06/01/2026
🆂ee
🅼iracles
🅸n
🅻ife
🅴veryday
Μέχρι πρόσφατα, πιστεύαμε ότι γίνεται κανείς γονιός, αμέσως μετά τη γέννηση του παιδιού & ότι τα έμβρυα δεν έχουν σημαντικές εμπειρίες μέσα στη μήτρα.
Αυτή η άποψη ορίζει το έμβρυο ως μια οντότητα που είναι ανεπαρκής ακόμα να καταγράψει μνήμες, να νοιώσει συναισθήματα, να μάθει & να βιώσει ψυχικά τραύματα.
Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι οι αισθήσεις του εμβρύου αναπτύσσονται αρκετά νωρίς, με αποτέλεσμα η μήτρα να αποτελεί το πρώτο του σχολείο και η ζωή του μέσα σε αυτή να είναι ενεργή και γεμάτη με ανταλλαγές πληροφοριών, σχετικά με το πώς είναι φτιαγμένος ο κόσμος "εκεί έξω".
Αρχικά, είναι αποδεδειγμένη η επίδραση των ορμονών της μητέρας στην ανάπτυξη του εμβρύου, κατά τη διάρκεια της κύησης.
Η κατάσταση αυτή εξαρτάται από το πώς η μητέρα αντιλαμβάνεται & διαχειρίζεται τη ζωή της.
Αισθήματά της, όπως φόβος, θυμός, αγάπη, ελπίδα, μπορούν, σε επίπεδο ορμονικού προφίλ, να αλλάξουν τη γενετική έκφραση του εμβρύου.
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η αντίληψη του γονιού για τον κόσμο μεταδίδεται "χημικά" στο έμβρυο μέσω του πλακούντα.
Παρά το γεγονός ότι το αναπτυσσόμενο παιδί δεν καταλαβαίνει τα γεγονότα που προκαλούν την αισθηματική αντίδραση της μητέρας, συνειδητοποιεί τις σωματικές αντιδράσεις & τις "εντυπώσεις" του συναισθήματος.
Ένα έμβρυο που περικυκλώνεται από φόβο, θυμό & αγωνία, θα προσαρμοστεί σε αυτό τον κόσμο και θα μεταφέρει αυτά τα αισθήματα & στη δική του ζωή, αργότερα.
🖋Η μήτρα είναι ένα περιβάλλον που διεγείρει τόσο τις αισθήσεις, όσο και τα συναισθήματα του εμβρύου.
Η πρώτη κίνηση που συμβολίζει την ίδια τη ζωή είναι ο χτύπος της καρδιάς γύρω στις τρεις εβδομάδες μετά τη σύλληψη.
Η ρυθμική αυτή δραστηριότητα συνεχίζεται, ενώ βαλβίδες, αγγεία και άλλες ενώσεις και μέρη του σώματος αναπτύσσονται. Μεταξύ της 6ης και 10ης εβδομάδας, παρατηρούμε κινήσεις κυκλικές και τεντώματος, του κεφαλιού, των χεριών και των ποδιών.
🖋Όσον αφορά στην αφή, γνωρίζουμε ότι η ευαισθησία του δέρματος γενικεύεται στην περιοχή των γεννητικών οργάνων (στις 10 εβδομάδες), στις παλάμες (στις 11 εβδομάδες) και στις πατούσες (στις 12 εβδομάδες).
Αυτά τα μέρη που ευαισθητοποιούνται πρώτα είναι αυτά που έχουν και τους περισσότερους και πολυποίκιλους αισθητήριους δέκτες στους ενήλικες, γύρω στις 17 εβδομάδες, όλη η περιοχή της κοιλιάς και των γλουτών είναι ευαίσθητη στην αφή, και τέλος, στις 32 εβδομάδες, σχεδόν όλο το σώμα είναι ευαίσθητο.
🖋Οι οργανικές δομές για τη γεύση είναι διαθέσιμες γύρω στις 14 εβδομάδες, έτσι αυτή η αίσθηση αρχίζει να δημιουργείται εκείνη την περίοδο.
Η μύτη αναπτύσσεται μεταξύ των 11 και 15 εβδομάδων, πολλά χημικά στοιχεία πλησιάζουν τον πλακούντα και αναμειγνύονται με το αμνιακό υγρό, προσφέροντας, έτσι, στο μωρό γεύσεις και οσμές.
Το αμνιακό υγρό, που περιβάλλει το έμβρυο, καλύπτει τις στοματικές, ρινικές και φαρυγγικές κοιλότητες, και, με αυτό τον τρόπο, το μωρό το εισπνέει και το καταπίνει.
🖋Όσον αφορά στην ακοή, γνωρίζουμε ότι οι φωνές φτάνουν στη μήτρα και δεν απομονώνονται από τον πλακούντα.
Ο τόνος της φωνής, ο ρυθμός, όπως και η μουσική, προσεγγίζουν το έμβρυο χωρίς σημαντικές αλλοιώσεις.
