አለመጨረስ ስሜት ፣ መንጠባጠብ ፣ ማታ ማታ በተደጋጋሚ ሽንት ለመሽናት መነሳት ወዘተ...አጠቃላይ የሽንት እንቅስቃሴ ላይ መስተጓጐል ያመጣል።

✔ምክንያቶች

➾የእድሜ መግፋት (ከ60 አመት በላይ ያሉ ወንዶች 50በመቶ ይህ እጢ እንደሚገኝ በናሙና ምርመራ ተረጋገጧል፣ እድሜያቸው 85 እና በላይ የሆኑት ላይ ይህ አሀዝ 90በመቶ ይጠጋል)
➾የሆርሞን ባላንስ ችግር
➾በቤተሰብ ታሪክ ውስጥ ካለ
➾ውፍረት፣ የስኳር ህመም...ናቸው።

✔ህክምናው

➾አነስተኛ ምልክት ላላቸው :-የኑሮ ዘይቤ ማሻሻል እና ክትትል ይደረጋል(Watchful waiting )
➾የመድሀኒት ህክምና
➾መካከለኛ እና ከባድ ምልክት ላሳዪ ሰዎች :-መለስተኛ እና ከፍተኛ ቀዶ ህክምና (minimally invasive procedure --or-- TURP, prostatectomy ) ይደረጋል።

✔ይህ እብጠት - ካንሰር ያልሆነ እብጠት ነው።

✔እክሉ:- ከፍተኛ ለመሽናት መቸገርን፣ ደም የቀላቀለ ሽንትን፣ ተደጋጋሚ የሽንት ቧንቧ ካመጣ እንዲሁም የሽንት ፍኛ ጠጠር ከፈጠረ ➲ሀኪምዎን መማከር አለብዎት።

13/01/2026

📌ስለ ስኳር ህመም ማወቅ ያለብን መሰረታዊ ነገሮች👉

1-የስኳር ህመም በደም ውስጥ በሚከሰት ከመጠን ያለፈ የግሉኮስ መጨመር ምክንያት የሚመጣት እክል ነው።

2 የስኳር ህመም
- አንደኛው አይነት ስኳር ህመም (Type 1 Diabetes Mellitus)፣ ሁለተኛው አይነት ስኳር ህመም (Type 2 Diabetes Mellitus) እንዲሁም በእርግዝና ወቅት የሚከሰት የስኳር ህመም አይነት (Gestational Diabetes Mellitus) በመባል ይከፈላል..

3 ሁለተኛው አይነት የስኳር ህመም
-የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ባለማድረግ፣
-ጤናማ ያልሆነ አመጋገብ፣
-በቤተሰብ ውስጥ የስኳር ህመም መኖር፣
-የሰውነት ክብደት መጨመር፣
-ሲጋራ ማጨስ፣
-አልኮል መጠጦችን ማዘውተር ምክንያት ተጋላጭነታችን ይጨምራል።

4 የስኳር ህመም ካልታከመ ለተለያዩ ተጓዳኝ ችግሮች ያጋልጠናል
-የእይታ ችግር ፣
-የነርቭ ህመም፣
-የኩላሊት መድከም፣
-የደም ቧንቧዎች መጥበብ የመሳሰሉት...

5 ለስኳር ህመም ያለንን ተጋላጭነት ለመቀነስ
-የሰውነት ክብደትን መቀነስ (በቂ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ)፣
-ጤናማ አመጋገብ መከተል
-አለማጨስ፣
-አልኮል አለመጠጣትና
- በቂ እንቅልፍ ማግኘት ናቸው።

