09/02/2026
Weet wat je koopt 🙏
HOE DIERVRIENDELIJK EN MILIEUVRIENDELIJK ZIJN PLANTAARDIGE ALTERNATIEVEN NU ECHT ?
Zodra ik maar IETS over biologisch-dynamische zuivel post, of reguliere for-that-matter, vliegen de reacties mij om de oren “ “ dierenbeul ! “ “ zuivel is zielig voor de kalfjes” “ zuivel is dierenleed “ “ het vermoord dieren en milieu “ …… In de discussie over voeding worden zaken vaak erg zwart-wit voorgesteld: zuivel is "slecht" en plantaardig is "heilig". De realiteit is echter een stuk grijzer. Elk grootschalig landbouwsysteem heeft een ecologische voetafdruk en impact op biodiversiteit. En ja, ook jouw pot kokosyoghurt / sojayoghurt/ amandelmelk heeft dierenleed en milieuleed aan de potten gekleefd. Ik ga het bij deze opnieuw beknopt in kaart zetten, te beginnen met de sojateelt om de zaken in de realiteit te zetten.
Hoewel het overgrote deel van de wereldwijde soja-productie (ongeveer 75% tot 80%) bestemd is voor veevoer, heeft de stijgende vraag naar soja voor menselijke consumptie ook gevolgen. We willen immers opeens alles plantaardig, daar is IETS voor nodig. In Zuid-Amerika (vooral de Cerrado in Brazilië) leidt sojateelt tot grootschalige ontbossing. Dit vernietigt de leefomgeving van duizenden diersoorten, wat technisch gezien ook een vorm van "indirect" dierenleed is. Grootschalige sojateelt put de bodem uit en vereist vaak aanzienlijke hoeveelheden pesticiden, wat schadelijk is voor insectenpopulaties en de lokale waterkwaliteit.
We zijn er in Nederland dol op : amandeldrink. Amandelmelk is een van de populairste vervangers, maar ecologisch gezien ligt het onder vuur, met name de productie in Californië (goed voor 80% van de wereldwijde oogst). Voor de productie van één enkele amandel is gemiddeld 12 liter water nodig. In droogtegevoelige gebieden zorgt dit voor uitputting van grondwaterreserves. De amandelsector is afhankelijk van commerciële bestuiving. Miljoenen bijenkorven worden jaarlijks naar Californië getransporteerd. Door de blootstelling aan pesticiden, infecties en de stress van het transport sterft een aanzienlijk percentage van deze bijenpopulaties (de zogenaamde colony collapse). Bij cashewnoten ligt de focus vaak op de menselijke kant. De schillen van cashewnoten bevatten bijtende zuren (anacardinezuur en cardol). In veel verwerkingsfabrieken in India en Vietnam werken mensen zonder goede bescherming, wat leidt tot ernstige brandwonden aan de handen. Cashewnoten hebben een dubbele schil met daartussen CNSL (Cashew Nut Shell Liquid), een bijtend zuur dat lijkt op de stof in gifsumak. In India en Vietnam worden de noten vaak met de hand gepeld door vrouwen die per kilo betaald krijgen. Beschermende handschoenen vertragen het werk, waardoor veel arbeiders zonder bescherming werken. Dit leidt tot permanente verminkingen en chronische pijn. Vanwege de lage marges in de wereldwijde handel wordt in de informele sector van de cashew-verwerking nog regelmatig gebruikgemaakt van kinderarbeid.
