Ελένη Τσάνταλη-Ψυχολόγος MSc

18/02/2026

Είναι ο θεραπευτής πρόσωπο εξουσίας;

Θα έλεγε κανείς πως ναι με βάση κάποιες παραμέτρους. Ο θεραπευτής γνωρίζει σε βάθος τον θεραπευόμενο αλλά ο θεραπευόμενος δεν γνωρίζει για τον θεραπευτή. Επιπλέον, ο θεραπευτής έχει την επιστημονική κατάρτιση ώστε να κατανοήσει κάποια πράγματα και με τη σειρά του να καθοδηγήσει τον θεραπευόμενο. Η απάντηση όμως είναι πιο πολύπλοκη.
Στην κλασική ψυχανάλυση του Freud, η θέση εξουσίας του θεραπευτή συνδέεται με τη μεταβίβαση και τη γονεϊκή φιγούρα. Ο Carl Rogers μίλησε για μια μη ιεραρχική, αυθεντική σχέση. Η αλλαγή προκύπτει από την ενσυναίσθηση, τη γνησιότητα και την άνευ όρων αποδοχή. Σε αυτή την προσέγγιση, η «εξουσία» θεωρείται εμπόδιο. Σύγχρονες προσεγγίσεις (π.χ. αφηγηματική θεραπεία του Michael White) τονίζουν ότι ο θεραπευόμενος είναι ο «ειδικός» της ζωής του.
Σε όλα τα παραπάνω τίθενται ηθικά και δεοντολογικά θέματα διαχείρισης οποιασδήποτε εξουσίας από την πλευρά θεραπευτή.

Αυτό που έχει σημασία είναι η ερμηνεία που δίνει ο θεραπευόμενος στον θεραπευτή. Αν τον βιώνει-και για ποιο λόγο- σαν πρόσωπο εξουσίας, σαν γονέα, σαν αυθεντία ή σαν απειλή. Και αυτή η ερμηνεία είναι για τον θεραπευτή υλικό που πρέπει να λάβει υπόψη του στη θεραπευτική διαδικασία. Αυτός είναι και ο λόγος που σε όλες τις ψυχοθεραπευτικές εκπαιδεύσεις τονίζεται ότι ο θεραπευτής είναι λευκή σελίδα και ο έλεγχος των δικών του κομματιών στη θεραπεία είναι καθοριστικός για την επιτυχή της έκβαση.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta‑analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340 .

Fors, M. (2021). Power dynamics in the clinical situation: A confluence of perspectives. Contemporary Psychoanalysis, 57(2), 242–269.

30/01/2026

Η χθεσινή διεπιστημονική μας συνάντηση ήταν λίγο διαφορετική (είχε και Power Point!). Μιλήσαμε για ένα θέμα που μας απασχολεί συχνά, αλλά πολλές φορές το αγνοούμε: το burn out των θεραπευτών.
Τι γίνεται όταν, σαν θεραπευτές, νιώθουμε ότι έχουμε πέσει σε τέλμα;
Όταν νιώθουμε ανεπαρκείς και από το πουθενά η θεραπεία ενός άλλου ατόμου γίνεται προσωπική μας υπόθεση; Όταν θέλουμε πραγματικά να δώσουμε, αλλά νιώθουμε ότι κάτι μέσα μας έχει αδειάσει;
Το burn out δεν έρχεται ξαφνικά. Τρυπώνει σιγά σιγά, μέσα από την υπερευθύνη, τη διαθεσιμότητα χωρίς όρια, το «πρέπει να αντέχω» και το «δεν είναι ώρα για μένα». Και κάπου εκεί ξεχνάμε ότι κι εμείς είμαστε άνθρωποι — όχι μόνο ρόλοι.
Ίσως το πρώτο βήμα είναι να το αναγνωρίσουμε χωρίς ενοχή. Να το πούμε δυνατά. Γιατί για να μπορούμε να κρατάμε χώρο για τους άλλους, χρειάζεται πρώτα να κρατάμε χώρο και για εμάς τους ίδιους. Χθες, λοιπόν, ανταλλάξαμε ιδέες, κάναμε παιχνίδια ρόλων και εκτονωθήκαμε. Σας ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη.

