TULU GUDO Medium Clinic

03/08/2020

Symptom of covid 19 (Corona)

23/03/2020

13/01/2020

21/12/2019

የስኳር ህመምን ለመከላከል የሚመከሩ አምስት መንገዶች
የአኗኗር ዘይቤዎ ላይ ለዉጥ ማድረግ የስኳር ህመምን ለመከላከል ትልቁን እርምጃ/ጉዞ እንደጀመሩ ይታሰባል፡፡ እናም እስከ አሁን ድረስ የአኗኗር ዘይቤዎ ላይ ለዉጥ አልጀመሩ ከሆነ ብዙም ስላልረፈደ ዛሬዉኑ መጀመር ይችላሉ፡፡
በጣም የተለመደዉና በብዛት ያለዉ የስኳር ህመም አይነት 2ኛ አይነቱ (type 2 diabetes) ሲሆን ህመሙ እንዳይይዝዎ መከላከሉ ትልቁን ድርሻ ይወስዳል፡፡
ስለሆነም የሚከተሉትን መንገዶች ይተግብሩዋቸዉ፡፡
1. ተጨማሪ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ፡- መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ ብዙ ጥቅሞች ያሉት ሲሆን እነርሱም
• ክብደትዎን ለመቀነስ
• የደም የስኳር መጠን ለመቀነስና
• የስኳር ህምተኛ ከሆኑና ኢንሱሊን እየወሰዱ ከሆነ የሰዉነትዎ ሴሎች ላይ እንሱሊኑ በደንብ እንዲሰራ ያነቃቃቸዋል፡፡
2. የፈይበር/ቃጫነት/ ይዘታቸዉ ከፍ ያሉ ምግቦችን አዘዉትሮ/በብዛት መመገብ፡- ይህም
• የሰዉነትዎን የስኳር ቁጥጥር በማሻሻል ለስኳር ህመም ተጋላጭነትዎን ለመቀነስ ይረዳል
• ለልብ ህመም ተጋላጭነትዎን ይቀንሳል
• የጥጋብ ስሜት እንዲሰማዎ በማድረግ የሰዉነት ክብደትዎን ለመቀነስ የሚያግዝዎት ሲሆን ጥሩ የፋይበር ምንጭ ከሆኑ ምግቦች ዉስጥ አትክልትና ፍራፍሬ፣ጥራጥሬ፣አተርና ኦቾሎኒና የመሳሰሉት ናቸዉ፡፡
3. ጥራጥሬን በብዛት መመገብ
4. ክብደትዎ ከመጠን በላይ ከሆነ ትርፍ የሆነዉን መቀነስ
5. አላስፈላጊ የሆኑ ምግቦችን በመተዉ ጤናማ የአመጋገብ ምርጫ ማድረግ፡- የካርቦሃይድሬት/ሀይል ሰጪ ይዘታቸዉ መጠነኛ የሆኑ ምግቦችን ማዘዉተር የሰዉነት ክብደትዎን ለመቀነስ የሚረዳ ቢሆንም ለወደፊቱ የስኳር ህመምን የመከላከል ብቃታቸዉ ወይም ማምጣት መቻላቸዉ አልተረጋገጠም፡፡ ስለሆነም የተወሰነ የምግብ አይነትን መተዉ/መገደብ ከምግቡ ማግኘት የሚገባዉን አላስፈላጊ ንጥረነገር ሊያሳጣዎ ስለሚችል በአጠቃላይ ምግብን አፈራርቆና አመጣጥኖ መመገብ ተገቢ መሆኑ ይመከራል፡፡
የህክምና ባለሙያ ማማከር የሚያስፈልግዎ መቼ ነዉ?
እንደ አሜሪካን የስኳር ህመምተኞች ማህበር አንድ ሰዉ የስኳር ምርመራ ማድረግ ያለበት
• እድሜዉ ከ45 አመታትና ከዚያን በላይ ከሆነና ክብደቱ ከመጠን በላይ ከሆነ
• እደሜዉ ከ45 አመታት ሆኖ ክብደቱ ከመጠን በላይ ሆኖ በተጨማሪ ለሁለተኛዉ የስኳር አይነት ተጋላጭነትን ሊጨምሩ የሚችሉ እንደ እንቅስቃሴ የሌለበት የአኗኗር ዘይቤና በቤተሰብ የስኳር ችግር ያለበት ከሆነ ነው።