Over de kokosindustrie heb ik een uitgebreid artikel -> https://moniquevandervloed.nl/is-jouw-pot-kokosyoghurt-wel-zo-heilig/ -> Kokosproducten hebben vaak een lagere water- en landvoetafdruk, maar kennen andere ethische problemen. Omdat kokosnoten alleen in tropische klimaten groeien, is de "food miles" voetafdruk (CO2-uitstoot door transport) aanzienlijk voor de Europese consument. In landen als Thailand zijn er rapporten van mensenrechtenorganisaties (zoals PETA, maar ook onafhankelijke journalisten) over het gebruik van geketende apen die getraind worden om kokosnoten te plukken. Hoewel veel merken claimen "aap-vrij" te zijn, is de controle in de toeleveringsketen vaak lastig. Lees ook mijn artikel over de apen arbeid - > https://moniquevandervloed.nl/hoe-zit-het-met-de-apen-voor-de-pluk-van-kokosnoten/ . Hoewel plantaardige alternatieven op het gebied van CO2-uitstoot en landgebruik bijna altijd beter scoren dan koemelk, is de claim dat ze "leedvrij" of "onschadelijk" zijn feitelijk onjuist. De schade verschuift vaak van direct dierenleed (de koe) naar indirect dierenleed (bijen, biodiversiteit) of menselijk leed (arbeidsomstandigheden). De verschuiving naar plantaardig betekent vaak een verschuiving naar enorme monoculturen. Een veld met alleen maar soja of amandelbomen is een biologische woestijn. Er is geen voedsel voor lokale fauna, en de bodembiologie sterft af. Omdat monoculturen extreem kwetsbaar zijn voor plagen, is het gebruik van pesticiden (zoals glyfosaat) enorm hoog. Dit sijpelt door in de voedselketen en doodt niet alleen insecten, maar tast ook de gezondheid van omwonenden aan.
Een glas melk van een lokale boer die zijn koeien op gras laat lopen in Nederland, kan in termen van biodiversiteit en dierenwelzijn (geen transport van bijen, geen apenarbeid, geen kartelbemoeienis) soms ethischer zijn dan een glas amandelmelk uit een gortdroge monocultuur in Californië of kokosmelk uit een schimmige keten in Thailand. Biologische sojabonen die in Nederland op de meest schone manieren wordt verbouwd, is een heel ANDERsohjaboontje die in de industrie wordt gebruikt om jouw soja plantaardige meuk te produceren. Marketing focust op de fysieke input (plant vs. dier), maar negeert de systemische impact (hoe komt het hier, wie heeft het aangeraakt, en wat is er voor gestorven?). De "plantaardige hemel" is vaak gebouwd op dezelfde fundering van lage-lonen-uitbuiting en ecologische uitputting als de rest van onze globale economie. De reguliere zuivelindustrie is ook geen mooi plaatje, maar dit betekent NIET, dat plantaardig de oplossing is, of heiliger. Dat moet worden onthouden. Daarom pleit ik sterk voor LOKAAL / STREEKGEBONDEN / en BIOLOGISCH DYNAMISCHE zuivel. In de wetenschap en de agro-ecologie wordt dit het verschil tussen een "extractief" systeem en een "regeneratief" systeem genoemd. Biologisch-dynamische (BD) zuivel en lokale kringlooplandbouw pakken de kernpunten aan waar zowel de reguliere zuivelindustrie als de grootschalige plantaardige industrie steken laten vallen. Waar de soja- of amandelteelt vaak afhankelijk is van monoculturen (één gewas op een enorme oppervlakte), werkt BD-landbouw met diversiteit. In plaats van alleen Engels raaigras (de "groene woestijn" van de reguliere zuivel), zie je bij BD-boeren vaak weiden met klaver, cichorei en andere kruiden. Dit is essentieel voor insecten en bodemleven. In de reguliere zuivelindustrie worden koeien vaak behandeld als productie-eenheden. In de biologisch-dynamische sector (bijv. het Demeter-keurmerk) zijn er regels die direct ingaan tegen de misstanden die critici vaak aanhalen, denk aan hoorns die gewoon op de koe blijven, de kalf bij de koe, en de beweiding, koeien staan een groot deel van het jaar buiten, wat hun natuurlijke gedrag stimuleert. Het gaat om de gezondheid van het ecosysteem, niet om de gezondheid van de kas van de industrie.
MAAR IK BEN ALLERGISCH / INTOLERANT…..
