31/01/2026
Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία Ζεύγους (2)
------------------------------------------------
Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία Ζεύγους
Η “Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία Ζεύγους” (Cognitive-behavioral couples therapy (ΓΣΘΖ CBCT) είναι μια νέα, εξελιγμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη μορφή ψυχολογικής προσέγγισης και θεραπείας των ζητημάτων του ζεύγους. Θεωρείται από τους ειδικούς ότι είναι η πιο αποτελεσματική και πιο δημοφιλής για θέματα ζευγαριών και οικογένειας (Encyclopedia of Marriage, Family and Couples Counseling 2017).
Η ιστορική βάση της είναι η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ CBT) που έχει αποδειχθεί αποτελεσματική για μια σειρά προβλημάτων, όπως κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές, προβλήματα χρήσης αλκοόλ και ναρκωτικών, συζυγικά προβλήματα, διατροφικές διαταραχές και σοβαρές ψυχικές ασθένειες.
Δεν είναι όμως μια απλή εφαρμογή στο ζεύγος της κλασικής γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας, όπως σε πολλά άλλα προβλήματα και τομείς.
Η εξέλιξη σε «ΓΣΘ ζεύγους» στηρίζεται σε ψυχολογία της σχέσης, σε θεωρητικές, εμπειρικές και κλινικές εφαρμογές αποκλειστικά στο επίπεδο των σχέσεων και του ζεύγους.
Άρχισε με τα αρχικά μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν από πρωτοπόρους όπως Richard Stuart 1969, Neil Jacobson και η Gayla Margolin 1979 (π.χ. θεραπεία συζύγων με βάση τη θεωρία κοινωνικής μάθησης και αρχές ανταλλαγής συμπεριφοράς στις σχέσεις, τροποποίηση της συμπεριφοράς με αύξηση της συχνότητας των θετικών συμπεριφορών και με μείωση των δυσλειτουργικών συμπεριφορικών αλληλεπιδράσεων).
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, τελικά, αναδείχθηκε σε διακριτό πρότυπο θεραπείας που ενοποίησε έννοιες και μεθόδους από διάφορα θεραπευτικά μοντέλα, με θεωρητικές και εμπειρικές γνώσεις σχετικά με τις στενές σχέσεις των ζευγαριών και επικεντρώθηκε στις περίπλοκες πτυχές της αλληλεπίδρασης του ζευγαριού. Συνέχισε με βελτίωση της θεωρητικής βάσης και επεκτάθηκε συμπεριλαμβάνοντας παρεμβάσεις που αντιμετώπιζαν επίσης συναισθήματα και γνωστικές λειτουργίες που συμβάλλουν σε συγκρούσεις και δυσαρέσκεια.
Οι Jacobson και Christensen με το έργο τους για την Ολοκληρωμένη Θεραπεία Ζεύγους (Integrative Couple Therapy, 1996) εστίασαν στις στρατηγικές αποδοχής ως ένα τρόπο για να βοηθηθούν οι σύντροφοι να αναγνωρίσουν ότι είναι διαφορετικοί και τελικά να μάθουν να ανταποκρίνονται εποικοδομητικά σε δυσκολίες ή ασυμβατότητες μέσα στη σχέση. Οι Epstein και ο Baucom (2002) ενίσχυσαν περαιτέρω τη ΓΣΘΖ συμπεριλαμβάνοντας εργασία σχετικά με το ρόλο των συνθηκών ζωής του ζεύγους ως μέρος των πολλαπλών παραγόντων που μπορούν να αλλάξουν τις γνώσεις, τις συναισθηματικές αντιδράσεις και τις συμπεριφορές των συντρόφων και δίνοντας έμφαση στις ανάγκες των συντρόφων για οικειότητα και αυξημένη προσοχή στα συναισθήματα, όχι μόνο ως αποτέλεσμα τροποποιήσεων στις δυσλειτουργικές συμπεριφορές αλλά και ως πρωταρχικός στόχος της θεραπείας.
