Daryeelka Caafimaadka

15/02/2026

𝐃𝐚𝐫𝐨𝐨𝐠𝐚𝐝𝐮 —Waxay kicisaa 𝐱𝐚𝐫𝐮𝐧𝐭𝐚 𝐝𝐡𝐞𝐱𝐞 ee 𝐦𝐚𝐬𝐤𝐚𝐱𝐝𝐚, ee loo yaqaano "𝐬𝐮𝐛𝐬𝐭𝐚𝐧𝐭𝐢𝐚 𝐧𝐢𝐠𝐫𝐚", taasoo soo saarta hormoonka ama kiimikada 𝐝𝐨𝐩𝐚𝐚𝐦𝐢𝐢𝐧𝐭𝐚.

Xaruntan Substantia nigra waxay qayb weyn ka qaadataa 𝐱𝐚𝐤𝐚𝐦𝐞𝐲𝐧𝐭𝐚 𝐝𝐡𝐚𝐪𝐝𝐡𝐚𝐪𝐚𝐚𝐪𝐚 𝐣𝐢𝐝𝐡𝐤𝐚. Balse marka la kiciyo wuxuu qofku dareemaa farxad iyo dhiirigelin. 𝐃𝐚𝐫𝐨𝐨𝐠𝐨𝐨𝐲𝐢𝐧𝐤𝐚 la isticmaalo noocyadeeda kala duwan waxay si toos ah ula xiriiraan xaruntan laga soo saaro dopaamiinta.

Dhinaca kale waxay 𝐝𝐚𝐫𝐨𝐨𝐠𝐨𝐨𝐲𝐢𝐧𝐤𝐮 sababi karaan in dopaamiinta si 𝐱𝐚𝐝-𝐝𝐡𝐚𝐚𝐟 𝐚𝐡 loo sii daayo.

Marka 𝐝𝐨𝐩𝐚𝐚𝐦𝐢𝐢𝐧𝐭𝐚 si joogto ah loo kordhiyo, maskaxdu waxay barataa in daroogadu tahay 𝒇𝒂𝒓𝒙𝒂𝒅𝒅𝒂 𝒋𝒊𝒅𝒉𝒌𝒂 ama just “𝐚𝐛𝐚𝐚𝐥𝐦𝐚𝐫𝐢𝐧”, taasoo keenta in qofku si joogto ah u raadiyo daroogadaa—xitaa haddii uu 𝐨𝐠𝐲𝐚𝐡𝐚𝐲 in ay dhibaato u keenayso. Yacni waxay bedeshaa hab-dhaqanka unugyada oo waa heerka la dhihi karo 𝐛𝐚𝐥𝐰𝐚𝐝𝐝𝐚!!

Dhibaatooyinka ka dhasha daroogada waxay sababi karaan sida cudurka 𝗣𝗮𝗿𝗸𝗶𝗻𝘀𝗼𝗻, oo ah cudur ku dhaca dhaqdhaqaaqa jidhka.

🎯Ahmed MediCo..💬✍️
Daryeelka Caafimaadka

15/02/2026

Waxay ahayd daawada indhaha, maxaa kale?

15/02/2026

14/02/2026

Dhamayso see more...

13/02/2026

Habka ilmuhu u beermo (lab iyo dhadig) see more...

12/02/2026

Qaabka hurdada aad u seexato waa kee?
⬇️
A. Dhinaca midig
B. Dhinaca bidix
C. Dhabarka
D. Caloosha
E. Dhammaan

11/02/2026

𝗡𝗮𝗮𝘀𝗻𝘂𝘂𝗷𝗶𝗻𝘁𝗮 I𝘆𝗼 𝗖𝗮𝗮𝗻𝗮𝗵𝗮 𝗟𝗮 𝗤𝗮𝘀𝗼
═══•••••═════════
Dumar badan ayaa joojiya naasnuujinta iyagoo doorbidaya caanaha la qaso (formula milk), si ay u arkaan in ilmahoodu cayilo.
𝙇𝙖𝙖𝙠𝙞𝙞𝙣 𝙢𝙖𝙧 𝙠𝙖𝙨𝙩𝙖 𝙙𝙤𝙤𝙧𝙤 𝙬𝙖𝙭𝙖 𝙙𝙖𝙗𝙞𝙞𝙘𝙞𝙜𝙖 𝙖𝙝 — 𝙣𝙖𝙖𝙨𝙣𝙪𝙪𝙟𝙞𝙣𝙩𝙪 𝙬𝙖𝙖 𝙩𝙖𝙣 𝙪𝙜𝙪 𝙛𝙞𝙞𝙘𝙖𝙣!

