Dr. Παναγιώτης Μπαρμπουνάκης Γαστρεντερολόγος - Ηπατολόγος

25/09/2020

Το ελικοβακτηρίδιο (H.Pylori) είναι μια μολυσματική νόσος ανεξάρτητα από συμπτώματα και επιπλοκές.

Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού είναι ένα ανθρώπινο παθογόνο, που μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και προκαλεί ενεργό γαστρίτιδα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πεπτικό έλκος, ατροφική γαστρίτιδα, γαστρικό αδενοκαρκίνωμα, Malt λέμφωμα (Mucosa Associated lymphoid tissue). Αποτελεί τον πρώτο αιτιολογικό παράγοντα (90%) ανάπτυξης γαστρικού καρκίνου σε όλο τον στόμαχο. Σε αυτή τη διαδικασία ο βλεννογόνος του στομάχου περνάει από διάφορα στάδια: α) οξεία γαστρίτιδα, β) χρόνια γαστρίτιδα, γ)γαστρική ατροφία, δ)εντερική μεταπλασία, ε)δυσπλασία, γνωστός ως καταρράκτης του Correa (Correa Cascade) πριν αναπτυχθεί το γαστρικό αδενοκαρκίνωμα.

Test and treat (διάγνωση και θεραπεία) με μη επεμβατικές μεθόδους ενδείκνυται σε όλες τις περιπτώσεις αδιερεύνητης δυσπεψίας, όχι όμως σε ηλικιωμένους ασθενείς όπου τα μη επεμβατικά τεστ δεν έχουν μεγάλη ακρίβεια ή σε ασθενείς με συμπτώματα συναγερμού (απώλεια βάρους, δυσφαγία, αιμορραγία ανωτέρου πεπτικού, κοιλιακή μάζα, σιδηροπενική αναιμία) όπου συνιστάται η διενέργεια γαστροσκόπησης, με βιοψίες βάσει πρωτοκόλλου από άντρο, σώμα και γωνία του στομάχου.
Η θεραπεία του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού είναι εύκολη αλλά και δύσκολη συνάμα, διότι ο ασθενής καλείται να λάβει έναν αναστολέα αντλίας πρωτονίων (PPIS) δύο φορές ημερησίως αλλά και τρία διαφορετικά σκευάσματα αντιβιώσεων ανά 12 ώρες για 10 ημέρες, όσο διαρκεί η 1ης γραμμής concomitant θεραπεία εκρίζωσης (η χορήγηση προβιοτικών μπορεί να μετριάσει τις παρενέργειες των αντιβιοτικών). Φυσικά υπάρχουν και άλλες θεραπείες 1ης γραμμής, 2ης γραμμής, καθώς και θεραπείες διάσωσης σε περίπτωση αποτυχίας των θεραπειών 1ης και 2ης γραμμής. Στη χώρα μας ωστόσο λόγω αυξημένης αντίστασης στην κλαριθρομυκίνη συνίσταται η θεραπεία εκρίζωσης να είναι η concomitant.

Μετά το πέρας της θεραπείας ο ασθενής πρέπει να ελέγχεται εκ νέου με τεστ αναπνοής με βάση την ουρία (INFAI UREA BREATH TEST), προκειμένου να φανεί αν η θεραπεία εκρίζωσης ήταν ή όχι αποτελεσματική. Σε περίπτωση μη επιτυχούς θεραπείας συνιστάται εκ νέου θεραπεία, αυτή τη φορά με 2ης γραμμής θεραπεία.
Σε περίπτωση ανεύρεσης του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού σε ένα μέλος μιας οικογένειας, είναι συνετό να πραγματοποιηθεί έλεγχος με τεστ αναπνοής σε όλα τα μέλη της οικογένειας αυτής, προς ανεύρεση και άλλων θετικών μελών στο βακτηρίδιο.