De meest gestelde vraag in reacties : “ ik ben lactose / caseïne intolerant…wat kan ik dan nemen ? “ Er is een cruciaal verschil tussen een allergie (immuunreactie) en een intolerantie (spijsverteringsprobleem). Een echte koemelk-allergie komt gelukkig maar zeer zelden voor bij volwassenen, ongeveer 0,5% tot 3% van de bevolking. Dit is een reactie op eiwitten (zoals caseïne of wei). Een lactose intolerantie is het onvermogen om melksuiker te verteren door een tekort aan het enzym lactase. Wereldwijd is dit hoog (65%), maar in Noord-Europa is door evolutie slechts ongeveer 5% tot 15% van de mensen echt lactose-intolerant. Veel mensen die denken dat ze intolerant zijn, vallen in een grijze zone waar de kwaliteit van de zuivel de doorslag geeft. Een korte uitleg : de meeste moderne hoogproductieve koeien (zoals de Holstein-Friesian) produceren melk met A1-bèta-caseïne. Bij de vertering hiervan komt een peptide vrij genaamd BCM-7. Dit stofje kan ontstekingsreacties in de darmen veroorzaken, wat exact dezelfde symptomen geeft als lactose-intolerantie (een opgeblazen gevoel, krampen). Veel biologisch-dynamische boeren werken met oudere of dubbeldoelrassen (zoals de Blaarkop, MRIJ of de Jersey-koe). Deze produceren vaker A2-bèta-caseïne. Onderzoek wijst uit dat mensen die denken "intolerant" te zijn, A2-melk vaak probleemloos verteren omdat er geen BCM-7 vrijkomt. In de reguliere industrie wordt melk , net als plantaardige zuivel, extreem ultra bewerkt, zoals homogenisatie, hierbij worden vetbolletjes onder hoge druk kapotgespoten zodat de melk niet meer oproomt. Er zijn aanwijzingen dat deze "onnatuurlijk kleine" vetbolletjes de darmwand kunnen irriteren of eiwitten op een verkeerde manier de bloedbaan in loodsen. Biologisch-dynamische melk is vaak niet-gehomogeniseerd (je ziet de roomkraag op de melk). De structuur van de melk blijft intact, wat de herkenbaarheid voor ons spijsverteringsstelsel vergroot. De smaak is ook TOTAAL anders. BD-zuivel wordt vaak aangeboden als rauwe melk of via traditionele fermentatie, zoals echte kefir of rechtsdraaiende yoghurt of kwark. In rauwe of gefermenteerde zuivel zitten levende enzymen en bacteriën die helpen bij de afbraak van lactose. Een "intolerant" persoon kan een traditioneel gemaakte BD-yoghurt vaak wél verteren, omdat de bacteriën het werk al voor je hebben gedaan. Waarom vertel ik dit alles ? Wel, omdat in regel deze BD zuivel WEL goed of beter wordt verdragen. Het is dus absoluut de moeite waard, om dit eens voor jezelf te gaan uitproberen. Ook hier adviseer ik om MAGERE kwark en yoghurt te gaan proberen. Je vindt deze producten in de biowinkel, boerderijwinkels en tappunten door heel Nederland. Probeer op zijn minst eens uit of je nu echt zo intolerant bent voor lactose terwijl de echte reden zomaar eens de industriële bewerking van reguliere melk kan zijn.. BD-melk bevat een breder spectrum aan micro-organismen die de darmflora versterken.
Hierop aanhakend kun je uiteraard ook AL JE PLANTAARDIGE VERVANGING GEWOON ZELF maken, iets waar ik al jaren aandacht aan besteed. Van melk tot yoghurt, van vla tot pudding, van kwark tot kefir. Op mijn website vind je honderden artikelen met recepten.
Moraal van dit stukje aanvullende content op mijn post van gisteren over de plantaardige zuivel en hoe ongezond dit is, dat je VERDER moet kijken dan wat sociale media je in je hoofd plant, wat de industrie je graag wil doen laten geloven ( onthoud -> plantaardige meuk levert de industrie 6 x meer omzet op dan zuivel ) zodat ZIJ hun zakken kunnen vullen, het is geen zwart-wit verhaal. Ook in JOUW pot soja/ kokos / noten meuk gaat veel dieren / mensen en milieuleed schuil, MEER dan je denkt. Daarnaast zijn al die plantaardige alternatieven 99.9% van alle gevallen ongezond tot ZEER ongezond.
🌿DOE ERMEE WAT JE WILT