Sawirkan kuu muuqda wuu ku marin habaabin karaa: waxaad dooran kartaa ilmaha buuran, balse fariinta saxda ahi waa mid muhiim ah — caanaha naaska waa cuntooyinka ugu fiican uguna dhammaystiran ee ilmahaaga, gaar ahaan
𝟲--𝙙𝙖 𝙗𝙞𝙡𝙤𝙤𝙙 ee ugu horreeya noloshiisa.
● Caanaha naasku waxay leeyihiin unugyo difaac ah oo ka ilaaliya ilmaha cudurrada.
●Way fududahay in la 𝙙𝙝𝙚𝙚𝙛𝙨𝙝𝙞𝙞𝙙𝙤, waxayna yareeyaan calool-fadhiga iyo calool-xanuunka.
● Waxay xoojiyaan xidhiidhka iyo 𝙟𝙖𝙘𝙖𝙮𝙡𝙠𝙖 hooyada iyo ilmaha.
● Had iyo jeer waa nadiif, ammaan ah, 𝙝𝙚𝙚𝙧𝙠𝙪𝙡 𝙨𝙖𝙭 𝙖𝙝𝙣𝙖 𝙡𝙚𝙝 — looma baahna in la qaso ama la kululeeyo.
● Waxay hooyada ka caawisaa iska ilaalinta qaar ka mid ah kansarrada, waxayna ka caawisaa in ilmo-galeenka si dhaqso ah ugu soo laabto cabbirkiisii caadiga ahaa.

𝗟𝗮𝗰𝘁𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻 𝗔𝗺𝗲𝗻𝗼𝗿𝗿𝗵𝗲𝗮: Marka haweeneydu si joogto ah u naasnuujiso ilmaheeda, waxay si dabiici ah uga hortagtaa uur qaadista muddadaas.

𝗙𝗼𝗿𝗺𝘂𝗹𝗮 𝗠𝗶𝗹𝗸: Caanaha formula-da waa beddel marka loo baahdo. Laakiin haddii aad heli karto caanaha naaska, si gaar ah u sii ilmahaaga 𝙡𝙞𝙭𝙙𝙖 𝙗𝙞𝙡𝙤𝙤𝙙 ee ugu horreeya, kadibna sii wad naasnuujinta iyadoo la siinayo cuntooyin kale ilaa 2 sano ama ka badan.

Aan siino ilmo kasta 𝙗𝙞𝙡𝙤𝙬 𝙘𝙖𝙖𝙛𝙞𝙢𝙖𝙖𝙙 𝙦𝙖𝙗𝙖 𝙤𝙤 𝙪 𝙬𝙖𝙣𝙖𝙖𝙜𝙨𝙖𝙣 𝙣𝙤𝙡𝙤𝙨𝙝𝙞𝙞𝙨𝙖.
Ogow Naasnuujintu waa hadiyadda ugu qiimaha badan ee hooyadu siin karto ilmaheeda.

garee
Daryeelka Caafimaadka ✅

10/02/2026

Hooyada uur leh 6 bilood kadib dhabarka ku seexashadu waa khatar.

Sida caadiga ah marka hooyada uurka leh gaadho 6 bilood, ilmo-galeenku wuu sii weynaadaa wuxuuna cadaadis saaraa halbowlaha weyn ee dhiigga ka keena wadnaha una gudbiya qeybaha hoose ee jidhka. Haddii haweeneyda uurka leh dhabarka u seexato, halbowlahaas ayaa la cadaadiyaa, taasoo yarayn karta qulqulka dhiigga ee wadnaha iyo sidoo kale kan ilmaha gaadhaya.