06/06/2020

Καρκίνος Παχέος Εντέρου: Αιτιολογία, Συμπτωματολογία, Αντιμετώπιση
Ο Ορθοκολικός καρκίνος γνωστός ως καρκίνος του παχέος εντέρου ή, εντός εισαγωγικών, και ως νεανικός καρκίνος, καθώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων στις μικρότερες ηλικίες.
Είναι ο συχνότερος καρκίνος στην Ευρώπη και 3ος συνολικά στον κόσμο. Αποτελεί το 13% όλων των καρκίνων στην Ευρώπη, ενώ κοστίζει την ζωή σε 215000 ανθρώπους ετησίως, πράγμα που τον κατατάσσει ως τον 2ο πιο θανατηφόρο καρκίνο στην επικράτεια της Ευρώπης. Ιδιαιτέρως αισιόδοξο είναι βέβαια ότι ο δείκτης επιβίωσης για τον ορθοκολικό καρκίνο αγγίζει το εντυπωσιακό 92% εφόσον εντοπιστεί σε αρχικό στάδιο.
Η αιτιολογία ανάπτυξης του καρκίνου του παχέος εντέρου παραμένει άγνωστη. Σίγουρα περιβαλλοντικοί και γενετικοί παράγοντες (κληρονομικότητα) αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου παχέος εντέρου, ενώ άλλοι ανεξάρτητοι παράγοντες αύξησης του κινδύνου είναι:
- Η ηλικία, ο κίνδυνος μεγαλώνει με την αύξηση της ηλικίας.
- Δίαιτα πλούσια σε κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας, πλούσια σε λιπαρά και πτωχή σε φυτικές ίνες μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου.
– Κατάχρηση αλκοόλ, Παχυσαρκία, Καθιστική ζωή, Σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ.
– Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο για ανάπτυξη μεγάλων πολυπόδων στο παχύ έντερο, οι οποίοι είναι γνωστό ότι αποτελούν προ- καρκινωματώδεις βλάβες. Σχεδόν όλοι οι καρκίνοι του παχέος εντέρου δημιουργούνται από πολύποδες.

Οι πολύποδες που εξελίσσονται είναι τα αδενώματα και η ανάπτυξή τους από τα πρώτα στάδια μέχρι την εξαλλαγή τους σε καρκίνο του παχέος εντέρου απαιτεί κατά κανόνα 7-10 έτη. Αυτό το μεγάλο χρονικό διάστημα επιτρέπει την ανεύρεσή τους σε πρώιμα στάδια και ευνοεί τα πρωτόκολλα παρακολούθησης των ασυμπτωματικών ασθενών.
Δυστυχώς, ο καρκίνος του παχέος εντέρου στα πρώιμα στάδια και, ανάλογα πάντα με την εντόπισή του, είναι συχνά ασυμπτωματικός, πιο γρήγορα θα δώσει συμπτώματα ένας όγκος στο αριστερό κόλον που έχει μικρότερη διάμετρο, παρά στο δεξί κόλον που ο αυλός του εντέρου είναι πολύ μεγαλύτερος. Ωστόσο, μερικά συμπτώματα συναγερμού για περαιτέρω έλεγχο αποτελούν τα παρακάτω:

