15/03/2026
Μπορεί σε μια ανθρώπινη κοινωνία να μην υπάρχει ο θυμός;
Οι Ινουιτ δείχνουν ότι μπορεί. Είναι θέμα διαπαιδαγώγησης των μικρών παιδιών, και προσωπικού παραδείγματος. Εμείς οι ενήλικες καθορίζουμε αν θα διδάξουμε αρνητικά συναισθήματα, φωνές, απειλές, ένταση
Στη δεκαετία του 1960, μια μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Harvard University, η Jean Briggs, πήρε μια ασυνήθιστη απόφαση. Σε ηλικία τριάντα τεσσάρων ετών ταξίδεψε πέρα από τον Αρκτικό Κύκλο και έζησε δεκαεπτά μήνες στην τούνδρα, μαζί με οικογένειες Ινουίτ — χωρίς δρόμους, χωρίς καταστήματα, χωρίς θέρμανση.
Τον χειμώνα, η θερμοκρασία κατέβαινε κάτω από τους –40 °C.
Είχε έναν μόνο στόχο: να καταλάβει πώς οι Ινουίτ μεγαλώνουν τα παιδιά τους.
Πολύ σύντομα παρατήρησε κάτι που την εξέπληξε: οι Ινουίτ σχεδόν ποτέ δεν θυμώνουν.
Όταν κάποιος έχυνε κατά λάθος μια τσαγιέρα με βραστό νερό και κατέστρεφε το παγωμένο δάπεδο ενός ιγκλού, κανείς δεν ύψωνε τη φωνή.
— Κρίμα, έλεγε ήρεμα εκείνος που το έκανε, και πήγαινε να φέρει άλλο νερό.
Όταν μια πετονιά, που χρειάστηκαν μέρες για να τη φτιάξουν, έσπαγε με την πρώτη ρίψη, κανείς δεν έδειχνε οργή.
— Δεν πειράζει, θα φτιάξουμε άλλη, έλεγε κάποιος γαλήνια.
Σε σύγκριση με αυτούς, η Μπριγκς συνειδητοποίησε πόσο παρορμητική μπορούσε να γίνει και η ίδια, παρόλο που θεωρούσε τον εαυτό της ισορροπημένο. Τότε έκανε την κρίσιμη ερώτηση: πώς μαθαίνουν οι γονείς Ινουίτ στα παιδιά να ελέγχουν τον θυμό τους;
Η απάντηση την ξάφνιασε.
Μια μέρα είδε μια νεαρή μητέρα να παίζει με τον δίχρονο γιο της, που ήταν θυμωμένος. Η μητέρα του έδωσε ένα μικρό πετραδάκι και του είπε:
— Χτύπα με.
— Πιο δυνατά.
— Άλλη μια φορά.
Όταν το παιδί πέταξε την πέτρα, η μητέρα σκέπασε το πρόσωπό της και έκανε πως κλαίει:
— Αχ… αυτό πονάει…
Η Μπριγκς έμεινε σαστισμένη. Αυτό που έβλεπε έμοιαζε να έρχεται σε αντίθεση με όλα όσα ήξερε για την ανατροφή των παιδιών… ώσπου κατάλαβε πως επρόκειτο για ένα πολύ ισχυρό εργαλείο εκμάθησης του αυτοελέγχου.
Στις οικογένειες των Ινουίτ υπάρχει ένας χρυσός κανόνας: ποτέ δεν φωνάζουν στα μικρά παιδιά, ακόμη κι όταν χτυπούν ή δαγκώνουν. Πιστεύουν πως η υψωμένη φωνή δεν διδάσκει τίποτα άλλο παρά το να απαντά κανείς στα προβλήματα με θυμό. Για εκείνους, το να φωνάξεις σε ένα παιδί είναι ταπεινωτικό για τον ενήλικα — όχι παιδαγωγικό για το παιδί.
Αντί για τιμωρίες, οι γονείς περιμένουν να ηρεμήσει το παιδί και ύστερα, με ήρεμο και παιγνιώδη τρόπο, αναπαριστούν την κατάσταση και τις πραγματικές της συνέπειες. Πάντα με τρυφερό τόνο. Πάντα χωρίς ντροπή ή επίπληξη.
Αυτές οι μικρές δραματοποιήσεις δίνουν στα παιδιά την ευκαιρία να εξασκηθούν στον αυτοέλεγχο όταν είναι ήρεμα. Και αυτό είναι καθοριστικό· γιατί όταν το συναίσθημα έχει ήδη ξεχειλίσει, ακόμη και στους ενήλικες είναι δύσκολο να το συγκρατήσουν.
Ο παιδικός εγκέφαλος ακόμη διαμορφώνεται. Η προμετωπιαία περιοχή, που είναι υπεύθυνη για τον αυτοέλεγχο, ωριμάζει αργά. Και ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούμε στα συναισθήματα των παιδιών διαμορφώνει, κυριολεκτικά, τον εγκέφαλό τους.
Ίσως γι’ αυτό οι ενήλικες Ινουίτ σπάνια ξεσπούν σε θυμό. Έμαθαν τη γαλήνη από πολύ μικροί — τότε που το να μαθαίνεις ήταν ακόμη παιχνίδι.