07/01/2026

እንኳን ለገና በዓል በሰላም አደረሳችሁ ።

30/12/2025

የማህፀን እጢ/ Uterine fibroids
✴ካንሰር ያልሆነ በማህፀን ውስጥ (//ከማህፀን ግድግዳ -muscle and tissues የሚነሳ//) የሚፈጠር እባጭ ነው፤
✴ይህ እባጭ በቁጥር፣ በመጠን እና ሚከሰትበት ቦታ የተለያየ ነው
✴ምልክቶቹም
-በወር አበባ ወቅት የሚከሰት ከተለመደው መጠን ያለፈ መድማት
-በወር አበባ ጊዜ ከባድ ህመም
-የወር አበባ መዛባት /ቶሎ ቶሎ ወይም ቆይቶ መምጣት/
-ማህፀን አከባቢ የህመም ስሜት
-ቶሎ ቶሎ ሽንት መምጣት
-የሆድ ድርቀት/constipation /
-ሆድ አካባቢ ወይም ጀርባ ላይ የሚከሰት እንዲሁም በግብረስጋ ጊዜ ከባድ ህመም... ከምልክቶቹ ውስጥ ናቸው።

ስለ ማህፀን እጢ መንስኤዎች እና የህክምና መንገዶች ለማወቅ ፔጃችንን ይቀላቀሉ👇👇👇

መልካም ቀን!!

28/12/2025

🔷ካንሰር ምንድነው?
ካንሰር ማለት ከሰውነታችን ቁጥጥር ውጭ በሆነ ህዋስ(cell) እድገት ምክንያት የሚከሰት እክል/በሽታ ነው።

ሰውነት በትሪልየን ከመሚቆጠሩ ሴሎች/ህዋሳት/ የተሰራ ሲሆን ፤ እነዚህ ህዋሳት የሚያልፉበት የራሳቸው ተፈጥሯዊ የእድገት፣ የክፍለት እና የመሞት እዲሁም እንደ-አዲስ በመፈጠር ህይወትን ያስቀጥላሉ ፤
ይህ ሂደት ህዋስ ውስጥ በሚገኘው ዲ.ኤን.ኤ ተቆጣጣሪነት የሚካሄድ ሲሆን፤ ነገር ግን በተለያዩ ምክንያቶች ዲ.ኤን.ኤው ጉዳት ቢደርስበት እና ቢቀየር(mutate) የህዋስ መራቢያ ሂደት ላይ አደጋ ይጥላል፡ ህዋሳት ከቁጥጥር ውጭ በሆነ መንገድ መራባት እና ማደግ ይጀምራሉ ፤ አልፎም ወደ ተለያዩ የሰውነት ክፍል ይሰራጫሉ።

🔷ካንሰር በምን ምክንያት ይከሰታል?

➲ካንሰር በአንድ መንስኤ ብቻ የሚመጣ እክል ሳይሆን የብዙ ምክንያቶች ድምር ውጤት ነው: ለምሳሌ :-

➾ጄኔቲክስ ፦ ባህሪውን የቀየረ ዘረመል ውርስ (የዘር - ውርሰ ሂደት ውስጥ መረጃን የሚሸከሙ የተቀየሩ/የተበላሹ ጂኖች)፤
➾ጤናማ ያልሆነ የአኗኗር ዘይቤ ፦ ትንባሆ ማጨስ፣ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አለማድረግ ፣ ጤናማ አመጋገብን አለመጠበቅ፣ ከመጠን ያለፈ አልኮሆል..
➾ከባቢያዊ ችግሮች ለምሳሌ :- ለተለያዩ ጨረሮች መጋለጥ (ፀሀይን ጨምሮ UV) ፣ የአየር ብክለት፣ አስቤስቶስ ኬሚካሎች...
➾ኢንፌክሽኖች :- HPV, Hepatitis B...

ለበለጠ መረጃ ➲ ገፃችንን ይከታተላሉ

#ጤና

23/12/2025

'አንጎልን ልክ እንደጡንቻ አስቡት!'
"Our Brain is like a muscle">analogy.