Tani waxay keeni kartaa calaamado ay ka mid yihiin:
➢ Dhidid badan
➢ Dawakh ama wareer
➢ Madax wareer iyo khafiifid
➢ Wadna garaac degdeg ah
➢ Miyir beelid

Sidoo kale, qulqulka dhiigga ee ilmaha gaadhaya ayaa yaraada, taas oo ilmaha waxyeello u keeni karta. Sidaas darteed, haddii hooyada uurka leh ay dhabarka ku seexato oo calaamadahan dareento, isla markiiba dhinaca bidix ha u jeesato. Muddo 5–10 daqiiqo gudahood ah xaaladdu way hagaagtaa.

garee
Daryeelka Caafimaadka

10/02/2026

Marka uu qofku ku jiro nolol culays badan leh, waxaa bilaabma sheekooyin gudaha jidhka ka socda oo ay jilayaan hormoonnada iyo qanjidhada ka tirsan nidaamka hormoonnada (endocrine system). Sheekadan waxaa hoggaamiya 𝗛𝗣𝗔-𝗮𝘅𝗶𝘀, oo ka kooban: 𝗵𝘆𝗽𝗼𝘁𝗵𝗮𝗹𝗮𝗺𝘂𝘀, 𝗽𝗶𝘁𝘂𝗶𝘁𝗮𝗿𝘆 𝗴𝗹𝗮𝗻𝗱, 𝗶𝘆𝗼 𝗮𝗱𝗿𝗲𝗻𝗮𝗹 𝗴𝗹𝗮𝗻𝗱𝘀.

《Hypothalamus Gland》

Hypothalamus-ku waa qaybta ugu horreysa ee joojisa xasilloonida jidhka. Marka qofku dareemo cabsi, murugo, ama trauma, isaga ayaa ugu horreeya oo qayliya, taasoo ka dhigan in halis soo dhowdahay.

Qayladiisu waxay gaartaa qanjirka Pituitary gland, kaas oo u dira amar kale oo uu leeyahay: “Diyaargarow, u sheeg adrenal glands inay sii daayaan 𝗰𝗼𝗿𝘁𝗶𝘀𝗼𝗹”

Marka adrenal glands -ku helaan amarka, waxay bilaabaan inay sii daayaan cortisol iyo adrenaline. Haddii ay ahayd hal dhacdo degdeg ah, jidhku wuu soo kaban lahaa.

Laakiin marka 𝗶𝘀𝘁𝗮𝗿𝗲𝗲𝘀𝗸𝘂 noqdo mid joogto ah—maalin walba, toddobaad walba, bil walba— adrenal-ku wuxuu bilaabaa inuu daalo. Cortisol mararka qaar kor buu u kacaa, mararka qaarna hoos buu u dhacaa. Natiijaduna waxay noqotaa in qofku dareemo daal, walbahaar joogto ah, iyo niyad qallafsan.

Waxaa kale oo sheekada ku lug yeesha qanjir kale oo muhiim ah oo loo yaqaan thyroid gland.
Qanjirkan, oo u qaabilsan tamarta iyo metabolism-ka jidhka, ayaa joojiya shaqadiisii caadiga ahayd marka cortisol-ku muddo dheer sare u kaco. Taasi waxay keentaa in tamartu yaraato, maskaxduna noqoto mid xayiran, garaaca wadnahana uu is beddelo, halka miisaankuna uu kor u kaco ama hoos u dhaco.

Xalka waa inaad qaadato la-talin caafimaad, gaar ahaan dhakhtar cilmi-nafsi. Waxaa kale oo qasab ah inaad soo marto baadhitaan buuxa oo toos ah.

W/Q: Dr Hussein Ahmed Mohamed (psychologist)

07/02/2026

Xaqiiqooyinka Muhiimka ah ee Qalliinka Dhalmada Hooyada (C‑Section):
••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
● Hooyadu waa inay ogaataa in qalliinka C‑section uusan ahayn khalad.
● Waa qalliinka caafimaad oo hooyo kasta la kulmi karto, waxna k**a duwana dhalmada caadiga ah. Lagamana dhigo ceeb ama khalad gooni ah.
● Ma aha mid sababa naafo (disability), ama ka tarjumaya awood la’aan.
● Waa hab badbaado oo lagu ilaaliyo hooyada iyo ilmaha.

Qalliinka kadib, hooyadu waxay u baahan tahay daryeel gaar ah si ay si wanaagsan uga soo kabato.

🔴 Daryeelka Qalliinka Waxaa Kamid ah:

1. Socod Fudud
➢ Isbuuca 1-aad: Waa muhiim in la sameeyo socod fudud ugu yaraan 10 daqiiqo maalintii, si dhiiggu u wareego jidhkuna uga soo kabto qalliinka.
➢ Isbuuca 3-aad: Socod 15 ilaa 30 daqiiqo maalintii, socodku wuxuu ka caawiyaa wareegga dhiigga, yareynta xanuunka, iyo ka hortagga xinjirowga dhiigga.