12/01/2026

Το θεραπευτικό δωμάτιο δεν είναι απλώς ένας χώρος.
Είναι ο τόπος όπου οι άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά τον εαυτό τους, τα συναισθήματα βρίσκουν λέξεις και η σύνδεση γίνεται με ασφάλεια.
Για κάποιους είναι φάρος: ένα σταθερό σημείο προσανατολισμού μέσα στην εσωτερική και εξωτερική σύγχυση.
Για άλλους είναι κουκούλι: ένας προστατευμένος χώρος όπου μπορεί να υπάρξει παύση, φροντίδα και μεταμόρφωση.
Σε κάθε περίπτωση, είναι ένας τόπος παρουσίας, εμπιστοσύνης και σχέσης. Είναι το μέρος εκείνο το οποίο από ουδέτερο παίρνει κάθε φορά τη μορφή κάθε θεραπευόμενου, της ιστορίας και του βιώματός του. Το θεραπευτικό δωμάτιο δεν θα υπήρχε χωρίς τις ιστορίες των ανθρώπων που το εμπιστεύονται και χωρίς την αυθεντική τους παρουσία. Το θεραπευτικό δωμάτιο είναι ξεχωριστό για αυτά που επιτρέπεται να συμβούν μέσα σε αυτό.

19/12/2025

09/12/2025

Στις σχέσεις, αυτό που συχνά καθορίζει την ανθεκτικότητα δεν είναι τα “μεγάλα γεγονότα”, αλλά ο τρόπος που δύο άνθρωποι ρυθμίζουν ο ένας το νευρικό σύστημα του άλλου.

Ο εγκέφαλος αντιδρά στη σχέση σαν να είναι κοινό σύστημα:
όταν ο ένας επικοινωνεί με ασφάλεια, ο άλλος ρυθμίζει τα επίπεδα στρες και έτσι αυξάνεται η πρόσβαση στον προμετωπιαίο φλοιό — δηλαδή στη λογική, στη συναισθηματική ωριμότητα και στην ενσυναίσθηση.

Γι’ αυτό οι φράσεις όπως:

• “Σε ακούω.”
• “Πώς μπορώ να σε στηρίξω;”
• “Είμαστε στην ίδια ομάδα.”

δεν είναι απλώς καλοί τρόποι.
Είναι ρυθμιστικά σήματα ασφαλούς προσκόλλησης που επηρεάζουν άμεσα τη βιολογία του άλλου.

Τα ζευγάρια που αντέχουν δεν έχουν λιγότερες συγκρούσεις· έχουν καλύτερη συν-επιδιόρθωση (co-repair) δηλαδή, ικανότητα να επανέρχονται σε ασφαλή σύνδεση μετά από ένταση.

Στην πραγματικότητα, η σταθερότητα των σχέσεων δεν βασίζεται στην απουσία αρνητικών συναισθημάτων, αλλά στην παρουσία μικρών, επαναλαμβανόμενων σημάτων ασφαλείας:

– ξεκάθαρη πρόθεση συνεργασίας
– επιβεβαιώσεις που μειώνουν την αβεβαιότητα
– διάθεση για επανασύνδεση μετά το ρήγμα

Όταν αυτά υπάρχουν, το νευρικό σύστημα του ζευγαριού μαθαίνει:
“Ο άλλος δεν είναι απειλή — είναι βάση.”Και αυτό είναι που κάνει μια σχέση βιώσιμη.
Βέβαια κάποιος θα σκεφτεί "και για ποιο λόγο πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουμε μέσα στη σχέση ότι δεν είμαστε απειλή;" Η πρόθεση εδώ δεν είναι να μπούμε σε έναν αδιάκοπο αγώνα αποδείξεων και υπομονής αλλά να συν-δημιουργήσουμε το πλαίσιο εκείνο στο οποίο θα νιώθουμε όλοι σταθεροί και ασφαλείς. Και αυτό γιατί απλά είμαστε άνθρωποι και έχουμε ανάγκη την ασφάλεια. Όλα τα παραπάνω δεν αναφέρονται μόνο στις συντροφικές σχέσεις, αλλά και στις σχέσεις γονέων-παιδιών και σε κάθε τύπου σχέση που εμπεριέχει τη συναισθηματική σύνδεση.