19/12/2019

ሞክሩት እድላችሁን ።

Carraa keessan yaalaa

09/08/2019

አጣዳፊ ተቅማጥና ትዉከት(ኮሌራ)
ኮሌራ አጣዳፊ የሆነ የተቅማጥ ህመም/በሽታ የሚያመጣ ሲሆን በህመሙ የተያዘ ሰውን ተገቢውን ህክምና ካላገኘ በሰዓታት ውስጥ ለህልፈተ-ህይወት ሊዳርግ የሚችል የህመም አይነት ነዉ፡፡ ለኮሌራ መንስዔ የሆነዉ ቪብሮ ኮሌራ የሚባለው ባክቴሪያ ሲሆን በሽታዉ የሚመጣው በባክቴሪያው የተበከለ ውሃና ምግብ ስንመገብ ነው፡፡
ጥናቶች እንደሚያሳዩት በየአመቱ በአለማችን ከ1.3 ሚሊዮን እስከ 4 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች በኮሌራ ህመም የሚያዙ ሲሆን ከዚህም ዉስጥ ከ21,000 እስከ 143,000 የሚደርሱ ሰዎችን ለህልፈተ-ህይወት ይዳርጋሉ፡፡ እንደ የአለም ጤና ድርጅት መረጃ ከሆነ እስከ 80 በመቶ የሚሆኑ የኮሌራ ህመምን በኦአርኤስ (ORS) ማከም ይቻላል፡፡
የህመሙ ምልክቶች
በባክቴሪያዉ ከተያዙት ውስጥ ብዙዎቹ የህመም ምልክት ላያሳዩ ይችላሉ፡፡ ነገር ግን ባክተሪያዉ ከ1 እስከ 10ቀናት ከሰገራቸዉ ጋር ሊወጣ ስለሚችል በቀላሉ ሌሎች ሰዎችን ሊበክል ይችላል፡፡
የህመም ምልክት ከታየ ብዙዎቹ ሰዎች ከመጠነኛ እስከ መካከለኛ የህመም ምልክቶች የሚታዩባቸዉ ሲሆን በጥቂቶች ህሙማን ላይ ግን ህመሙ ከፍተኛና አጣዳፊ የሆነ ጠቅማጥና ትውከት ያመጣል፡፡ ይህ የሰውነትን የፈሳሽ ምጣኔ በማዛባት ሰውነት ከፍተኛ የሆነ የፈሳሽ እጥረትና ድርቀት/dehydration/ እንዲከሰት ስለሚያደርግ ህክምና ካላገኘ ለህልፈተ-ህይወት ሊዳርግ ይችላል፡፡
አንድ ሰው በባክቴሪያው የተበከለ ውሃና ምግብ ከተመገበ በኃላ የበሽታዉን ምልክቶች ከ5 ሰዓታት እስከ 5 ቀናት ባሉ ጊዜያት ውስጥ ሊያሳይ/ሊታይበት ይችላል፡፡
መከላከያ መንገዶች
እጅን በውሃና በሳሙና መታጠብ፡-በተለይ ከመፀዳጃ ቤት መልስና ምግብ ከመመገብዎ ወይም ምግብ ለመስራት/ለማዘጋጀት ሲዘጋጁ
ንፅህናዉ ለጤና አስተማማኝ የሆነ ውሃ ብቻ መጠጣት፡- ፈልቶ የቀዘቀዘ፣ በውሃ ማከሚያ መድሃኒት የታከመ(የዉሃ አጋር) ወይም የታሸጉ ውሃዎችን መጠቀም፡፡
በደንብ የበሰሉና ትኩስ የሆኑ ምግቦችን መመገብ፡- ከተቻለ በየመንገዱ እየተዘጋጁ የሚሸጡ ምግቦችን ከመመገብ መቆጠብ(የሚመገቡም ከሆነ ደግሞ እርስዎ እያዩ የተዘጋጁና ትኩስ መሆናቸዉን ማረጋገጥ)፡፡
አትክልትና ፍራፍሬ፡- ፍራፍሬዎችን እራስዎ ልጠዉ የሚመገቡዋቸዉ ቢሆኑ ይመከራሉ (ብርቱካን፣ሙዝ እና አቮካዶ)፡፡ ሊላጡ ከማይችሉ እንደ ሰላጣ፣ እንጆሪና ወይን/ግሬፕ/ ካሉት ቢቆጠቡ ይመከራል፡፡
ፓስቸራይዝ ያልተደረገ ወተትና ከመጠቀምና በቀላሉ ሊበከሉ ከሚችሉ እንደ አይስ ከሬም ያሉ ነገሮችን ሲጠቀሙ ጥንቃቄ ማድረግዎን አይዘንጉ፡፡
የኮሌራ ክትባት መውሰድ
ሊደረጉ የሚችሉ ህክምናዎች
ኮሌራ በሰዓታት ውስጥ ለህልፈተ-ህይወት ሊዳርግ ስለሚችል አፈጣኝ የሆነ ህክምና ማድረግ ያስፈልገዋል፡፡
በቂ ፈሳሽ መስጠት፡- አላማው በተቅማጥና በትውከት አማካይነት የወጣውን ፈሳሽና ኤሌክትሮላይት መተካት ሲሆን በፍጥነት ኦአርኤስ(ORS) መጀመር፡፡ ይህ በአንድ ሊተር ንፁህ ዉሃ ዉስጥ አንዱን የኦአርኤስ ዱቄት በመበጥበጥ ማዘጋጀትና መጠጣት ነው፡፡
ጉሉኮስ መስጠት፡- ይህ በከፍተኛ ደረጃ ለታመሙ ህመሙማን የሚሰጥ ሲሆን ታካሚው በፍጥነት ወደጤና ድርጅት መሄድ/መውሰድ ያስፈልጋል፡፡
ፀረ ባክቴሪያ(Antibiotics)፡- በከፍተኛ ደረጃ ለታመሙ ህሙማን ፀረባክቴሪያ መድሃኒት መስጠት የተቅማጡን መጠንና እርዝማኔ ለመቀነስ ይረዳል፡፡
የዚንክ እንክብል መስጠት፡-ጥናቶች እንደሚያሳዩት ዚንክ መስጠት የትቅማጡን እርዝማኔና መጠን ለመቀነስ ይረዳል፡፡