👉ጤናማ የሆኑ የአስተሳሰብ ልምምዶች( የተለያዩ አእምሮን የሚያነቃቁ እና የሚፈትሹ ጌሞች)(mental gymnastics)፣ የተመረጡ የአመጋገብ እና የማህበራው ኑሮ ዘዴዎች የአእምሮአችንን አቅም ለማሳደግ እና ለማጎልበት ይጠቅማሉ።
👉ብዙም ትኩረት ማንሰጣቸው: በየጊዜው እና በየቦታው ምንሰማቸው ነገርግን አዘውትረን 'የማናደርጋቸው' ከታች የተዘረዘሩት ልምምዶች አእምሮን አቅም ለማጎልበት ይጠቅማሉ ፦
✴አዲስ ቋንቋ መማር/ አዲስ የሙዚቃ መሳርያ መለማመድ
✴መፅሀፍ ማንበብ
✴ፈጠራ የተሞላባቸው ልምዶችን ማካበት ለምሳሌ ስእል መሳል፣ የእጅ ስራዎች..
✴የአካል ብቃት እንቅስቃሴ
✴በቂ እንቅልፍ ማግኘት
✴ጤናማ ማህበራዊ ግንኙነት እና ውጥረትን የመፍታት ዘዴ መለማመድ
✴አሳ፣ለውዝ እንዲሁም በኦሜጋ -3 የበለፀጉ ምግቦችን መመገብ ናቸው።

23/12/2025

🚨የስኳር ህመም እክል ያለበት አንድ ታካሚ ፤ የታዘዘለትን መድሀኒት በመጠቀም እንዲሁም ቋሚ የህክምና ክትትል በማድረግ : በስኳር ህመም ሊመጡ ከሚችሉ የጎንዮሽ ጉዳቶች (complications) ራሱን መከላከል ይችላል።
1-የነርቩ ጉዳት
2-ስትሮክ
3-የልብ ህመም
4-የአይን ጉዳት /እይታ መቀነስ
5-በስኳር በሽታ የሚመጣ የእግር ቀስለት
6-የኩላሊት መድከም...በተገቢው መንገድ ባልተቆጣጠርነው የስኳር በሽታ ምክንያት ሊከሰት ይችላል።

18/12/2025

👇👇

በወንዶች ላይ ብቻ ስለሚከሰተው - የፕሮስቴት እጢ እብጠት፦
✔ ምልክቶች:-

➲ሽንት ለመሽናት መቸገር ፣ ከሸኑ በኋላ አለመጨረስ ስሜት ፣ መንጠባጠብ ፣ ማታ ማታ በተደጋጋሚ ሽንት ለመሽናት መነሳት ወዘተ...አጠቃላይ የሽንት እንቅስቃሴ ላይ መስተጓጐል ያመጣል።

✔ምክንያቶች

➾የእድሜ መግፋት (ከ60 አመት በላይ ያሉ ወንዶች 50በመቶ ይህ እጢ እንደሚገኝ በናሙና ምርመራ ተረጋገጧል፣ እድሜያቸው 85 እና በላይ የሆኑት ላይ ይህ አሀዝ 90በመቶ ይጠጋል)
➾የሆርሞን ባላንስ ችግር
➾በቤተሰብ ታሪክ ውስጥ ካለ
➾ውፍረት፣ የስኳር ህመም...ናቸው።

✔ህክምናው

➾አነስተኛ ምልክት ላላቸው :-የኑሮ ዘይቤ ማሻሻል እና ክትትል ይደረጋል(Watchful waiting )
➾የመድሀኒት ህክምና
➾መካከለኛ እና ከባድ ምልክት ላሳዪ ሰዎች :-መለስተኛ እና ከፍተኛ ቀዶ ህክምና (minimally invasive procedure --or-- TURP, prostatectomy ) ይደረጋል።

✔ይህ እብጠት - ካንሰር ያልሆነ እብጠት ነው።

✔እክሉ:- ከፍተኛ ለመሽናት መቸገርን፣ ደም የቀላቀለ ሽንትን፣ ተደጋጋሚ የሽንት ቧንቧ ካመጣ እንዲሁም የሽንት ፍኛ ጠጠር ከፈጠረ ➲ሀኪምዎን መማከር አለብዎት።

08/12/2025

Emotion ||ስለ ስሜት...