25/11/2025

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε με ψήφισμά της την υπ’ αριθμό 48/104 Διακήρυξη για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, στην οποία αναγνωρίστηκε η επείγουσα ανάγκη για την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών υπό το πρίσμα των αρχών της ισότητας, της ασφάλειας, της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας.

Γιατί εστιάζει μόνο στις γυναίκες; Η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών περιγράφει το φαινόμενο αυτό ως «…μια εκδήλωση ιστορικά άνισων σχέσεων εξουσίας μεταξύ ανδρών και γυναικών, οι οποίες οδήγησαν στην κυριαρχία και στις διακρίσεις κατά των γυναικών ». Σύμφωνα με τη νέα έκθεση του ΠΟΥ 263 εκατομμύρια γυναίκες έχουν βιώσει σεξουαλική βία από τρίτο πρόσωπο από την ηλικία των 15 ετών, σχεδόν 840 εκατομμύρια γυναίκες έχει υποστεί κάποια στιγμή στη ζωή τους ενδοοικογενειακή ή σεξουαλική βία, 316 εκατομμύρια γυναίκες έχουν βιώσει βία από τον σύντροφό τους, ενώ η πρόοδος στη μείωση των περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας φτάνει μόλις στο 0,2% τα τελευταία 20 χρόνια.
Υπάρχουν ακόμα πολλά πράγματα που πρέπει να προηγηθούν της εξάλειψης του φαινομένου όπως συλλογική ευαισθητοποίηση και όχι τάση ''αποκλεισμού'' των ανδρών με την μορφή κατηγορίας, εκπαίδευση στα σχολεία ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενίσχυση αυτοπεποίθησης και δεξιοτήτων, ψυχοεκπαίδευση ως προς τη διαχείριση θυμού, εκπαίδευση γονέων, δημιουργία δομών και κυρίως έμφαση στο πώς οι γυναίκες θα νιώσουν ασφάλεια ώστε να απευθυνθούν σε κρατικούς μηχανισμούς για προστασία. Προτού προτρέψουμε μία γυναίκα να μιλήσει ας σκεφτούμε πόσες γυναίκες έκαναν ''ελεύθερη πτώση χωρίς να ξέρουν αν θα ανοίξει το αλεξίπτωτο'' απευθυνόμενες σε κρατικούς μηχανισμούς για βοήθεια. Κάποιες πράγματι βοηθήθηκαν, κάποιες όχι.
Χρήσιμοι φορείς και τηλέφωνα:
📞 24ωρη Γραμμή Τηλεφωνικής υποστήριξης 15900
📞 Διοτίμα 2103244380

❗️❗️Σημαντικό: 28 με 30 Νοεμβρίου διοργανώνεται το 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Ψυχική Υγεία της Γυναίκας (Πολεμικό Μουσείο, Αθήνα).

14/11/2025

Το φαινόμενο της τοξικής ενοχής στις σχέσεις:

Η τοξική ενοχή εμφανίζεται όταν αρχίζουμε να νιώθουμε ότι φταίμε για πράγματα που δεν είναι δική μας ευθύνη. Δεν προκύπτει φυσικά, καλλιεργείται μέσα στη σχέση.

Πώς διαμορφώνεται;
Με συνεχή κριτική, απαξίωση, ανατροπή της πραγματικότητας (gaslighting) και με μηνύματα που μας κάνουν να αμφισβητούμε τον εαυτό μας. Ο θύτης σταδιακά “εκπαιδεύει” το άτομο να νιώθει υπεύθυνο για τα πάντα.

Γιατί το βιώνουμε;
Επειδή θέλουμε να κρατήσουμε τη σχέση, επειδή ελπίζουμε ότι “θα αλλάξει”, αλλά και γιατί η χαμηλή αυτοεκτίμηση που δημιουργείται μάς κάνει πιο ευάλωτους στην αυτοκατηγορία. Η ενοχή λειτουργεί σαν μηχανισμός ελέγχου.