-Αιμορραγία από τον πρωκτικό δακτύλιο ή παρουσία αίματος στα κόπρανα.
-Πόνος ή ψηλαφητό μόρφωμα (εξόγκωμα) στην κοιλιακή χώρα.
- Αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, όπως εναλλαγές από διάρροια σε δυσκοιλιότητα.
– Αδικαιολόγητη κόπωση, ζαλάδα ή δύσπνοια.
– Αλλαγή στο σχήμα ή στην σύσταση των κοπράνων.
– Αναιμία, μετεωρισμοί (κοινώς φουσκώματα στην κοιλιακή χώρα), ανεξήγητη και μη ηθελημένη απώλεια βάρους κ.α.
Ο συνιστώμενος έλεγχος είναι ο προληπτικός έλεγχος, και η εξέταση εκλογής, με την καλύτερη ευαισθησία και ειδικότητα, είναι η κολονοσκόπηση, εξέταση η οποία μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε και να αφαιρέσουμε επί τόπου και σε πρώιμο στάδιο τους πολύποδες, πολύ πριν εξελιχθούν σε καρκίνο του παχέος εντέρου.
Σύμφωνα με τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες, από τις ανά τω κόσμω Γαστρεντερολογικές Εταιρείες, ο προληπτικός έλεγχος του παχέος εντέρου πρέπει να ξεκινάει στην ηλικία των 45 ετών, εκτός και αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου σε συγγενή 1ου βαθμού (γονείς, παιδιά, αδέλφια) ή ιστορικό προχωρημένου πολύποδα (μέγεθος >1εκ, λαχνωτός, με υψηλόβαθμη δυσπλασία), τότε ο έλεγχος πρέπει να ξεκινάει πριν την ηλικία των 40 ετών ή 10 χρόνια νωρίτερα από την ηλικία εμφάνισης στον συγγενή 1ου βαθμού, αν πρόκειται για ηλικία εμφάνισης πριν τα 50 έτη.

Το μεσοδιάστημα των ενδοσκοπήσεων, η επαναληψιμότητα δηλαδή, κυμαίνεται ανάμεσα σε 2-5 έτη και καθορίζεται από τον Γαστρεντερολόγο βάσει του αριθμού των πολυπόδων, της ιστολογικής εξέτασης αυτών και της προετοιμασίας της κολονοσκόπησης. Ειδικές κατηγορίες αποτελούν ασθενείς με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (Ν.Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα), που πάσχουν ή έχουν οικογενειακό ιστορικό οικογενούς πολυποδίασης, σύνδρομο οδοντωτών πολυπόδων, κληρονομικού μη πολυποδιασικού ορθοκολικού καρκίνου (HNPCC), σύνδρομο Turcot, σύνδρομο Peutz-Jeghers. Ο έλεγχος συνεχίζεται μέχρι την ηλικία των 85 ετών, με εξατομίκευση από την ηλικία των 80 και μετά.
Υπάρχουν ωστόσο, ορισμένες συνήθειες που μπορούμε να υιοθετήσουμε, ώστε να μειώσουμε την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου παχέος εντέρου όπως:
-Αποφυγή παχυσαρκίας,
-Σωστή ρύθμιση του Σακχαρώδη Διαβήτη, εφόσον είμαστε διαβητικοί,
-Τρώμε κόκκινο κρέας (μοσχάρι, χοιρινό, αρνί) μόνο 1-2 φορές την εβδομάδα και όχι παραπάνω,
-Αποφεύγουμε την κατανάλωση τυποποιημένων παραγόντων κρέατος (πάριζα, ζαμπόν, γαλοπούλα κ.τ.λ),
-Αύξηση φυσικής δραστηριότητας,
-Δίαιτα πλούσια σε φρούτα, δημητριακά και φυτικές ίνες,
-Δίαιτα πλούσια σε ασβέστιο και μαγνήσιο (γαλακτοκομικά)
-Καταναλώνουμε ξηρούς καρπούς και
-κόβουμε φυσικά το κάπνισμα.
Συμπερασματικά, όταν έχουμε συμπτώματα, π.χ απώλεια αίματος, αδικαιολόγητη κόπωση, αναιμία, κοιλιακό άλγος, μετεωρισμό (κοινώς φούσκωμα στην κοιλιακή χώρα), αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου ή στο σχήμα και την σύσταση των κοπράνων ή είμαστε ασυμπτωματικοί αλλά ηλικίας 45 ετών και άνω, επισκεπτόμαστε τον Γαστρεντερολόγο μας για αιματολογικές εξετάσεις και προγραμματισμό της κολονοσκόπησης.

ΜΠΑΡΜΠΟΥΝΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ-ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ

08/02/2020

Ο ρόλος της ενδοσκόπησης στη δυσπεψία...

01/12/2019