ክፍል -1 መሰረታዊ የሰውነት ስሜት ዑደት ሂደትን መረዳት የመጀመሪያው እና ቀዳሚው የስሜት ልህቀት መነሻ ደረጃ ነው።

ሰውነት - ቀስቃሽ ከሆኑ የገሀዱ አለም መልእክቶችን በስሜት ህዋሳት በኩል ይቀበላል : ይህም መልእክት ወደ 'ታለመስ' ወደሚባለው አንጎል ክፍል ይገባል፤ ይህ የአንጎል ክፍል የተቀበለውን መረጃ (except for smell /ከ ሽታ መልዕክት ውጭ) ወደ ተለያዩ የአንጎል ክፍል ይልካል፤
➲ወደ 'አሚግዳላ' የሚላከው መረጃ መልዕክቱ በፍጥነት እንዲጣራ እና ፈጣን ስሜታዊ ምላሽ እንዲሰጥ ያነሳሳል፤ ይህ ፈጣኑ የስሜት ማብላያ እና የውሳኔ ሂደት ተብሎ ይጠራል፥

➲ሌላኛው ማብላያ መንገድ፦ ከ'አሚግዳላ' መረጃው ተመልሶ ወደ ታለመስ(የመጀመሪያ መቀበያ ጣቢያ/station) ይሄዳል: ቀጥሎም ወደ 'ፕሪ ፍሮንታል ኮርቴክስ'(የፊተኛው የአንጎል ክፍል) ይህ ክፍል መረጃዎች በጥልቀት የሚብላሉበት፣ የሚገመገሙበት እና የሚገሩበት የአንጎል ክፍል ነው፥

➲ይህ ብቻ አይደለም !መረጃዎች ከ'ታለመስ' ማከፋፈያ ወደ 'ሀይፖታላመስ' ክፍል ከተወሰዱ ይህ ክፍል ሰውነታችን ለፈጣን አደጋ ምላሽ ሚሰጥበትን በቀስቃሽ ስርዓተ ነርቩ(sympathetic nervous system) አመካኝነት ያዘጋጃል፥

➲በተጨማሪም 'ታለመስ-አትኩሮት' የሚባለው መንገድ ደግሞ ሀሳባችን አስፈላጊ ለሆኑ/ትኩረትን ለሚሹ/ ከባቢያዊ ውነት እንድንሰጥ ያደርገናል።

➾እነዚህን መንገዶች መረዳት በተለያዩ የህይወት ገጠመኝ ለሚደርሱብን የስሜት መረበሽ እንዲሁም ሁከት እና ተያያዥ እክሎችን በጥልቀት በመለየት መፍትሄ እንድናገኝ ያግዘናል፤ ማጠናከር ያለብንን 'ኑውሯል ፓዝ' /የስሜት መተላለፊያ መንገዶች/ ለማወቅም ይረዳናል ።

➲ይቀጥላል...

ዶ/ር ሮዳ አዳነ

02/12/2025

🔷የማርበርግ ቫይረስ በሽታ - ዕለታዊ ሁኔታ

ቀን: ህዳር 23/2018

➲የተደረገው የላቦራቶሪ ምርመራ ➾221
➲ቫይረሱ የተገኘባቸው ➾1
➲በፅኑ የታመሙ➾0
➲ህይወታቸው ያለፈ➾0
➲ከበሽታው ያገገሙ ➾0

ምንጭ: ጤና ሚኒስቴር (MOH)

01/12/2025

🔷የማርበርግ ቫይረስ በሽታ - ዕለታዊ ሁኔታ

ቀን: ህዳር 22/2018

➲የተደረገው የላቦራቶሪ ምርመራ ➾179
➲ቫይረሱ የተገኘባቸው ➾0
➲በፅኑ የታመሙ➾0
➲ህይወታቸው ያለፈ➾0
➲ከበሽታው ያገገሙ ➾1

ምንጭ: ጤና ሚኒስቴር (MOH)