26/11/2025
Μια αρκετά συνηθισμένη συνθήκη που συναντούμε ως ψυχοθεραπευτές, είναι η ενοχή του θεραπευόμενου ατόμου όταν μιλάει για ζητήματα, γεγονότα, καταστάσεις που "εκθέτουν" τα αγαπημένα του πρόσωπα, κατά βάση τα μέλη της οικογένειάς του.
"Τον παρουσιάζω τελείως απαίσιο τώρα, αλλά δεν είναι έτσι".
"Δεν ξέρω για ποιο λόγο μιλάω μόνο για τα αρνητικά της, όταν έχει τόσα θετικά".
"Θα στενοχωριόταν πολύ αν μάθαινε ότι αποκάλυψα αυτό το μυστικό".
Δεν είναι παράξενο ή σπάνιο να σκέφτεται έτσι ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε θεραπεία, ιδίως αν είναι σε αρχικό στάδιο αυτής. Το να μιλάμε τόσο ανοιχτά σε έναν άνθρωπο για δύσκολες, ακόμα και τραυματικές καταστάσεις που δεν "κολακεύουν" τα κοντινά μας πρόσωπα, είναι συχνά πηγή αμηχανίας και ενοχής. Θεωρούμε ότι δαιμονοποιουμε αγαπημένα μας άτομα ή ότι τα παρουσιαζουμε μονομερώς, δημιουργώντας στην θεραπεύτρια μια παραμορφωμένη εικόνα τους. Επιπλέον, το "τα εν οίκω μη εν δήμω" είναι ίδιον του λαού μας, καταδικάζοντας πολλούς ανθρώπους στην σιωπή και την εσωτερίκευση δύσκολων συναισθημάτων, επειδή έχουν διδαχτεί από παιδιά ότι είναι πολύ κακό να τα μοιράζονται.
Η (ανακουφιστική) αλήθεια, την οποία αναφέρω και στους θεραπευόμενούς μου όταν τέτοια ζητήματα έρχονται στη συζήτηση:
° ο θεραπευτής δεν είναι δικαστής με στόχο να κρίνει και να καταδικάσει τους αγαπημένους μας.
° όχι, δεν αποκτά μια αρνητική και άκαμπτη άποψη για τα κοντινά μας άτομα, τα οποία γνωρίζει μόνο από τις αφηγήσεις μας. Έχει πολύ καλή γνώση της πολυπλοκότητας της ανθρώπινης ύπαρξης και των διαφορετικών (θετικών και αρνητικών) στοιχείων που καθένας μας κουβαλά.
° δουλεύει με εμάς, οπότε προσπαθεί να βοηθήσει εμάς να αναγνωρίσουμε δυσλειτουργικά μοτίβα, να βάλουμε όρια, να προχωρήσουμε, ακόμα κι αν αυτό θέσει σε "δοκιμασία" κάποιες σχέσεις μας. Αυτό δε σημαίνει ότι χαίρεται για την οποια δυσκολία που ένα άλλο άτομο θα νιώσει λόγω των αλλαγών μας. Σε κάθε περίπτωση οι αλλαγές είναι μακροπρόθεσμα ευεργετικές για όλες τις πλευρές (και συχνά αποτελούν αφορμή να ξεκινήσουν και άλλα άτομα το μαγικό ταξίδι της ψυχοθεραπείας).
° το "τα εν οίκω μη εν δήμω" έχει μεν μια βάση, αλλά στην ελληνική κουλτούρα συχνά συνδέεται με μια παθογενή μυστικοπάθεια που οδηγεί σε δυσλειτουργική συσσώρευση αρνητικών συναισθημάτων. Ας σπάσουμε τον φαύλο κύκλο!
(Η φωτό είναι από το Μουσείο Guggenheim στο Bilbao, στη Χώρα των Βάσκων. Το επιβλητικό γλυπτό-αράχνη είναι το έργο της Louise Bourgeois "Maman", το οποίο είναι αφιερωμένο στη μητέρα της και συμβολίζει τον συνδυασμό δύναμης και ευαλωτότητας που χαρακτηρίζει τη μητρότητα.)