28/03/2019
Μύθοι και Χρόνια Νεφρική Νόσος (Α΄ μέρος)
Η Χρόνια Νεφρική Νόσος αποτελεί μια παραγνωρισμένη κλινική οντότητα της οποίας η σημασία αναδείχθηκε μόλις τα τελευταία χρόνια και αυτό χωρίς να έχει οδηγήσει στην απαραίτητη ευαισθητοποίηση των βασικών ιατρικών ειδικοτήτων που εμπλέκονται στην διαχείριση νεφρολογικών ασθενών γύρω απο την μεγάλη κλινική της αξία.
Είναι χαρακτηριστική άλλωστε η περίπτωση αρρώστου στον οποίον ο γιατρός ανακοινώνει μια υψηλή τιμή χοληστερίνης και μια οριακά αυξημένη τιμή κρεατινίνης, με το ενδιαφέρον και των δυο να επικεντρώνεται αποκλειστικά στο πως θα ελαττωθεί η πρώτη, σε πόσο διάστημα, με ποιά δίαιτα, πότε θα μπεί ο ασθενής σε αγωγή, κάθε πόσο πρέπει να την παρακολουθεί, ποιές παρενέργειες μπορεί να του προκαλέσουν τα φάρμακα και τόσα άλλα. Όσο για την κρεατινίνη αρκεί να πιεί ο ασθενής λίγο νερό παραπάνω και το πρόβλημα ενδεχομένως να λυθεί δίχως καμία ανησυχία!
Ας δούμε λοιπόν ορισμένους μύθους που διακινούνται γύρω απο την Χρόνια Νεφρική Νόσο και οι οποίοι αντιστρατεύονται την ορθή διαχείριση αυτών των ασθενών.
«Πρώτος μύθος: πιες λίγο νερό παραπάνω για να πέσει η κρεατινίνη σου». Πρόκειται για τον πιο διαδεδομένο μύθο μεταξύ των νεφρολογικών ασθενών. Είναι γεγονός πως μια αυξημένη τιμή κρεατινίνης μπορεί να αποτελεί ένα παροδικό εύρημα στο πλαίσιο καταστάσεων που δεν σχετίζονται με τον νεφρό ( π.χ λήψη αντιβιοτικής αγωγής ή άλλων φαρμάκων, διατροφικοί παράγοντες, έκταση μυικής μάζας κ.α), απο την άλλη όμως ενδέχεται αυτή η αυξημένη τιμή να υποδηλώνει κάποιου βαθμού νεφρική βλάβη, ιδίως σε ασθενείς υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση νεφρικής νόσου (π.χ διαβητικοί, υπερτασικοί, παχύσαρκοι κ.α). Στις περιπτώσεις λοιπόν αυτές σκοπός του ιατρού είναι η προσεκτική διερεύνηση των αιτιών αύξησης της κρεατινίνης και ο περαιτέρω έλεγχος του ασθενούς σε περίπτωση ισχυρής κλινικής υποψίας νεφρικής βλάβης και οχι φυσικά η επιπόλαιη παραίνεση για την κατανάλωση περισσότερου νερού, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν θεραπεύει μια τέτοια βλάβη! Υπάρχουν μάλιστα και περιπτώσεις στις οποίες η υπερβολική κατανάλωση νερού μπορεί να οδηγήσει στην επιδείνωση ενός νεφρολογικού προβλήματος, όπως συμβαίνει για παράδειγμα σε άτομα με μονήρη νεφρό (συγγενούς ή επίκτητης αιτιολογίας), στους οποίους η κατανάλωση αυτή οδηγεί σε υπερδιήθηση και υπερλειτουργία του νεφρού με βλαπτικά πολλές φορές αποτελέσματα (π.χ επιδείνωση προυπάρχουσας πρωτεινουρίας). Αυξημένη κατανάλωση νερού ( >2 L) συστήνεται σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις όπως στην υποτροπιάζουσα νεφρολιθίαση, στις υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις καθώς και σε ηλικιωμένους ασθενείς που λαμβάνουν διουρητικά. Στους τελευταίους λόγω διαταραχής του μηχανισμού της δίψας επιβάλλεται η στενή παρακολουθησή τους ώστε η ημερήσια πρόσληψη νερού να είναι εντός φυσιολογικών ορίων, καθώς η δράση των διουρητικών μπορεί να οδηγήσει στην αφυδάτωσή τους όταν η πρόσληψη νερού δεν είναι η ενδεδειγμένη.
«Δεύτερος μύθος: η κρεατινίνη σου είναι εντός των φυσιολογικών ορίων αρα δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με τους νεφρούς σου». To τι είναι φυσιολογικό ή οχι κατα την εκτίμηση εργαστηριακών παραμέτρων δεν εξαρτάται σε καμία περίπτωση μόνο απο τα φυσιολογικά όρια που δίνει το κάθε εργαστήριο. Αυτό που έχει ιδιαίτερη αξία είναι η συγκριτική μελέτη των εργαστηριακών παραμέτρων μέσα στον χρόνο καθώς και η συνεκτίμηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ατόμου που εξετάζεται. Για παράδειγμα μια τιμή κρεατινίνης στο 1.3 mg/dl μπορεί να αποτελεί μια απολύτως φυσιολογική τιμή σε έναν μυώδη άντρα σαράντα ετών ενώ η ίδια τιμή σε έναν ηλικιωμένο εβδομήντα ετών μπορεί να υποδηλώνει απώλεια νεφρικής λειτουργίας μέχρι και 60-70%! Επίσης μια τιμή κρεατινίνης που πριν απο κάποια χρόνια κυμαίνονταν μεταξύ 0.6 και 0.8 mg/dl και σήμερα προσδιορίζεται σε επίπεδα 1.2 και 1.3 mg/dl αποτελεί ένα σημαντικό παθολογικό εύρημα, το οποίο πρέπει να αξιολογηθεί με την πρέπουσα προσοχή, ακόμα και αν οι τιμές αυτές παραμένουν εντός των φυσιολογικών ορίων που δίνει το συγκεκριμένο εργαστήριο. Να σημειωθεί τέλος πως η κρεατινίνη αποτελεί έναν μόνο απο τους πολλούς δείκτες νεφρικής βλάβης και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ενώ αυτή είναι φυσιολογική, ο νεφρός εμφανίζει σημαντικού βαθμού βλάβη. Απαιτείται λοιπόν η συναξιολόγηση και άλλων δεικτών προκειμένου να αποφανθούμε οριστικά για την κατάσταση υγείας των νεφρών ενός ατόμου....