Πού είναι η παγίδα;
Η τοξική ενοχή θολώνει τα όρια.
Μας κάνει να πιστεύουμε ότι η κακοποιητική συμπεριφορά είναι “δικό μας λάθος”.
Μας κρατάει εγκλωβισμένους.
Μας κάνει να νιώθουμε ότι “χρωστάμε” υπομονή, κατανόηση ή συγγνώμη.
Βρίσκει τη βάση της σε μοτίβα και πεποιθήσεις που ήδη έχουμε μάθει από την παιδική μας ηλικία. Αν για παράδειγμα έχω μάθει ότι ''πρέπει να είμαι καλός" οποιοσδήποτε το αμφισβητεί -άμεσα ή έμμεσα- με βάζει σε μία συνεχή διαδικασία να αποδείξω ότι πράγματι είμαι καλός ακόμα κι αν πληγώνομαι συστηματικά.

Τι προφίλ έχει ο "θύτης";
Συνήθως παρουσιάζει χαρακτηριστικά όπως:
Ανάγκη για έλεγχο και επιβολή.
Δυσκολία ανάληψης ευθύνης.
Προφίλ "του καλού παιδιού ".
Χαμηλή ενσυναίσθηση.
Συχνές ή ακραίες εναλλαγές ανάμεσα σε τρυφερότητα και επιθετικότητα (κύκλος κακοποίησης).

Η αλήθεια:
Η τοξική ενοχή αντικατοπτρίζει τη δυναμική μιας σχέσης που δεν υπάρχει σεβασμός και ουσιαστική ανάγκη για σύνδεση και όχι την αυταξία μας.

31/10/2025

Διαβάζοντας το βιβλίο της Julia Cameron «The Artist's Way» στάθηκα σε μια φράση που αρχικά μου φάνηκε απλή και αυτονόητη: «Είμαστε θύματα της δικής μας τελειομανίας».
Η έννοια της τελειομανίας εμφανίζεται συχνά, τόσο στο θεραπευτικό δωμάτιο όσο και στα περισσότερα βιβλία αυτογνωσίας και αυτοβελτίωσης. Ο Χόρχε Μπουκάι μιλά για την αυστηρότητα απέναντι στον εαυτό μας χρησιμοποιώντας τον όρο «αυτοαπόρριψη», ενώ η Κάμερον αναφέρεται στο «μπλοκάρισμα» που δημιουργούν οι αμέτρητες απαιτήσεις που επιβάλλουμε στον εαυτό μας. Η Brené Brown περιγράφει την τελειομανία ως έναν μηχανισμό άμυνας απέναντι στη ντροπή και στον φόβο της απόρριψης, ενώ ο Stephen Guise επισημαίνει τη σημασία της αποδοχής της ατέλειας ως βασική προϋπόθεση για την εξέλιξη και τη δημιουργικότητα.
Όλα αυτά δείχνουν πως πίσω από την τελειομανία κρύβεται ένας ιδεατός εαυτός — μια εικόνα που μαθαίνουμε να κυνηγάμε από πολύ νωρίς. Πιστεύουμε πως αξίζουμε μόνο όταν πετυχαίνουμε, όταν οι άλλοι μας θαυμάζουν ή μας αποδέχονται. Έτσι, χτίζουμε τη ζωή μας γύρω από αμέτρητα «πρέπει», προσπαθώντας να αγγίξουμε ένα ιδανικό που διαρκώς απομακρύνεται.
Επιστρέφοντας στη φράση «Είμαστε θύματα της δικής μας τελειομανίας», αναρωτιέμαι: είμαστε πράγματι θύματα – και, αν ναι, είναι στ’ αλήθεια δική μας η τελειομανία;
Το πρώτο σκέλος φαίνεται πιο εύκολο να απαντηθεί. Ναι, είμαστε θύματα, γιατί αυτό το αδιάκοπο «τέλειο» μάς απομακρύνει από τον τρωτό, αληθινό μας εαυτό. Μας εμποδίζει να νιώσουμε, να αποδεχτούμε, να αναπνεύσουμε μέσα στην ατέλεια που μας κάνει μοναδικούς.
Όσο για το δεύτερο σκέλος, ίσως η τελειομανία να μην είναι αποκλειστικά δική μας δημιουργία. Ίσως τη μάθαμε από τότε που ήμασταν παιδιά — όταν ακούγαμε ότι όποιος αποτυγχάνει, δεν προσπαθεί αρκετά. Την ενισχύαμε κάθε φορά που η αποδοχή ερχόταν μόνο μέσα από το «μπράβο», κάθε φορά που πιστεύαμε πως πρέπει να είμαστε οι καλύτεροι για να αγαπηθούμε. Ακόμα και όταν απογοητευόμασταν από τους ανθρώπους μας αυτό που σκεφτόμασταν για να μας παρηγορήσει ήταν ότι κάποια στιγμή "θα καταλάβουν ή - χειρότερα- θα τους δείξουμε την αξία μας". Κι έτσι, μεγαλώσαμε προσπαθώντας να την κερδίσουμε αντί να τη νιώσουμε ως κάτι που υπάρχει ήδη μέσα μας.