Η φωνή της μητέρας είναι ιδιαίτερα πιο δυνατή από κάθε άλλο εξωτερικό ήχο, γιατί μεταφέρεται στη μήτρα κατευθείαν, μέσω του δικού της σώματος.
Η ενεργητική ακοή (δηλαδή το έμβρυο να αντιδρά σε ήχους) ξεκινάει στις 16 εβδομάδες, που σημαίνει ότι ένα μεγάλο κανάλι επικοινωνίας είναι ανοικτό περίπου 24 εβδομάδες, πριν τη γέννηση.
🖋Σχετικά με την όραση, αν και ξέρουμε ότι εξελίσσεται σταθερά κατά τη διάρκεια της κύησης, είναι δύσκολο να μελετήσουμε τους τρόπους και το ρυθμό αυτής της εξέλιξης.
Ωστόσο, τη στιγμή της γέννησης, η όραση είναι τέλεια κεντραρισμένη, από 20 έως 40 cm, δηλαδή, όσο είναι η απόσταση του προσώπου της μητέρας από το μωρό, στο θηλασμό.
Στη μήτρα, τα μάτια παραμένουν κλειστά, μέχρι την 24η εβδομάδα. Εντούτοις, το έμβρυο είναι ευαίσθητο στο φως, εφόσον, όταν ρίχνουμε έντονο φως στην κοιλιά της υποψήφιας μητέρας, οι κτύποι της καρδιάς του αυξάνονται από την εν λόγω εβδομάδα.
🖋Έρευνες πρόωρων νεογνων έχουν φανερώσει έντονη "ονειρική" δραστηριότητα που απασχολεί 100% της ώρας του ύπνου τους, όταν είναι 28-30 εβδομάδων.
Το ποσοστό σταδιακά μειώνεται σε 50%, όταν φτάσουν στην 32η με 33η εβδομάδα.
Κατά τη διάρκεια του ονείρου, συγχρονίζονται οι μύες του προσώπου και εκδηλώνουν, ανάλογα, ευχάριστες ή δυσάρεστες εκφράσεις. Αυτή η δραστηριότητα του ονείρου είναι, επίσης, ενδογενής -ούτε προκαλείται από κάτι, ούτε αντιδρά σε κάτι, εκφράζει δε εσωτερικές νοητικές ή συναισθηματικές καταστάσεις.
🖋Σύμφωνα με την παραδοσιακή ψυχολογία, οι πρώτες μας μνήμες τοποθετούνται γύρω στα τρία μας χρόνια, γιατί λίγοι είναι οι άνθρωποι που, συνειδητά, θυμούνται γεγονότα, πριν από αυτή την ηλικία.
Ωστόσο, αυξανόμενη βιβλιογραφία δείχνει ότι η μνήμη αρχίζει από τον πρώτο χρόνο ζωής και από την προγεννητική περίοδο ακόμα. Μερικά παιδιά θυμούνται γεγονότα της γέννησής τους, αλλά η έκφραση αυτής της μνήμης δεν είναι δυνατή μέχρι να μιλήσουν.
Πριν χρησιμοποιήσουν λόγια, μπορούν να εκφράζουν το μνημονικό τους μη-λεκτικά, με το να ζωγραφίζουν, με το να μιμούνται σκηνές παίζοντας παντομίμα, με το να δείχνουν μέρη του σώματος, και με το να μιμούνται ήχους από συσκευές που χρησιμοποιήθηκαν στον τοκετό. Αυτά τα παιδιά μας εφιστούν την προσοχή στο ότι η πρώιμη μνήμη και μάθηση είναι όχι μόνο πιθανές, αλλά πραγματικές.
Εν κατακλείδι, το σημαντικό μήνυμα που προκύπτει είναι ότι τα έμβρυα στη μήτρα είναι ενεργητικοί δέκτες, σε εγρήγορση σε ό,τι αφορά το εξωτερικό τους περιβάλλον.
Η μήτρα αποτελεί το πρώτο σχολείο μάθησης, όπου αναπτύσσονται οι αισθήσεις τους, και η ζωή μέσα της μόνο βαρετή και παθητική δεν είναι.
Με αυτό τον τρόπο, πρόωρα και νεογέννητα μωρά φτάνουν στον κόσμο, έχοντας ήδη λάβει και στείλει τα μηνύματά τους, πριν ακόμα μάθουν να σχετίζονται με την καθιερωμένη και επίσημη γλώσσα.
Είναι μια διαπίστωση που μας καθιστά πιο υπεύθυνους και, αν μη τι άλλο, πιο συνειδητοποιημένους και σκεπτικούς για το τι συναισθήματα, αντιλήψεις και συμπεριφορές μεταφέρουμε στο έμβρυο.
Mε εκτίμηση
Τζανάκης Εμμ. Κωνσταντίνος
Χειρουργός Γυναικολόγος Μαιευτήρας
Εξειδικευθείς στην Εμβρυομητρική Ιατρική