Συνεχίζεται να βελτιώνεται με αύξηση της θεμελίωσής της σε θεωρίες, νευροψυχολογικές και διεπιστημονικές έρευνες των σχέσεων και αλληλεπιδράσεων ζευγαριού και στην έρευνα της αποτελεσματικότητας των αρχών που διέπουν τις παρεμβάσεις που βασίζονται σε ζευγάρια.
Βασικά στοιχεία της ΓΣΘΖ είναι:
*Γνωστική Αναδόμηση: Εντοπισμός και αμφισβήτηση διαστρεβλωμένων πεποιθήσεων για έναν σύντροφο ή για τη σχέση, όπως μη ρεαλιστικές προσδοκίες ή ανάγνωση σκέψης.
*Παρεμβάσεις Συμπεριφοράς: Εφαρμογή ενεργητικών, πρακτικών ασκήσεων για τη μείωση των αρνητικών αλληλεπιδράσεων και την αύξηση των θετικών, ανταποδοτικών ανταλλαγών.
*Εκπαίδευση Επικοινωνιακών Δεξιοτήτων: Διδασκαλία ενεργητικής ακρόασης, δυναμικής έκφρασης και συναισθηματικής ρύθμισης για τη μετατροπή των επιχειρημάτων σε εποικοδομητικές συζητήσεις.
*Δομή: Συχνά περιλαμβάνει ένα μείγμα κοινών συνεδριών για θέματα αλληλεπίδρασης και ατομικών συνεδριών για προσωπικά ζητήματα.
Συνήθη ζητήματα που αντιμετωπίζονται:
• Έντονες συγκρούσεις, συχνοί καβγάδες και δυσαρέσκεια.
• Διακοπή επικοινωνίας, αποσύνδεση και συναισθηματική απόσταση.
• Ειδικές προκλήσεις όπως απιστία, ζήλια ή διαφορετικές προσδοκίες.
Μια ιδιαιτερότητα της ΓΣΘΖ έγκειται στο ότι επικεντρώνεται όχι σε συμπεριφορές ή στο παρελθόν των ατόμων αλλά στο παρόν των περίπλοκων πτυχών της αλληλεπίδρασης του ζευγαριού. Παρέχει στο ζευγάρι στοχευμένες τεχνικές διαπροσωπικής συμπεριφοράς για να βοηθήσει στην επίλυση τρεχόντων και μελλοντικών ζητημάτων.
Στηρίζεται στη δυναμική κατανόηση ότι οι γνωστικές λειτουργίες μπορούν να επηρεάσουν τις στενές σχέσεις μέσω των ερμηνειών ή των εκτιμήσεων κάθε συντρόφου. Επιπλέον, τεκμηριώνει ότι οι ερμηνείες που κάνουν οι σύντροφοι για τις συμπεριφορές του άλλου θα καθορίσουν τα θετικά και αρνητικά συναισθήματα που βιώνουν προς τον άλλον.
Επίσης, ο θεραπευτής ΓΣΘΖ ασκεί πολλαπλούς ρόλους (ψυχοεκπαίδευσης, διευκόλυνσης, συνεργασίας με το ζεύγος, διδακτικός ρόλος, ρόλος καθοδηγητή σε περίπτωση δυσλειτουργικών αλληλεπιδράσεων ή την κλιμάκωση των συγκρούσεων).
Βοηθά ευέλικτα στην καλλιέργεια μιας σχέσης που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα του καθένα, με μεγαλύτερη ενσυναίσθηση, αποδοχή, σεβασμό και φροντίδα, αντιμετωπίζοντας τις βαθύτερες αιτίες της δυσλειτουργίας και όχι μόνο τα συμπτώματα.
Με την υποστήριξη ΓΣΘΖ τα ζευγάρια βοηθιούνται να βελτιώσουν την επικοινωνία, να επιλύσουν τις συγκρούσεις και να αυξήσουν την οικειότητα αντιμετωπίζοντας τόσο τις ατομικές γνωστικές στρεβλώσεις όσο και τα διαδραστικά πρότυπα. Η βελτίωσή μπορεί να είναι τόσο στη λειτουργία του ζεύγους όσο και στην ατομική λειτουργία και συχνά οι βελτιώσεις στις σχέσεις διαρκούν για χρόνια.
@ακόλουθοι