27/04/2019

23/04/2019

Asthma is a chronic condition in which the airways that carry air to the lungs are inflamed and narrowed.
Inflamed airways are very sensitive, and they tend to react to things in the environment called triggers, such as substances that are inhaled. When the airways react, they swell and narrow even more, and also produce extra mucus, all of which make it harder for air to flow to the lungs. The muscles around the airways also tighten, which further restricts air flow.

Asthma symptoms

When the airways react to asthma triggers, people can experience what's called an asthma flare-up or asthma attack. Symptoms of an asthma attack include: coughing, chest tightness, wheezing and trouble breathing, according to the Centers for Disease Control and Prevention.

Some people have mild asthma symptoms, or only experience asthma symptoms in response to certain activities like exercising. Other people have more serve and frequent symptoms, which may need treatment with medication.

What causes asthma?

The underlying cause of asthma is not known, but it's thought to be due to a combination of genetic and environmental factors. People with asthma may have genetic risk factors that make them more susceptible to the disease, and certain environmental factors, such as exposure to allergens or certain viral infections in infancy, may increase the risk of developing the disease, according to the National Heart, Lung and Blood Institute (NHLBI).

Symptoms of asthma can be caused by triggers. Common asthma triggers include: to***co smoke, dust mites, air pollution, pollen, mold, respiratory infections, physical activity, cold air and allergic reactions to some foods

Asthma treatment

There is no cure for asthma. People who experience asthma symptoms should speak with their doctor about how to best treat and manage their condition.

Managing asthma usually involves avoiding asthma triggers, and taking medications to prevent or treat symptoms.

The goal of asthma therapy is for the patient to be symptom-free, Beuther said. "We want you to be able to do what you want to do, without limitation," and with the fewest side effects from treatment, Beuther said. "[People] feel like they have to suffer through symptoms, but our goal is to eliminate or nearly eliminate symptoms," he said.

Asthma medication

There are two types of medications to treat asthma: quick-relief medications and long-term medications.

Quick-relief medications provide relief from acute asthma symptoms.

18/02/2019

A Food List for Each Blood Type: What to Eat and Avoid
==========
If you’re interested in exploring the eating plan, here’s an outline of what foods you should eat and stay away from based on each blood type:
Type O: If you are type O, like an estimated 46 percent of the population, the Eat Right 4 Your Type program suggests that you stay away from wheat, dairy, caffeine, and alcohol. Reach instead for fruits, vegetables, and lean, organic meats.
Type A: People whose blood is type A are steered toward a vegetarian diet, including soy proteins, grains, and vegetables. They are also encouraged to eat organic and fresh food in as natural a state as possible.
Type B: People whose blood is type B are identified as omnivores who can eat a variety of foods. They should avoid certain foods — like corn, wheat, buckwheat, lentils, tomatoes, peanuts, sesame seeds, and chicken — and instead opt for goat, lamb, mutton, rabbit, green vegetables, eggs, and low-fat dairy products.
Type AB: People whose blood is type AB should choose tofu, seafood like mahi-mahi and salmon, dairy like yogurt and kefir, and green vegetables like kale and broccoli. They should avoid caffeine, alcohol, and smoked and cured meats, and try to eat more small meals throughout the day, according to the diet.
( Source: From the Book - 'Eat Right 4 Your Type')