2. Cunto Caafimaad Leh:
➢ Cun cuntooyinka borotiinka leh sida: ukunta, hilibka, digirta iyo caanaha
➢ Ku dar khudaarta hodanka ku ah nafaqada iyo firfircoonida.
➢ Cab biyo badan si jidhkaagu u helo qoyaan ku filan.
➢ Ka fogow cuntooyinka culus iyo kuwa dufanka badan leh.

3. Nadiifinta Nabarka (Boogta):
➢ Nadiifi goobta qalliinka ugu yaraan 2 jeer maalintii si looga hortago infekshanka.
➢ Ka ilaali qoyaan badan iyo xidhashada dharka adag.
➢ Ka ilaali boogta wasakh iyo taabasho badan si looga hortago caabuq.
➢ Haddii goobta qalliinku casaato, xanuun badan, ama ur yeelato → la xiriir dhakhtarka.

4. Nasasho Ku Filan:
Waa muhiim inay hooyadu heshaa hurdo iyo nasasho ku filan. Tani waxay kaa caawinaysaa in jidhkaagu si degdeg ah u bogsado.
➢ Ha ku degdegin jimicsiga iyo qaadista waxyaabo culus ilaa dhakhtarku kuu oggolaado.

Ahmed MediCo 📖🖊️
Daryeelka Caafimaadka

06/02/2026

Muhiimada 𝗕𝗲𝗲𝗿𝗸𝗮
𝗕𝗲𝗲𝗿𝗸𝘂 waa xubinta ugu muhiimsan ee jidhka aadanaha. Haddii uu hal maalin shaqada joojiyo, jiritaanka qofka waxay geli kartaa halis weyn.

Qodobbada beerka ka dhigaya mid cajiib ah, waxaa kamid ah: ⬇️

✍ Beerku waa xubinta ama qanjidhka ugu weyn ee jidhka bini’aadamka. Marka laga reebo maqaarka, beerku waa xubinta labaad ee ugu weyn jidhka. Wuxuuna le’eg yahay qiyaas u dhow cabbirka kubbadda cagta. Wuxuu ku yaalaa agagaarka caloosha, gaar ahaan qaybta sare ee caloosha dhinaca midig.

✍ Beerku wuxuu qabtaa in ka badan 200 hawlood oo kala duwan, sida:

► Qaybinta gulukooska si maskaxdu u hesho tamar ku filan
► Wuxuu door weyn ka ciyaaraa difaaca jidhka ee ka hortagga cudurrada
► Wuxuu kaydiyaa macdanta iyo nafaqooyinka muhiimka ah
► Ka qaybgalka dheellitirka hormoonnada jidhka

Waxaa xusid mudan in ilaa hadda aan la helin mashiin si buuxda u qaban kara dhammaan shaqooyinka kala duwan ee uu beerku qabto. Inkastoo mashiinka sifaynta kalyaha ee la yiraahdo 𝗱𝗶𝗮𝗹𝘆𝘀𝗶𝘀 uu qabto hawlo gaar ah, haddana ma awoodo inuu beddelo dhammaan shaqooyinka beerka.

✍ Dhinaca kale, beerku wuxuu soo saaraa dhiigga xilliga uurka, ka hor intaan ilmuhu dhalan. Wuxuu sifayn ku sameeyaa dhammaan dhiigga jidhkeenna. Haddii aan beerku jirin, dhiiggu ma jiri lahayn!

✍ Beerku waa xubinta kaliya ee awood u leh inay dib u noolaato haddii uu dhaawac ku yimaado (regeneration). Tusaale ahaan:
Haddii laba meelood saddex (2/3) laga gooyo beerka oo qof kale loo hibbeeyo, qaybta hadhay waxay dib u kori kartaa 6 ilaa 8 toddobaad gudahood, waxayna dib ugu soo noqon kartaa shaqadeedii caadiga ahayd — dabcan sidii h**e.

✍ Shaqada ugu muhiimsan ee beerka waa inuu mas’uul ka yahay burburinta dhammaan sunta jidhkeena soo gasha iyo ka saarida waxyaabaha aan loo baahnayn.

Runtii, beerku waa mucjiso ka mid ah mucjisooyinka 𝗘𝗲𝗯𝗯𝗲!

Alxamdulillaah!

Fadlan -garee

Daryeelka Caafimaadka