06/10/2025

Αν είσαι νέος Ψυχολόγος… ✨

…ίσως γνωρίζεις πόσο όμορφη — αλλά και απαιτητική — μπορεί να είναι αυτή η αρχή.

Γι’ αυτό δημιουργώ μια ομάδα εποπτείας για νέους ψυχολόγους, έναν χώρο ασφαλή, ζεστό και υποστηρικτικό, όπου μπορούμε να μοιραζόμαστε, να μαθαίνουμε και να εξελισσόμαστε μαζί.

💬 Συζητάμε πραγματικά περιστατικά, απορίες, συναισθήματα και διλήμματα που προκύπτουν στην πράξη.
👥 Μικρή ομάδα για ουσιαστική συμμετοχή και σύνδεση.
🗓 Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται μία Πέμπτη κάθε μήνα, ξεκινώντας από τον Νοέμβριο, σε συνεννόηση με τους συμμετέχοντες.

Αν νιώθεις ότι χρειάζεσαι έναν χώρο όπου μπορείς να σταθείς, να ακουστείς και να εξελιχθείς με αυθεντικότητα και φροντίδα, σε περιμένω με χαρά.

📩 Για πληροφορίες & συμμετοχή: eleni.tsantali.psy@gmail.com

22/09/2025

Ο όρος ad hominem σημαίνει «προς τον άνθρωπο» και περιγράφει μια λογική πλάνη: αντί να αντικρουστεί ένα επιχείρημα, στοχοποιείται το ίδιο το πρόσωπο που το εκφέρει.
Παράδειγμα: «Δεν έχεις δίκιο γιατί είσαι αδύναμος» αντί για «Δεν έχεις δίκιο γιατί τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο».

Στην ψυχοθεραπεία, το ad hominem αποκτά μια ιδιαίτερη διάσταση:

Εσωτερικό ad hominem: Πολλοί άνθρωποι κατηγορούν σκληρά τον εαυτό τους. «Απέτυχα → άρα είμαι άχρηστος». Αυτή η εσωτερική φωνή υπονομεύει την αυτοεκτίμηση και συντηρεί το άγχος ή την κατάθλιψη.

Διαπροσωπικό ad hominem: Όταν μεγαλώνουμε ή ζούμε σε περιβάλλοντα όπου δεχόμαστε τέτοιες επιθέσεις, οι φωνές αυτές εσωτερικεύονται και μας ακολουθούν.

🔹 Θεραπευτική προοπτική

Στην ψυχοθεραπεία, βοηθάμε να γίνει ο διαχωρισμός:
✔️ «Εγώ ως άτομο» ≠ «Η συμπεριφορά μου».
✔️ Από το «είμαι αποτυχημένος» → στο «δεν πέτυχα αυτή τη φορά, μπορώ να δοκιμάσω αλλιώς».

01/09/2025

Πολλές φορές μέσα από τη θεραπεία νιώθουμε την ανάγκη να πούμε πόσο λάθος μας έχουν φερθεί, πόσο τα πράγματα πήραν την αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που θέλαμε. Φυσικά και αυτό μπορεί να είναι αλήθεια. Φυσικά και κάποιος μπορεί να έχει ματαιωθεί, μπορεί να έχει απογοητευτεί και μπορεί οι συνθήκες στη ζωή του να μην ήταν και οι πιο ευνοϊκές. Σκοπός της ψυχοθεραπείας είναι να αποδεχτεί το άτομο ότι μέσα σε αυτό το πλαίσιο έπαιξε και το ίδιο σημαντικό ρόλο, ώστε να διαμορφωθεί η πραγματικότητά του. Τελικός στόχος είναι να βρει τον τρόπο να περάσει σε πράξεις και να μην επαναλάβει το ίδιο μοτίβο επιλογών που το οδήγησαν στην κατάσταση που το δυσκολεύει.