12/02/2019

Mallattoolee dhibee onnee fi xiyyeeffannoo barbaachisan
Dhibeen onnee rakkoo namoota baay’ee addunyaa keenyaa rakkisu ta’uunsaa ni beekama.
Namoonni malattoolee dhibee onnee dafanii adda baasanii wal’aansa argatan fayyanii gara jireenya idilee isaaniitti deebi’uu kan danda’an yoo ta’u, baay’een garuu dursanii waan hin-beekneef rakkoo guddaa hanga du’aatti nama geessuuf yeroo saaxilaman mul’ata.
Mallattoolee dhibee onnee ta’uu danda’u jedhamanii kan tarreeffaman keessaas:
Dhukkubbii tasa naannoo qomaa irratti namatti dhaga’amu,
Qaama mudhii olii irratti boqonnaa dhabuu:
dhukkuubbiin harka, dugda, gateettii, morma, illachaa fi garaa gara oliirra dhukkubbiitu namatti dhaga’ama.
Hafuurri nama hanqachuu : afuurri nama hanqachuu fi naannoo qomaatti waanti nama dhiphisu; kun yeroo baay’ee naannoo onneetti dhibeen erga uumamee booda yookaan osoo hin-uumamin mul’achuu danda’a.
Qaamni dadhabuu : dhadhabbiin guddaa fi mataa bowwuu waliin kan mul’atu yoo ta’e,
Dafqa: sa’aatii hin-yaadnetti rakkoo tokko malee dafqaan dhiqamuu.
Kana malees hojii tokko malee dadhabbiin namatti dhaga’amuu,
ol nama guuruu,
dhiphina gar-malee fi miirra fayya dhabuun harka caalu mallattoolee dhibee onnnee ta’uu danda’u jedhameera.
Sababoota dhibee onneetiif nama saaxilan;
Umurii
Tamboo Xuuxuu
Dhibee Sukkaaraa
Dhiibbaa dhiigaa olaanaa
Sochii ga’umsa qaamaa hojjachuu dhiisuu
Furdina gar-malee
Dhibee kale
Dhugaatii alkoolii humnaa ol dhuguu fi dawaa sammuu nama adoochu fayyadamuun keessatti argamu.
Dhibee Onnee ittisuuf kan armaan gadii yoo raawwannewoo?
Nyaata madaalawaa sorachuu
Guyya guyyaan sochii ga’umsa qaamaa hojjachuu
Irriba gahaa rafuu (guyyaatti sa’aatii 6 hanga 8 yoo rafne gorfama)
Dhibee sukkaaraan kan hubamne yoo ta’e dhibicha too’achuuf wal’aansa barbaachisaa hunda raawwachuu
Tamboo xuuxuu dhaabuu akkasumas dhugaatii alkoolii fudhannu murteessuu
Dhiibbaa dhiigaa keenya fi hamma koolistiroolii dhiiga keenya keessaa too’achuu
Baay’ee furdaa/doo yoo taane waantota ulfina qaama keenyaa hi’isuuf nu gargaaran raawwachuu
Dhiphina hir’isuu
Mallattoon dhibee Onnee yoo nurratti mul’ate maal gochuu qabna…?
Mallattoolee dhibee onneeti kan jedhaman keessaa tokko nurratti mul’atee hanga daqiiqaa 10 oliitti yoo nurra ture tarkaanfiiwwan fayyaa keenyaaf barbaachisoo ta’an fudhachuu qabna.
Isaan keessaas hatattamaan wal’aansa argachuu haala itti dandeenyu mijeessuu fi gara dhaabbata fayyaa deemuun dursa kan qabatudha.
Kana malees ofii keenya tasgabbeessuu, qilleensa gahaa akka argannu foddaawwanii fi balbala banuu akkasumas konkolaataa kan konkolaachifnu yoo ta’e wayita dhukkubbiin nutti dhaga’amutti dhaabuu fi ambulaansiin gara dhaabbata fayyaa deemuutu gorfama.
========FAYYAAN FAAYA========