08/10/2025
Νόμπελ Ιατρικής 2025. Στα ψιλά γράμματα καναλιών & τύπου.
Το φετινό Νόμπελ Φυσιολογίας & Ιατρικής απονεμήθηκε σε τρεις επιστήμονες – τη Mary Brunkow, τον Fred Ramsdell και τον Shimon Sakaguchi – για την ανακάλυψή τους σχετικά με τη λειτουργία της περιφερικής ανοσολογικής ανοχής.
🔹 Τι σημαίνει αυτό;
Το ανοσοποιητικό μας σύστημα είναι φτιαγμένο για να μας προστατεύει από ιούς, βακτήρια και κάθε ξένο εισβολέα. Όμως, χρειάζεται και ένα «φρένο» για να μη στραφεί κατά του ίδιου μας του οργανισμού. Αν δεν υπήρχε αυτό το φρένο, θα παθαίναμε αυτοάνοσα νοσήματα – όπως ρευματοειδή αρθρίτιδα, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, σκλήρυνση κατά πλάκας, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, κ.λπ.
🔹 Οι τρεις βραβευθέντες απέδειξαν τον κρίσιμο ρόλο μιας ιδιαίτερης κατηγορίας κυττάρων, των λεγόμενων ρυθμιστικών Τ-λεμφοκυττάρων (regulatory T cells - T regs). Αυτά τα κύτταρα είναι σαν τους «αστυνομικούς ή τροχονόμους» του ανοσοποιητικού: συγκρατούν τα υπόλοιπα κύτταρα άμυνας και τους θυμίζουν ότι δεν πρέπει να επιτίθενται στους δικούς μας ιστούς.
🔹 Παράλληλα, ανακάλυψαν ότι το γονίδιο FOXP3 είναι καθοριστικό για την ανάπτυξη αυτών των ρυθμιστικών Τ-κυττάρων. Χωρίς αυτό το γονίδιο, το σύστημα χάνει την ισορροπία του και το σώμα κινδυνεύει από σοβαρές αυτοάνοσες νόσους.
Οι ανακαλύψεις αυτές δεν έχουν μόνο θεωρητική σημασία. Ανοίγουν νέους δρόμους για θεραπείες που θα μπορούν:
- να «ηρεμούν» το ανοσοποιητικό σε αυτοάνοσα νοσήματα,
- να βελτιώνουν την αποδοχή μοσχευμάτων σε μεταμοσχεύσεις,
- αλλά και, αντίστροφα, να «ξεκλειδώνουν» το ανοσοποιητικό όταν χρειάζεται να επιτεθεί σε καρκινικά κύτταρα.
Με άλλα λόγια, οι Brunkow, Ramsdell & Sakaguchi μας χάρισαν τα «κλειδιά» για να ρυθμίσουμε την ίδια μας την άμυνα – άλλοτε πατώντας φρένο, άλλοτε γκάζι. Κι αυτός είναι ο λόγος που φέτος τιμήθηκαν με το Νόμπελ Ιατρικής.
